Là một chuyên gia tư vấn chiến lược đầu tư, advisor của những tập đoàn hàng đầu, và là người trực tiếp đứng ra “làm mai” thành công cho vô số thương vụ M&A, business matching giữa Nhật Bản và Việt Nam – Hoa nhận thấy một độ vênh rất lớn trên thị trường tuyển dụng hiện nay. Đó là khoảng cách giữa “nhận thức màu hồng của người học” và “yêu cầu sắc lạnh của thực tế nghề nghiệp”. Bài viết này là góc nhìn cá nhân của Hoa, được đúc rút từ hàng vạn giờ lăn lộn trên các bàn đàm phán, nhằm giúp các bạn trẻ – và cả những nhà quản lý đang muốn rẽ hướng – có một bức tranh toàn cảnh, chân thực nhất về nghề M&A.

Bức tranh thực tế: Nghề M&A không dành cho những kẻ mộng mơ

Nhiều bạn trẻ khi ứng tuyển vào ONE-VALUE thường mang theo một hình ảnh rất “điện ảnh” về nghề M&A: Mặc vest mượt mà, xách cặp da hàng hiệu, ngồi trong các phòng họp kính cường lực tại những tòa nhà hạng A, nhâm nhi cà phê specialty và chốt những bản hợp đồng trị giá hàng chục triệu đô la chỉ bằng vài cái bắt tay cùng nụ cười tự tin.

Thực tế thì sao? M&A không phải là một nghề có lộ trình thăng tiến nhàn hạ được vạch sẵn. Nó cũng hoàn toàn không phải là một lĩnh vực mà bạn chỉ cần “học đúng ngành, thi đúng điểm” là có thể ung dung bước vào và thành công. Để có được cái bắt tay triệu đô ấy, bạn sẽ phải đánh đổi bằng những đêm thức trắng triền miên để rà soát hàng ngàn trang tài liệu lộn xộn trong Data Room (Phòng dữ liệu), những cuộc tranh luận nảy lửa và căng thẳng tột độ với đối tác về từng con số định giá.

Thậm chí, bạn phải rèn luyện cho mình một “tinh thần thép” để đối diện với cảm giác hụt hẫng tột độ khi một thương vụ bạn theo đuổi ròng rã suốt một năm rưỡi trời bỗng chốc “đổ vỡ” ở phút thứ 89, chỉ vì một thay đổi nhỏ trong cơ cấu cổ đông hay một chính sách vĩ mô vừa được ban hành.

Sự thật phũ phàng là phần lớn nhân sự trẻ đã “rơi rụng”, kiệt sức và xin chuyển ngành chỉ sau 1 đến 2 năm đầu tiên thử sức. Tại sao lại như vậy? Lý do lớn nhất nằm ở việc các bạn đã hiểu sai về bản chất cốt lõi của nghề nghiệp này ngay từ lúc bắt đầu. Các bạn kỳ vọng đây là một công việc bàn giấy cao cấp, trong khi thực chất, đây là một chiến trường đòi hỏi sức bền, sự nhạy bén và năng lực tổng hợp thông tin ở mức độ vĩ mô lẫn vi mô.

Điểm giao thoa của 4 trụ cột năng lực: Làm M&A cần kỹ năng gì?

Sai lầm phổ biến và ngây thơ nhất của các bạn sinh viên là cố gắng tìm kiếm một ngành học đại học mang tên “Ngành M&A”. Trong khi đó, bản chất của M&A không phải là một ngành khoa học hay môn học độc lập. Nó là một năng lực tổng hợp ở cấp độ cao nhất trong thế giới tài chính và kinh doanh.

Một chuyên viên tư vấn M&A (M&A Advisor) xuất sắc không chỉ là một cỗ máy phân tích báo cáo tài chính, không chỉ là một nhà nghiên cứu thị trường am tường, cũng không thuần túy là một chuyên viên pháp lý dò từng chữ trong hợp đồng hay một “cò mồi” kết nối business matching thông thường. Họ phải dung hợp cả 4 yếu tố đó lại trong một bộ não để trả lời được câu hỏi sống còn duy nhất cho nhà đầu tư: “Liệu doanh nghiệp này có đáng để mua không? Và nếu mua với mức giá này, giá trị thặng dư (Synergy) sẽ được tạo ra như thế nào trong 3 đến 5 năm tới?”

Để trả lời được một cách thuyết phục nhất, bạn bắt buộc phải làm chủ 4 trụ cột năng lực cốt lõi sau đây:

1. Năng lực tài chính: Nền tảng sống còn nhưng thường bị hiểu sai

Tài chính là ngôn ngữ chung của giới kinh doanh, và đương nhiên nó là điều kiện tiên quyết trong M&A. Tuy nhiên, phần lớn các chương trình đào tạo kế toán, kiểm toán hiện nay tại nhà trường lại quá thiên về mặt “kỹ thuật hạch toán” – tức là ghi nhận những gì đã xảy ra. Trong khi đó, nghề M&A đòi hỏi một tư duy tài chính cao cấp hơn rất nhiều: Khả năng “đọc vị” sinh khí và tương lai của doanh nghiệp thông qua những con số khô khan.

Trong bối cảnh thẩm định M&A, một bảng cân đối kế toán hay báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh không đơn thuần là tập hợp của doanh thu, chi phí và lợi nhuận. Đối với một chuyên gia M&A, báo cáo tài chính là một lăng kính thời gian. Nó để lại dấu vết của mọi quyết định quản trị sai lầm hay đúng đắn trong quá khứ, nó là bức tranh phản chiếu tham vọng chiến lược hiện tại, và đôi khi, nó là một “lớp trang điểm” tinh vi nhằm “làm đẹp” doanh nghiệp trước khi mang ra chào bán.

Những người làm M&A lão luyện không bao giờ dừng lại ở việc dùng Excel để cộng trừ nhân chia hay kiểm tra tính khớp nhau của số liệu (đó là việc của kiểm toán viên). Chúng tôi đi xa hơn rất nhiều:

• Truy vết nguồn gốc thực sự của dòng tiền tự do (Free Cash Flow) để xem doanh nghiệp có thực sự đẻ ra tiền, hay chỉ đang “xào xáo” lợi nhuận trên giấy.

• Thực hiện các bút toán chuẩn hóa (Normalization adjustments) để tìm ra chỉ số EBITDA (Lợi nhuận trước thuế, khấu hao và lãi vay) thực tế, loại bỏ những khoản thu nhập hoặc chi phí bất thường.

• “Bóc tách” những khoản nợ tiềm ẩn (Hidden Liabilities) hoặc những chi phí sinh hoạt cá nhân của chủ doanh nghiệp bị trộn lẫn vào chi phí công ty – một “đặc sản” rất thường gặp ở các doanh nghiệp gia đình (SME) tại thị trường Việt Nam.

Đây là một năng lực thực chiến mà phần lớn sinh viên tài chính, dù tốt nghiệp loại xuất sắc, cũng không thể có được nếu chưa từng “bầm dập” qua các kỳ Thẩm định đặc biệt về Tài chính (Financial Due Diligence – FDD).

2. Tư duy chiến lược và thấu hiểu ngành: Yếu tố quyết định “giá trị thực” của thương vụ

Nếu báo cáo tài chính giúp nhà đầu tư trả lời câu hỏi “Doanh nghiệp này trong quá khứ và hiện tại đang như thế nào?”, thì tư duy chiến lược sẽ giúp trả lời câu hỏi đắt giá hơn: “Doanh nghiệp này sẽ đi về đâu vào ngày mai?”.

Đặc biệt trong các thương vụ M&A xuyên biên giới (Cross-border M&A), điển hình như làn sóng doanh nghiệp Nhật Bản thâu tóm các công ty Việt Nam mà ONE-VALUE đang ngày đêm thực hiện, yếu tố chiến lược đóng vai trò quyết định sự thành bại. Bạn phải hiểu rằng, các tập đoàn Nhật Bản mang hàng chục triệu đô la sang Việt Nam không chỉ để “mua một dòng lợi nhuận ngắn hạn”. Cái họ mua là “thời gian” và “không gian sinh tồn”.

Họ tìm kiếm một bàn đạp để thâm nhập thị trường 100 triệu dân đang trong độ tuổi vàng, họ muốn tích hợp một chuỗi cung ứng bản địa tối ưu về chi phí để xuất khẩu ngược lại Nhật, và họ cần một hệ thống quản lý đã thích ứng sẵn với môi trường pháp lý, văn hóa tiêu dùng của người Việt. Do đó, người làm tư vấn M&A cần có khả năng nhìn vượt ra ngoài các mô hình định giá (Valuation models) để nhìn thấy cốt lõi kinh doanh. Bạn phải tự mình phân tích và trả lời được:

• Vị thế cạnh tranh thực sự (Con hào kinh tế – Moat) của doanh nghiệp mục tiêu trong chuỗi giá trị ngành đang nằm ở đâu?

• Họ đang nắm giữ tài sản vô hình nào không thể dễ dàng sao chép? (Một mạng lưới đại lý phủ kín các tỉnh, tệp khách hàng trung thành nhiều năm, hay một giấy phép đặc thù khó xin cấp mới?)

• Và quan trọng nhất: Sau khi sáp nhập (Post-Merger Integration), những giá trị cộng hưởng (Synergy) nào sẽ được tạo ra? (Bao gồm cả hiệp lực tăng doanh thu và hiệp lực giảm chi phí).

Thiếu đi góc nhìn chiến lược này, việc định giá doanh nghiệp sẽ trở nên máy móc, vô hồn, và bạn sẽ rất khó để thuyết phục được các nhà đầu tư sành sỏi.

3. Pháp lý: Điểm nghẽn dễ bị đánh giá thấp

Một sự thật tàn khốc trong giới tư vấn đầu tư: Có vô số thương vụ M&A được kỳ vọng rất lớn, đã bắt tay chúc mừng, nhưng cuối cùng lại “chết yểu” vì những quả bom nổ chậm mang tên Pháp lý ở giai đoạn thẩm định cuối cùng (Legal Due Diligence – LDD).

Tại một thị trường đang phát triển nhanh và có hệ thống pháp luật liên tục thay đổi như Việt Nam, các rủi ro pháp lý tiềm ẩn giống như những tảng băng trôi. Cấu trúc sở hữu chéo phức tạp, quyền phủ quyết của cổ đông thiểu số, rào cản về tỷ lệ sở hữu nước ngoài (Room ngoại), những điều khoản chuyển nhượng rườm rà, rủi ro về truy thu thuế, sự lỏng lẻo trong hợp đồng lao động, hay những ràng buộc liên quan đến quyền sử dụng đất đai thuê của nhà nước… Tất cả đều có thể trở thành “điểm gãy” chấm dứt mọi nỗ lực đàm phán nếu không được nhận diện và cô lập ngay từ những ngày đầu.

Dù nhân sự M&A không bắt buộc phải có bằng luật sư, nhưng việc nắm vững các khái niệm về cấu trúc giao dịch (Deal Structuring), hiểu rõ sự khác biệt sâu sắc giữa mua cổ phần (Share Deal) và mua tài sản (Asset Deal) là điều kiện sống còn. Nhãn quan này không chỉ giúp bạn bảo vệ thân chủ khỏi các rủi ro tiền mất tật mang, mà còn giúp bạn biết cách “nói cùng ngôn ngữ” khi phối hợp làm việc với đội ngũ luật sư thương mại trong suốt quá trình rà soát và đàm phán hợp đồng Mua bán Cổ phần (SPA – Share Purchase Agreement).

4. Giao tiếp, kết nối và đàm phán: Quyền lực mềm quyết định thành bại

Bạn có thể là một thiên tài tính toán với những file Excel phức tạp nhất, một chiến lược gia sắc sảo có tầm nhìn xa trông rộng, và một cuốn từ điển sống về luật doanh nghiệp, nhưng nếu thiếu đi trụ cột thứ tư này, bạn mãi mãi chỉ là một nhân sự phòng ban hỗ trợ (Back-office), chứ không bao giờ trở thành một “Deal Maker” (người tạo ra thương vụ) thực thụ.

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, khả năng kết nối, giao tiếp và đàm phán là một trụ cột mang tính quyết định. Làm M&A suy cho cùng là làm việc với con người, gỡ rối những mâu thuẫn về lợi ích và cái tôi của các bên.

Thực tế trên bàn đàm phán cho thấy, một thương vụ được chốt hạ không chỉ bởi vì số liệu hiển thị mức sinh lời hấp dẫn, mà bởi vì cách các bên hiểu nhau, tin tưởng nhau và đi đến được một điểm chung về lợi ích. Người làm tư vấn M&A lúc này phải hóa thân thành một nhà ngoại giao con thoi, một người “cầm trịch” tâm lý. Đặc biệt trong các giao dịch xuyên biên giới với sự khác biệt khổng lồ về văn hóa kinh doanh.

Ví dụ, nhà đầu tư Nhật Bản luôn yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối, làm việc theo quy trình chặt chẽ và ra quyết định dựa trên sự đồng thuận của cả tập thể (văn hóa Nemawashi). Ngược lại, chủ doanh nghiệp SME Việt Nam lại đề cao sự linh hoạt, tốc độ, đôi khi ra quyết định dựa trên cảm tính cá nhân hoặc lòng tự tôn đối với “đứa con tinh thần” mình đã mất nhiều năm gây dựng. Khả năng truyền đạt rõ ràng, kỹ năng lắng nghe đúng trọng tâm để nắm bắt những “kỳ vọng ngầm” (Hidden agendas) của đối phương, và nghệ thuật xử lý tình huống khi thương vụ rơi vào bế tắc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả cuối cùng. Rất nhiều deal thất bại không phải vì thiếu tiền, mà vì các bên không xử lý được tâm lý và không cảm thấy được tôn trọng. Đây là năng lực đỉnh cao chỉ có thể đẽo gọt qua hàng trăm trận mạc thực tế.

Học gì để trở thành chuyên viên M&A thực thụ?

Khi nhìn vào 4 khối năng lực khổng lồ trên, câu hỏi tự nhiên bật ra là: “Vậy tôi phải bắt đầu học từ đâu?”.

Rất nhiều bạn trẻ vội vã đổ xô đi học và thi các chứng chỉ quốc tế. Trong số đó, những chương trình danh giá như CFA (Chartered Financial Analyst), CPA hay ACCA thực sự có giá trị to lớn trong việc xây dựng một nền tảng tư duy tài chính, kế toán và định giá vững chắc. Các chương trình MBA (Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh), đặc biệt tại các trường có uy tín, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng nhãn quan quản trị, rèn luyện tư duy case-study và xây dựng mạng lưới quan hệ kinh doanh.

Tuy nhiên, với tư cách là người trực tiếp tuyển dụng và đào tạo nhân sự, Hoa muốn các bạn nhìn nhận rõ: Bằng cấp và chứng chỉ chỉ là “tấm vé gửi xe” để bạn được phép bước chân vào nghề, chúng giúp bạn “đủ điều kiện”. Khả năng tồn tại, bứt phá và trở thành một chuyên gia M&A thực thụ phụ thuộc nhiều hơn vào trải nghiệm thực tế, năng lực xử lý tình huống bất định và chỉ số thông minh cảm xúc (EQ). Bạn không thể học cách điều hướng một ông chủ doanh nghiệp đang nổi giận vì bị ép giá thông qua một bài kiểm tra trắc nghiệm CFA. Các kỹ năng như xử lý thông tin không đầy đủ, thương lượng trong áp lực, quản trị kỳ vọng các bên… hoàn toàn vắng bóng trong các giáo trình hàn lâm.

Lựa chọn bến đỗ: Yếu tố quyết định tốc độ trưởng thành của bạn

Nếu trường đại học không thể dạy bạn trọn vẹn cách làm M&A, thì môi trường làm việc chính là “thao trường” quyết định vận mệnh và tốc độ trưởng thành của bạn. Lựa chọn bến đỗ đầu tiên là một trong những quyết định mang tính chiến lược nhất.

Hiện nay, các bạn sinh viên xuất sắc thường nhắm đến các định chế tài chính lớn như Big4 (Kiểm toán) hoặc các Ngân hàng Đầu tư (Investment Banking) quy mô toàn cầu. Đây là những môi trường mang lại nền tảng tuyệt vời về quy trình làm việc chuyên nghiệp, tính kỷ luật và chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên, rào cản lớn ở các hệ thống khổng lồ này là tính chuyên môn hóa quá sâu. Vai trò của nhân sự trẻ thường chỉ là một phần nhỏ (một chiếc đinh ốc) trong chuỗi giá trị kéo dài của thương vụ. Bạn có thể dành cả năm trời chỉ để nhập liệu mô hình tài chính hoặc rà soát hợp đồng pháp lý mà hiếm khi được nhìn thấy hình hài trọn vẹn của toàn bộ quá trình giao dịch.

Ngược lại, tại các công ty tư vấn đầu tư thực chiến (Boutique Advisory) với cường độ cao như ONE-VALUE, cơ hội học hỏi lại mang một hình thái khác biệt hoàn toàn. Tại đây, cấu trúc tinh gọn cho phép nhân sự trẻ có cơ hội tham gia sâu sát vào vòng đời trọn vẹn của một thương vụ: từ khâu tiếp cận khách hàng ban đầu (Origination), xây dựng tài liệu chào bán (Teaser/IM), trực tiếp đi khảo sát nhà máy, tham gia sâu vào quá trình thẩm định (Due Diligence), cho đến việc ngồi trong phòng đàm phán cùng các CEO Nhật – Việt và triển khai hậu sáp nhập.

Sự khác biệt để tạo ra một chuyên gia không nằm ở việc bạn làm trong một tập đoàn có quy mô nhân sự lớn đến đâu, mà nằm ở mức độ bạn được “chịu trách nhiệm” lớn đến mức nào. Khi bạn phải trực tiếp đối diện với kết quả của một deal – thành công hay thất bại ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu công ty và quyền lợi khách hàng – đó là lúc áp lực sẽ biến bạn thành kim cương. Người làm M&A sẽ học nhanh hơn, hiểu sâu hơn và trưởng thành vượt bậc khi họ được sống chết cùng thương vụ.

Lời khuyên từ Phi Hoa: Con đường nhỏ hẹp đưa tới tầm nhìn rộng mở

Hành trình trở thành một chuyên gia M&A chưa bao giờ là một con đường dễ đi và nó chắc chắn không dành cho số đông. Nó đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức đa ngành học thuật, kỹ năng mềm sắc bén và một bản lĩnh cá nhân kiên cường – những yếu tố tuyệt đối không thể ép chín trong thời gian ngắn.

Nó đòi hỏi sự đánh đổi khốc liệt về thời gian, sức lực và sự kiên trì theo đuổi mục tiêu đến cùng. Nhưng, đối với những cá nhân sẵn sàng đầu tư công sức, chấp nhận đương đầu với áp lực lớn và không ngừng học hỏi từ thực tế va vấp, M&A là một trong những lĩnh vực xứng đáng nhất. Nghề này mang lại cho bạn một đặc quyền tuyệt vời: Cơ hội được đối thoại sòng phẳng với những bộ óc tinh hoa nhất, mở ra góc nhìn cực kỳ sâu sắc về cách các doanh nghiệp vận hành, cách dòng vốn luân chuyển và cách thế giới kinh doanh tạo ra giá trị mới.

Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập, dòng vốn đầu tư nước ngoài giữa Nhật Bản và Việt Nam vẫn đang tiếp tục gia tăng mạnh mẽ cả về chất và lượng. Nhu cầu săn lùng những chuyên viên, những Advisor M&A có năng lực thực sự, am hiểu văn hóa và giỏi chuyên môn sẽ ngày càng trở nên khát khao và khan hiếm trên thị trường lao động.

Cơ hội đang mở ra vô hạn. Vấn đề không nằm ở việc “thị trường có cơ hội hay không”, mà nằm ở việc: Người trẻ có chủ động rèn luyện và chuẩn bị đủ năng lực để nắm bắt cơ hội lớn đó hay không?

TB: ONE-VALUE với vai trò là đơn vị tư vấn chiến lược, trực tiếp triển khai các thương vụ M&A quy mô lên tới hàng nghìn tỉ đồng giữa các tập đoàn Nhật Bản và Việt Nam, luôn mở cửa tìm kiếm những nhân sự khát khao phát triển. Chúng tôi không chỉ tìm kiếm những bạn trẻ có nền tảng học thuật tốt, mà quan trọng hơn là một tư duy thực tế nhạy bén và tinh thần “chiến binh” sẵn sàng bước vào môi trường làm việc cường độ cao. Bởi lẽ, trong thế giới M&A, kiến thức có thể được đào tạo, nhưng năng lực dám chịu trách nhiệm với một quyết định kinh doanh – đó mới là thứ làm nên sự khác biệt của những người dẫn đầu.

Link ứng tuyển: Ứng tuyển vào ONE-VALUE tại đây

Rèn luyện sức khỏe tinh thần bằng cách nào? 

Chuẩn bị kiến thức về sức khỏe

Chuẩn bị kiến thức về các triệu chứng của bệnh trầm cảm, của bệnh lo âu, của stress quá mức. Chia sẻ với người thân để họ dễ dàng nhận ra bạn có vấn đề về tâm lý.  Các kiến thức đó có thể  tìm đọc trên các website chuyên khoa uy tín. Khi bạn và những người xung quanh hiểu biết về sức khỏe tinh thần thì khi “tinh thần bị ốm” bạn và người thân dễ dàng nhận ra để khắc phục. Vai trò của chồng của người thân xung quanh là vô cùng quan trọng. Bởi làm chủ thì bạn không thể chia sẻ vấn đề bạn gặp về tâm lý hay tinh thần với nhân viên của mình phải không?  

Mở đầu ngày mới bằng những suy nghĩ tích cực.   

Các cụ vẫn nói đầu xuôi thì đuôi lọt, nếu bạn mở đầu ngày mới bằng suy nghĩ tích cực thì cả ngày hôm đó sẽ là một ngày tích cực. Để mở đầu ngày mới bằng suy nghĩ tích cực thì bạn cần chọn các sự kiện đem đến hormon hạnh phúc như: nghe sách nói mình yêu thích, nói chuyện với người đồng nghiệp vui vẻ, gửi mail cho khách hàng tiềm năng nhất mà bạn có, nói những lời yêu thương với con để nhận lại cái ôm cái thơm má của con…Đại loại là làm một việc gì đó chắc chắn sẽ đem lại cho bạn niềm vui.   

Rèn luyện cho sự cân bằng công việc và gia đình bằng việc ưu tiên vai trò theo không gian.  

Trong không gian nào thì bạn ưu tiên công việc đó. Trong không gian office bạn ưu tiên trách nhiệm của một người làm chủ, ưu tiên việc gửi mail, họp hành, xử lý các đầu việc liên quan…Nhưng rời không gian đó thì bạn trở về nhà sau cánh cửa nhà đóng lại bạn ở trong không gian sinh hoạt của gia đình. Bạn phải ưu tiên các việc chăm sóc con cái, quan tâm đến các thành viên trong gia đình, mọi muộn phiền trong công việc ở không gian office bạn hãy để nó ngoài cánh cửa chứ đừng mang vào nhà. Tôi tin rằng một nữ doanh nhân đang tắm cho con thì chồng cô ấy nhất định sẽ không ngồi im ôm laptop (cười)  

Cuối cùng là không cho phép mình rơi vào chán nản buồn rầu lo âu quá 24h.   

Để làm được điều đó ngoài cách tìm các thú vui tiêu khiển ra thì bạn cần có những mentor ruột. Hoặc 1 bác sĩ hay địa chỉ tư vấn tâm lý tin cậy. Đừng nghĩ rằng người tâm thần hay thần kinh mới cần bác sĩ tâm lý. Bác sĩ tâm lý hay những người có chuyên môn và trải nghiệm là những liều thuốc tốt nhất khi tinh thần của bạn bị ốm mệt.   

Theo dõi chi tiết chủ đề tại video trên kênh youtube của Phi Hoa:

1. Chuẩn bị tài chính trước khi đón gia đình sang Nhật

Nỗi lo lắng lớn nhất luôn là vấn đề tài chính. Bạn cần đánh giá mức thu nhập hằng năm của bản thân có đủ đảm bảo tất cả chi phí sinh hoạt cho gia đình bạn tại Nhật hay không. Để đánh giá được vấn đề này, bạn cần phải dành thời gian tìm hiểu và hỏi thăm các gia đình người Việt tại Nhật về những khoản chi tiêu bắt buộc, một cách chi tiết hết sức có thể nhé.

Với admin, chi phí sinh hoạt và tiền nhà hằng tháng là gánh nặng “mệt mỏi” nhất ( trừ trường hợp ở nhà do công ty thuê hoặc xin được nhà ở xã hội của shi mình sinh sống).  

Chi phí sinh hoạt

Cuộc sống hằng ngày, chúng ta cần chi tiêu các khoản cơ bản như tiền ăn, điện, nước, ga, điện thoại, wifi… Nghe có vẻ đơn giản và khá là ít nhưng khi bạn có gia đình, đặc biệt là con nhỏ tại Nhật, con số này sẽ tăng lên “chóng mặt”.

Theo khảo sát của Bộ nội vụ và truyền thông Nhật Bản năm 2021, chi phí sinh hoạt 1 tháng trung bình của gia đình 4 người tại Nhật sẽ rơi vào từ 28 man đến 32 man, tùy khu vực bạn sinh sống là thành phố hay thôn quê.

Vì vậy, theo admin, các bạn có thể tham khảo một số mẹo nhỏ để tiết kiệm chi phí cho gia đình. Chủ đề này admin sẽ tổng hợp riêng trong 1 bài viết khác, các bạn nhớ theo dõi nhé.

Chi phí cho việc lưu trú

Cần phải chuẩn bị thuê nhà khác hoặc mua nhà (nếu bạn đủ điều kiện mua nhà tại Nhật) để đảm bảo không gian cho tất cả thành viên trong gia đình, nhất là trẻ nhỏ. Tiền thuê nhà khoảng 4 man ~ 10 man/tháng (tuỳ khu vực và diện tích thuê).

Đặc biệt, chúng ta phải lưu ý là Nhật có văn hoá thuê nhà khác với Việt Nam. Người thuê phải đóng trước 2 ~ 3 tháng tiền nhà cho các chi phí: tiền lễ chủ nhà, tiền đặt cọc (ít khi lấy lại được), tiền môi giới,.. Bạn cũng nên dự trù khoảng gấp đôi hoặc gấp ba tiền nhà hàng tháng.

2. Tuổi tác

Bạn cũng nên cân nhắc đến tuổi tác của vợ chồng và con để quyết định thời điểm nào là phù hợp nhất. Nếu cả vợ và chồng đều còn trẻ, dưới 40 tuổi thì đây là thời kỳ tốt nhất để quyết định ngay, không nên chờ thêm nữa. Vì ở độ tuổi này chúng ta đã được hội tụ tốt nhất tất cả các yếu tố về sức khỏe, kinh nghiệm làm việc, sự chính chắn để có thể lo chu toàn cho gia đình mình. 

3. Đánh giá cơ hội tương lai

Cơ hội tương lai ở đây không chỉ là về công việc của bạn mà còn cả cơ hội tương lai của con bạn. Nếu cả 2 vợ chồng đang có công việc tốt, điều kiện kinh tế tốt thì Nhật Bản là 1 nơi khá lý tưởng.

Đã có rất nhiều gia đình sau ổn định cuộc sống và công việc ở Nhật, rất muốn đón con sang cho cả nhà đoàn tụ nhưng vẫn còn đắn đo không biết đâu là thời điểm phù hợp? Con đã quen ở Việt Nam rồi giờ chuyển qua môi trường mới có phù hợp hay thích nghi được không? Những câu hỏi thế này luôn làm các bậc làm bố mẹ sinh sống tại Nhật đau đầu.

Về vấn đề này, admin cho rằng là rất NÊN và NÊN bảo lãnh con sang sớm. Vì Nhật Bản là 1 trong những quốc gia có nền giáo dục tốt nhất trên Thế giới. Trong đó, giáo dục mầm non và tiểu học nhận được nhiều thiện cảm nhất, đủ để thấy rằng bạn đưa con sang sớm chừng nào thì sẽ có lợi cho con nhiều chừng ấy. Trẻ nhỏ có khả năng bắt chước, tiếp thu và hòa nhập nhanh nên bạn cũng đừng quá lo sợ về việc thay đổi môi trường mới sẽ ảnh hưởng đến con. Thay vào đó, hãy trang bị cho con càng nhiều kiến thức càng tốt, nhất là tiếng Nhật và luôn đồng hành cùng con. 

Trên đây, admin đã nêu ra 3 điểm mấu chốt để đưa ra câu trả lời chính xác cho câu hỏi khi nào nên đón gia đình sang Nhật. Hy vọng các phụ huynh Việt Nam đang sinh sống ở Nhật sẽ có quyết định đúng đắn và hợp lý nhất cho tương lau của cả gia đình mình nhé.

Nhân chuyến công tác tại Việt Nam, Hoa có dịp quay trở lại Đại học Ngoại thương – nơi từng gắn bó trong một năm ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa – để giao lưu cùng các bạn sinh viên. Trong không khí gần gũi nhưng không kém phần sôi nổi, các bạn đã đặt ra nhiều câu hỏi thú vị. 

Một câu hỏi khiến Hoa nhớ mãi là: 

“Chị Hoa ơi, em thấy con đường sự nghiệp của chị phát triển rất nhanh và dường như không gặp khó khăn gì. Bí quyết là gì ạ?” 

Câu hỏi ấy như đưa Hoa trở lại hành trình đã qua, từ những ngày đầu chập chững vào nghề, đối mặt với không ít thách thức, cho đến những cơ hội giúp Hoa khẳng định giá trị bản thân. Đây cũng là cảm hứng để Hoa viết nên những dòng chia sẻ này, như một lời gửi gắm tới thế hệ trẻ – những người đang chuẩn bị bước vào sự nghiệp của chính mình. 

Không có con đường nào trải sẵn hoa hồng 

Khi còn là sinh viên, Hoa đã xác định rõ ràng rằng: để đi nhanh hơn, cần phải chuẩn bị tốt hơn. Vì thế, Hoa đã hoàn thành toàn bộ chương trình học trong khoảng 2 năm đầu tiên, để những năm sau, Hoa chỉ cần đến trường khi gặp các giáo sư. Nhờ đó, Hoa có thể tập trung dành thời gian tham gia nghiên cứu thị trường, tích lũy kinh nghiệm thực tế và có cho mình những dự án kinh doanh đầu tiên ngay từ khi còn là sinh viên. Quyết định đó không hề dễ dàng, bởi Hoa biết mình sẽ phải nỗ lực gấp nhiều lần, vừa đảm bảo kết quả học tập, vừa phải bước chân vào một môi trường hoàn toàn mới với vô vàn thử thách. 

Trong ngành tư vấn kinh doanh, đặc biệt khi còn trẻ và là nữ giới, Hoa cũng đã đối mặt với rất nhiều thách thức. Tuy nhiên, mỗi thách thức lại mở ra một cơ hội để khẳng định năng lực và giá trị bản thân. Một trong những cảm giác đáng nhớ nhất khi làm nghề này là cảm nhận được sự tôn trọng từ khách hàng, ngay cả khi họ lớn tuổi hơn và nhiều kinh nghiệm hơn rất nhiều. 

Các khách hàng của Hoa thường là những người giữ vị trí quản lý cao, từ trưởng phòng trở lên, tại các tập đoàn lớn. Chính vì vậy, kỳ vọng họ đặt ra luôn rất lớn. Đặc biệt, trong bối cảnh ngành tư vấn tại Việt Nam – nơi phần lớn người làm nghề là nam giới – sự xuất hiện của một phụ nữ trẻ như Hoa trong vai trò tư vấn chiến lược đôi khi khiến khách hàng cảm thấy e dè hoặc hoài nghi. 

Ví dụ, có lần Hoa làm việc với một công ty điện lực quốc tế lâu đời, nơi đội ngũ nhân sự đều là những chuyên gia kỳ cựu, và người trẻ nhất trong nhóm đã ngoài 40 tuổi. Ban đầu, Hoa nhận rõ sự thận trọng trong ánh mắt của họ. Nhưng Hoa hiểu rằng để vượt qua sự hoài nghi đó, cần phải thể hiện sự chuyên nghiệp vượt trội qua từng chi tiết: cách đặt câu hỏi đúng trọng tâm, trình bày vấn đề mạch lạc, và đưa ra các giải pháp thiết thực, phù hợp. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng ấy đã giúp Hoa dần chinh phục được lòng tin của họ, bất kể tuổi tác hay giới tính. 

Một kỷ niệm khác mà Hoa luôn nhớ là lần làm việc cùng bác Nguyên chủ tịch một tập đoàn chứng khoán lớn. Bác từng chia sẻ thẳng thắn rằng bác chưa bao giờ thấy một người phụ nữ nào làm kinh doanh mà có tầm nhìn chiến lược rõ ràng. Trong suốt một tuần làm việc, Hoa đã không ngừng chứng minh năng lực của mình qua những phân tích sắc bén và cách tiếp cận logic. Cuối cùng, bác không chỉ thay đổi cách nhìn, mà còn giới thiệu thêm khách hàng cho Hoa. 

Những câu chuyện ấy đã giúp Hoa nhận ra rằng: 

Để được lắng nghe và tôn trọng, tư duy logic và kiến thức vững vàng chính là nền tảng quan trọng nhất. 

Hãy rút ngắn con đường đi đến thành công bằng tư duy logic 

Trong công việc, Hoa luôn tin rằng tư duy logic chính là một trong những vũ khí mạnh mẽ nhất. Không phải lúc nào chúng ta cũng có đủ kinh nghiệm để xử lý mọi vấn đề, nhưng với tư duy logic, chúng ta có thể bóc tách vấn đề một cách khách quan, đưa ra các phân tích và giải pháp chính xác, ngay cả khi chưa từng trải nghiệm tình huống đó. 

Tư duy logic giúp chúng ta vượt lên, bởi nó không chỉ dựa vào những gì chúng ta đã biết, mà còn dựa vào cách chúng ta phân tích và liên kết thông tin. Hoa thường áp dụng một framework rất đơn giản nhưng hiệu quả: Input – Processing – Output. 

• Input: Đây là giai đoạn thu thập thông tin. Trước khi bắt đầu bất kỳ công việc nào, hãy hỏi: “Mình đang có gì trong tay?” 

• Output: Hãy tự đặt câu hỏi: “Kết quả mà mình muốn đạt được là gì?” Khi biết đích đến, bạn sẽ định hình được cách đi. 

• Processing: Đây là bước quan trọng nhất, nơi bạn phân tích thông tin đầu vào, đặt câu hỏi vì sao và làm thế nào, để chuyển từ input thành output. 

Ví dụ, khi các bạn sinh viên còn đi học, input là thời gian trên lớp, bài giảng từ thầy cô và những cuốn sách tham khảo. Output mà các bạn mong muốn có thể là bằng giỏi, kỹ năng nghề nghiệp, hoặc thậm chí là những mối quan hệ chất lượng. Vậy thì, quá trình processing ở giữa sẽ là cách các bạn học tập, thực hành, và tương tác để đạt được mục tiêu đó. 

Tư duy logic không chỉ giúp các bạn trẻ làm việc hiệu quả hơn mà còn giúp gia tăng sự tự tin khi đối mặt với bất kỳ thử thách nào. Đối với Hoa, đây luôn là nền tảng để xử lý các vấn đề phức tạp, đặc biệt trong ngành tư vấn chiến lược và M&A. 

Hãy nhớ rằng, thành công không chỉ đến từ việc trải nghiệm, mà còn đến từ cách chúng ta suy nghĩ và phân tích. Tư duy logic chính là chìa khóa để mở ra những cánh cửa lớn trong công việc và cuộc sống. 

Đào tạo đội ngũ – Gieo mầm tư duy 

Tại công ty mình, đa số nhân viên tư vấn cũng đều là các bạn trẻ. Do đó, để các bạn tự tin khi làm việc với khách hàng, tại ONE-VALUE, Hoa đặc biệt chú trọng đào tạo tư duy logic, kỹ năng tư vấn, và cách giao tiếp chuyên nghiệp. 

Một trong những phương pháp mà Hoa thường áp dụng là “5 lần tại sao” – công cụ đơn giản nhưng hiệu quả để tìm ra gốc rễ của mọi vấn đề. Tuy nhiên, Hoa luôn nhấn mạnh rằng điều quan trọng không chỉ là hỏi “tại sao”, mà còn là cách đặt câu hỏi sao cho tự nhiên, giúp khách hàng cảm thấy thoải mái, không bị áp lực. Đặt câu hỏi không phải để chất vấn, mà để mở ra những góc nhìn mới, giúp khách hàng tự nhận ra vấn đề thực sự của họ. 

Nhờ sự chú trọng vào đào tạo, đội ngũ của Hoa – dù còn trẻ – vẫn luôn nhận được sự tin tưởng từ khách hàng. Nhiều khách hàng thậm chí gọi đội ngũ của Hoa là “Sensei” – người thầy dẫn đường. Đây không chỉ là sự công nhận mà còn là niềm tự hào lớn lao, là động lực để tiếp tục phát triển và hoàn thiện hơn nữa. 

Lời nhắn gửi đến thế hệ trẻ 

Với các bạn trẻ đang chuẩn bị bước vào hành trình sự nghiệp, Hoa muốn gửi gắm một vài lời khuyên: 

1. Tư duy logic là chìa khóa – Phân tích rõ ràng và hệ thống sẽ giúp bạn giải quyết vấn đề hiệu quả. Khi tư duy đủ sắc bén, bạn sẽ tự tin trước mọi câu hỏi. 

2. Thách thức là cơ hội – Hãy đón nhận những nhiệm vụ khó khăn như một cơ hội để trưởng thành. Chỉ khi dám thử, bạn mới thực sự khám phá được năng lực của mình. 

3. Không ngừng học hỏi – Học từ đồng nghiệp, khách hàng và những người đi trước sẽ mở ra nhiều cánh cửa mới. Đừng ngại hỏi, bởi kiến thức luôn là hành trang quý giá. 

4. Kiên trì và tận tâm – Thành công không đến ngay lập tức, nhưng sự bền bỉ và làm việc bằng cả trái tim sẽ luôn mang lại kết quả xứng đáng 

Đại học Ngoại thương – Một nơi rất đặc biệt 

Dù chỉ học tại Đại học Ngoại thương một năm, nơi đây vẫn luôn là một phần rất đặc biệt trong hành trình của Hoa. Khoảng thời gian ngắn ngủi ấy đã đặt nền móng cho tư duy logic, sự tự tin và niềm đam mê khám phá. 

Mỗi lần trở về trường, Hoa luôn cảm thấy như được sống lại một phần thanh xuân. Chính vì vậy, Hoa luôn mong muốn đóng góp nhiều hơn cho trường – từ việc chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kết nối đến mở ra những cơ hội hợp tác quốc tế, đặc biệt với các doanh nghiệp Nhật Bản. 

“Ngoại thương không chỉ là nơi khởi đầu, mà còn là ngôi nhà mà Hoa luôn muốn quay về, nơi luôn tiếp thêm cảm hứng để Hoa cống hiến và đồng hành cùng thế hệ trẻ.” 

Hãy bắt đầu từ hôm nay, không cần phải chờ đợi “thời điểm may mắn” nào cả. Vì may mắn chỉ đến với những người luôn sẵn sàng! 

1. Nghỉ việc có kế hoạch

Nghỉ việc đối với một người đang đi làm luôn luôn là một quyết định cần phải đắn đo suy nghĩ và là một cái quyết định quan trọng. Tuy nhiên, Hoa thấy đặc biệt là trong cả công ty của Hoa hay một số công ty Việt Nam, rất nhiều bạn trẻ nghỉ việc hầu như là cảm tính, không có kế hoạch và cũng không nói trước việc này cho quản lý hay là chủ doanh nghiệp. Điều này làm cho cấp trên, chủ doanh nghiệp cảm thấy vô cùng bất ngờ và đôi khi sự nghỉ việc đột ngột của các bạn sẽ gây cản trở, gây thay đổi kế hoạch, ảnh hưởng đến công việc và kinh doanh bình thường của công ty.  

Chính vì vậy, để nghỉ việc mà không bị ghét thì các bạn hãy nghỉ việc một cách có kế hoạch. Khi các bạn lo lắng, băn khoăn, cân nhắc về chuyện nghỉ việc, hãy chia sẻ với cấp trên của mình, với bộ phận nhân sự, chia sẻ với những người mà bạn cảm thấy tin tưởng trong công ty. Nếu công ty bạn đang làm việc là một công ty rất coi trọng nhân sự và sẵn sàng giải quyết các vấn đề khúc mắc mà bạn đang gặp phải thì có thể vấn đề của bạn sẽ được giải quyết và bạn sẽ cảm thấy yêu công ty, muốn tiếp tục gắn bó với công ty nhiều hơn.

2. Nghỉ việc có trách nhiệm

1. Báo trước 30 ngày trước khi mình nghỉ việc:

Có một số công ty, các bạn còn phải báo trước cả hai đến ba tháng. Để công ty không gặp khó khăn về vấn đề nhân sự. Hơn thế nữa, trên hợp đồng bạn đã ký trước khi vào công ty, sẽ có ghi rõ khoảng thời gian cần báo trước khi nghỉ việc. Bạn nên kiểm tra lại trước nhé!

2. Hoàn thiện các công việc đang phụ trách

Hoa đã gặp rất nhiều trường hợp các bạn sắp nghỉ việc thì coi như mặc kệ tất cả. Các công việc bạn đang phụ trách, tài liệu đang dang dở nhưng vì có quyết định nghỉ việc, các bạn quyết định “không quan tâm” và cho rằng mình đã hết trách nhiệm với nó.

Nếu các bạn có suy nghĩ như vậy thì thật sự rất là đáng tiếc. Bởi vì, nếu như các bạn không có trách nhiệm với nơi bạn đã từng làm việc ấy thì tiếng xấu và đánh giá tiêu cực về bạn sẽ ảnh hưởng đến sự nghiệp và ảnh hưởng đến uy tín của bạn rất nhiều. Không phải chỉ là người chủ doanh nghiệp, không phải chỉ là người cấp trên trực tiếp cảm giác rất là bức xúc, khó chịu và ấn tượng không tốt với bạn. Kể cả những đồng nghiệp trong công ty, một vài người nào đó biết đến các bạn có thể nghe được những lời đánh giá và nhận định không tốt về bạn.

Đặc biệt là trong một số công ty, khi tuyển dụng thường sẽ tham khảo từ công ty làm việc cũ của bạn. Những trường hợp này, nếu công ty mới nhận đánh giá không tốt thì xem như bạn đã tự đánh mất 1 cơ hội tốt rồi. Chính vì vậy, khi nghỉ việc các bạn phải thật là lưu ý nhé.  

3. Hãy nghỉ việc “thành công”

Hãy làm tốt nhất có thể trước khi nghỉ việc và ra đi trong hào quang, phải bàn giao công việc ở trong người khác để người khác có thể tiếp nối công việc của mình.

Hoa đã từng gặp những người nghỉ việc có trách nhiệm và đặc biệt là ở Nhật Bản. Một xã hội luôn luôn đề cao tinh thần trách nhiệm tự giác và việc không làm phiền phức cho người khác. Hoa thấy mỗi một người nhân viên Nhật khi nghỉ việc thường người ta sẽ làm một quyển sổ hay là danh sách những ghi chú (note) về các công việc của họ trong thời gian trước và cần có những theo dõi (follow up) các thứ như thế nào, người vào sau cần chú ý những cái gì, danh sách những khách hàng, các mối liên lạc và các cái vấn đề mà người ta đang gặp phải.

Hãy chứng tỏ rằng bạn là một nhân viên chuyên nghiệp và khiến cho cấp trên của bạn phải tiếc nuối vì sự ra đi của bạn. Khi bạn có tư duy về chuyện nghỉ việc thì hãy cố gắng lên, hãy làm hết kế hoạch của mình, hãy để cho cấp trên thấy được là mình đã cố gắng hết sức. Cho dù công việc mình cố gắng hết sức hoàn thành này chưa phù hợp với công ty, chưa đưa đem lại kỳ vọng 100% đi chăng nữa nhưng bạn là một người chăm chỉ cần mẫn và chuyên tâm làm việc.

Công ty là một trường học là trường đời, là một trang hành trình của cuộc đời. Khi mình vào một công ty đó là mình bắt đầu một hành trình và khi mình ra khỏi công ty đó là mình tốt nghiệp, mà tốt nghiệp thì các bạn phải tốt nghiệp với loại ưu, chứ đừng tốt nghiệp kiểu vớt hoặc là bị nhà trường đuổi học. Vì vậy, nếu các bạn nghỉ việc với cái tâm thế rằng nghỉ việc trong thành công, nghỉ việc loại tốt rồi bạn đi tiếp. Và rồi công ty tiếp theo, hay là cuộc đời tiếp theo của bạn sẽ là cuộc đời mà bạn luôn luôn tự hào về công ty cũ như, và là một cách nghỉ việc mà ai cũng sẽ yêu quý bạn.  

4. Không nói xấu công ty và đồng nghiệp cũ

Có một số bạn gặp những  trường hợp xích mích ví dụ như là xích mích với sếp cũ hay là bất mãn về cách đánh giá hay là mức lương v.v… đôi khi có thể đi nói xấu rồi bàn tán về công ty cũ. Theo cái quan sát của Hoa, chưa bao giờ thấy một ai mà nói xấu công ty cũ hay là không trân trọng quá khứ có thể thành công được.

Vì vậy, hãy tập cho mình một thói quen đó là : lặp lại, bắt chước thói quen của người thành công và hạn chế không làm những hành vi của những người thất bại, của những người có tư duy tiêu cực. Khi chúng ta đã nghỉ việc rồi, chúng ta hãy xem môi trường cũ của chúng ta như là một bài học trong cuộc sống, là một kinh nghiệm trong cuộc sống và kinh nghiệm đó giúp chúng ta có lựa chọn tốt hơn trong tương lai, giúp chúng ta có được những nhận thức.

Vừa rồi Hoa đã chia sẻ về bốn điều khiến cho các bạn nghỉ việc mà không bao giờ bị ghét. Thường là nghỉ việc mọi người đều suy nghĩ rất tiêu cực, nhưng bản thân Hoa thì không thấy như vậy. Mỗi công việc là một trải nghiệm đáng quý và đáng trân trọng. Vì vậy, hãy nghỉ việc như thế để mỗi lần nghỉ việc là mỗi lần các bạn có thêm sự thăng tiến trong cuộc đời, các bạn nhé.  

Nếu con của bạn có ngày sinh trong khoảng từ ngày 2/4/2016 đến ngày 1/4/2017 thì tháng 4 năm nay (2023), con sẽ bắt đầu vào học tiểu học. Để chuẩn bị cho con vào lớp 1, ba mẹ cần phải làm gì? Sau đây là hành trình của nhà admin.

1. Chuẩn bị tâm lý cho con

Sau khi nhận được giấy thông báo quyết định trường học từ shiyakusho, vợ chồng admin cùng con đến trường để con tận mắt nhìn thấy trường tiểu học sắp tới mình sẽ học trông như thế nào? có gì thú vị ở đó…và giải thích vì sao không học ở trường cũ nữa mà chuyển sang trường tiểu học này. Trẻ con thường tò mò, thich khám phá những điều mới mẽ, vì vậy mình đã tận dụng nó để khơi dậy sự háo hức, mong sớm được vào trường mới học, thay thế cái cảm giác lo lắng trong con, như sợ xa trường lớp bạn cũ, sợ học ở 1 nơi xa lạ…

Trong lần gặp đầu tiên này, vì chỉ có nhà admin và thầy giám hiệu nên tiện trò chuyện làm quen với nhà trường và trình bày sơ về gia cảnh của mình. Qua đó, admin cũng nắm được tình hình trường học sắp tới của con, đặc biệt khi biết được có học sinh người Việt đang học lớp mấy tại trường, admin cảm thấy vui và yên tâm phần nào. Vì sao? Vì trường đang có học sinh người Việt thì chắc chắn thầy cô cũng sẽ có kinh nghiệm dạy học trong 1 lớp không phải chỉ có học sinh Nhật.

Đa số thầy cô này đều hiểu được sự khác biệt văn hóa hay thói quen của học sinh Việt nên sẽ có những hướng dẫn cụ thể, những phương pháp truyền đạt riêng cho con để con sớm quen và hòa nhập với trường lớp. Khi nghe có anh chị người Việt đang học ở trường này, con mình vui và tự tin hẳn lên, khác với sự rụt rè ban đầu, vì con biết được con không hề cô độc trong ngôi trường mới này. 

2. Điều chỉnh lại lịch sinh hoạt hàng ngày của con

Khi con vào tiểu học thì bạn phải điều chỉnh lại giờ giấc sinh hoạt của con để con thích nghi dễ dàng với môi trường mới. Nếu ở mẫu giáo (Hoikuen), con được ngủ trưa thì lên tiểu học con phải làm quen với việc không có giờ ngủ trưa nữa. Ngoài ra, để con không bị bỡ ngỡ khi vào trường tiểu học, ad nghĩ nên tập cho con làm quen dần với giờ giấc sinh hoạt mới và trang bị những kỹ năng cần thiết cho con. Cụ thể như sau: 

3. Thời gian chuẩn bị hồ sơ

Song song với việc rèn cho con khả năng tự lập, chuẩn bị tâm thế vào lớp 1, bạn cũng cần lưu ý về thời gian chuẩn bị hồ sơ cho con.  

Vì 2 con của admin được đưa sang Nhật vừa đúng độ tuổi vào tiểu học nên không học mẫu giáo (Hoikuen) tại Nhật. Nếu bạn nào có con đang học mẫu giáo trường Nhật thì trình tự chuẩn bị sẽ hơi khác ở chỗ chuẩn bị từ tháng 10 năm trước, lúc con còn đang học mẫu giáo nhé. 

• Tháng 10: nộp Đơn Chọn trường tại văn phòng tiếp nhận của trường tiểu học mình chọn. 
• Giữa tháng 11: Thông báo về tình trạng nộp đơn. 
• Cuối tháng 11: hết hạn nộp Đơn Chọn trường.   

Trường sẽ gửi giấy thông báo về việc đi khám sức khỏe vào một ngày nhất định do quận tổ chức. Hãy cố gắng thu xếp công việc để đi cùng con nhé. Vào buổi khám sức khỏe, phụ huynh và bé sẽ được phỏng vấn, chủ yếu là để hỏi tình hình tâm lý và sức khỏe của bé có sẵn sàng vào lớp một chưa, chẳng hạn bé có khó khăn gì khi phát âm không, khi vào lớp 1 cần hỗ trợ gì đặc biệt không, nếu bé là người nước ngoài thì có gặp khó khăn khi giao tiếp bằng tiếng Nhật không, v.v… 

• Đầu tháng 12: Đối với trường hợp nộp đơn trái tuyến, trường sẽ thực hiện bốc thăm tuyển chọn nếu có quá nhiều đơn lựa chọn vào 1 trường. 
• Giữa tháng 1: Thông báo kết quả. 
• Tháng 2 và 3: Tổ chức gặp mặt phụ huynh sẽ có con nhập học lớp 1, giới thiệu tổng quan về trường, các vật dụng cần chuẩn bị và ngày trường khai giảng. 

4. Mở một tài khoản ngân hàng

 JAPAN POST BANK (yucho- ゆうちょう) hoặc ngân hàng nào đó do trường chỉ định. Tài khoản này dùng để chuyển tiền ăn trưa, phí hội phụ huynh (PTA), phí hoạt động ngoại khóa… Thường thì nhà trường sẽ gửi thông báo trước cho phụ huynh là ngày nào, sẽ trừ trong tài khoản tiền gì, để phụ huynh chuẩn bị tiền có sẳn trong tài khoản.  

5. Chuẩn bị các vật dụng cần thiết (mua và dán nhãn)

Khi nhận được một danh sách các đồ đạc cần chuẩn bị, ad vô cùng ngạc nhiên vì bé chỉ mới học lớp 1 thôi mà đã có quá nhiều đồ, liệt kê ra cũng phải đến gần chục chiếc túi và khăn các loại, như túi đựng đồ cá nhân, túi đựng giày đi trong trường (uwagutsu), túi đựng quần áo thể dục, túi đựng khăn, bàn chải, ly, túi đồ dùng cho bữa ăn trưa, túi đựng nón bảo hiểm khi động đất,… Mỗi loại còn có cả kích thước và yêu cầu đặc biệt riêng. 

Admin đã khá bối rối không biết nên mua những món đồ đó ở đâu nhưng rất may mắn là đã được thầy cô hướng dẫn tận tình luôn chổ để mua. Nếu không có thời gian đi mua, bạn có thể đăng kí nhờ trường mua giúp luôn cả combo cho con là tiện nhất. Trường hợp muốn tiết kiệm chi phí tối đa, bạn có thể ưu tiên tìm mua ở shop 100 Yên, món đồ nào không có thì có thể tìm ở các cửa hàng văn phòng phẩm gần nhà. 

Trong danh sách các vật dụng cần chuẩn bị do nhà trường phát, thường sẽ ghi rỏ những món đồ nào trường sẽ phát cho con vào tháng 4, những đồ nào phụ huynh cần mua. Sau đây là danh sách các vật dụng cần mua và dán nhãn: 

• Cặp sách hoặc cặp da chống gù (Randoseru): tùy theo trường có thể khác nhau. Có trường không bắt buộc phải mua cặp có logo của trường, loại nào cũng được. Nếu có điều kiện kinh tế, bạn có thể mua Randoseru với màu sắc và hoa văn con thích trên các trang bán hàng online như Amazon, Rakuten,… hoặc đến mua trực tiếp tại Nitori, hay các trung tâm thương mại như AEON,… Trường hợp muốn tiết kiệm và không ngại dùng đồ tái sử dụng, bạn có thể tìm mua tại các cửa hàng đồ cũ, hoặc xin lại từ bạn bè, người quen.  

• Giày đi trong trường (uwagutsu/ uwabaki) và túi đựng giày: nên xác nhận với trường xem có quy định riêng về màu sắc của giày hay không vì nếu giày mang ở lớp mẫu giáo của con còn vừa thì bạn có thể không cần mua mới.Bạn có thể mua ở các shop bán đồ trẻ em hoặc đặt mua online) 

• Đồng phục đến trường: tùy theo trường học sẽ có quy định mặc đồng phục hay không. Nếu có quy định mặc đồng phục thì theo ad, bạn nên đăng kí mua tại trường sẽ tiện hơn. 

• Đồng phục thể dục và túi đựng : bạn có thể tự mua cho con. Trường hợp của ad là đăng kí đồng phục thể dục tại trường để được nhà trường thêu sẵn tên của con lên áo và quần thể dục luôn. Túi đựng bạn tự mua được vì dễ tìm tại shop 100 Yên hoặc các cửa hàng văn phòng phẩm. 

• Khăn tay: dùng để lau tay, mồ hôi, nên chuẩn bị khoảng 5 cái để con thay mỗi ngày. Shop 100 yên có nhiều mẫu khăn tay đẹp cho con tha hồ lựa chọn.  

• Dụng cụ học tập:  

+ Hộp đựng viết : Một số trường tiểu học có quy định hộp bút không có hình họa tiết. Nên chọn loại nào có nắp đậy hoặc có chấu cài vào vì trẻ con hay nghịch dễ bị rơi ra.  

+ Bút chì, tẩy, thước, đồ chuốt bút chì. Bút chì (B hay 2B) – 3 cây màu đen và 1 cây màu đỏ. Ở Nhật các con cần dùng bút chì đỏ trong lớp hàng ngày để sửa bài nên bạn đừng quên mua cho con nhé. Lưu ý : đa số bút chì bấm (bút chì kim) và cây gôm tẩy được dùng phổ biến ở Việt Nam thường bị cấm ở 1 số trường tiểu học tại Nhật, chẳng hạn như trường học con của admin. Theo kinh nghiệm của admin, không nên mua bút chì ở cửa hàng 100 yên vì chất lượng không tốt, khi chuốt hay bị gãy ngòi, tuy giá rẻ nhưng khó dùng. 

+ Hộp đựng đồ thủ công 

+ Hộp bút màu 

+ Dụng cụ làm thủ công (kéo, hồ/keo dán… ) 

+ Bộ đồ dùng ăn trưa tại trường:  túi đựng đồ dùng, khăn trải bàn ăn, khăn mặt nhỏ, khăn giấy/ khăn ướt , cốc nhựa, bàn chải đánh răng và túi đựng (tùy theo yêu cầu của trường và nhu cầu của bé) dùng để vệ sinh răng miệng sau khi ăn trưa. 

• Còi báo động (bohanbuza）: ad thấy hầu hết các bé tiểu học ở Nhật đều có gắn còi này trên cặp nên cũng chuẩn bị cho con để yên tâm chứ trường học không bắt buộc. Bạn có thể mua ở shop 100 Yên nhưng ít mẫu đẹp hoặc mua online những mẫu con thích. 

Tất cả các vật dụng từ nhỏ đến lớn đều phải dán nhãn tên của con. Mình thấy các bà mẹ Nhật thường  đặt mua 1 bộ con dấu tên để in tên của con lên tất cả các đồ dùng. Bộ này sẽ in tên con của bạn theo nhiều kích thước (size) khác nhau từ bé đến lớn để phù hợp với các loại vật dụng, sách vở của nhà trường. Hoặc bạn có thể mua các tem dán tên ở shop 100 Yên để con tự tập ghi tên và dán, như trường hợp của ad. Con sẽ rất thích và biết giữ gìn đồ dùng của mình hơn nếu con bạn tự dán và viết tay nhé. 

Như vậy, cơ bản là bạn có 4 việc cần chuẩn bị khi con đang ở giai đoạn tiền tiểu học rồi nhé. Hi vọng mùa tựu trường sắp tới đây, các bậc phụ huynh sẽ cùng con có 1 bước ngoặc đáng nhớ trong trang sách tuổi thơ màu hồng của con.  

Nếu bạn là chủ hoặc là cấp quản lý doanh nghiệp, bạn sẽ hiểu hơn về cách xây dựng một đội ngũ nhân viên chất lượng và cách định hướng cho họ để hoàn thành các mục tiêu doanh nghiệp. Nếu bạn đang ở vị trí nhân viên, qua bài viết này, Hoa hi vọng bạn sẽ hiểu cấp trên của mình hơn và có định hướng cụ thể để phát triển bản thân trong công việc hơn. Về kỹ năng quản lý cấp trên sẽ có 6 phần như sau: 

1. Hiểu được mục tiêu của cấp trên

Để có thể phối hợp ăn ý với sếp trong công việc thì nên trực tiếp hỏi sếp về mục tiêu sắp tới của công ty. Nếu như cấp trên của bạn là sếp tổng của công ty, bạn sẽ biết được tầm nhìn, định hướng, KPI… phát triển của toàn công ty. Nếu cấp trên là trưởng phòng, bộ phận thì bạn sẽ nắm được mục tiêu, kế hoạch , doanh thu cần đạt của tháng tiếp theo là gì. Nếu biết trước được những mục tiêu này, chúng ta sẽ có sự đồng cảm với sếp, nếu có lỡ bị sếp mắng thì mình cũng dễ dàng đưa ra những đề xuất để giải quyết vấn đề cùng sếp.  

2. Trao đổi về phong cách làm việc với cấp trên

Bạn cứ thẳng thắn hỏi sếp về cách thức, hình thức làm việc của sếp và nói cho sếp biết phong cách của bản thân mình như thế nào để có sự điều chỉnh phù hợp. Cấp trên thường thích nhân viên báo cáo ngày, tuần, tháng, quan tâm đến thời gian có thể dễ dàng liên lạc để chỉ đạo. Còn bạn, nếu bạn nói rõ phong cách làm việc của mình thì sẽ thuận lợi hơn trong công việc.

Chẳng hạn trong việc nhận chỉ thị từ sếp, bạn thích và phù hợp với chỉ thị gián tiếp (high context) hay chỉ thị trực tiếp (low context). Nếu bạn chỉ cần sếp đưa ra mục tiêu, và sau khi có kết quả thì trình lên sếp, còn cách thực hiện thì bạn có thể tự làm theo cách của chính mình thì phong cách làm việc của bạn là high context. Ngược lại, nếu bạn cần cấp trên chỉ dẫn tận tình từ cách thực hiện cụ thể thì bạn phù hợp với low context. Hãy nói cho cấp trên biết bạn thoải mái nhất khi làm việc là cách nào nhé. 

3. Thể hiện được năng lực của bản thân

Khi bạn đã hiểu được mục tiêu của sếp, hiểu được sếp cần phải đạt được cái gì trong năm nay, thì bạn sẽ hiểu được rằng mình có thể đóng góp điều gì trong đó. Nếu bạn hiểu được điều đó thì bạn hãy tích cực chia sẻ với sếp, rằng việc bạn đang muốn thực hiện, muốn đóng góp vào mục tiêu là gì. Và như thế, cấp trên cũng sẽ dễ dàng giao việc cho bạn hơn và dĩ nhiên là sẽ đánh giá thái độ làm việc của bạn là vô cùng tốt.

Ai cũng muốn được cấp trên giúp đỡ, ai cũng muốn công ty, đội nhóm cùng hướng về một mục tiêu chung nên bạn thể hiện sự giúp đỡ của mình đối với team và đối với sếp là một điều luôn luôn được cấp trên mong mỏi ở một người nhân viên. 

4. Hiểu được mục tiêu mà cấp trên đang kỳ vọng của bản thân mình

Như Hoa vừa nói ở trên: việc hiểu mục tiêu của sếp và việc thể hiện rằng mình sẽ giúp sếp được cái gì là quan trọng. Nhưng theo đó, bạn cũng phải làm rõ được mục tiêu của bạn trong công việc chung và các bạn cần phải xác nhận với sếp về mục tiêu đó đã phù hợp với kỳ vọng của sếp hay chưa.

Nếu như chúng ta xác nhận được cái kỳ vọng đó ngay từ thời điểm chúng ta mới bắt đầu dự án hoặc là mới vào công ty thì chúng ta sẽ có một định hướng vô cùng rõ ràng và khi mà sếp đánh giá kết quả làm việc của các bạn thì sẽ có một cái chuẩn để chúng ta có thể đối chiếu.

Nếu như chúng ta không dành cái thời gian ngay từ thời điểm ban đầu để trao đổi với sếp về cái mục tiêu của mình thì sau 6 tháng, sau một năm, chúng ta nhìn lại thì sẽ rất khó để đánh giá thành quả của bạn suốt thời gian qua. Hơn cả là, chúng ta có cảm giác là chúng ta bị đánh giá sai. Hoặc sếp của bạn cũng không nhớ là đã giao việc gì cho bạn hay đã phải dạy các bạn những gì. Cho nên, việc bạn tự đặt ra cho mình một mục tiêu 6 tháng, 1 năm, 3 năm là điều quan trọng các bạn nhé. 

5. Hiểu được hoàn cảnh, bối cảnh trong công việc

Để nhận thấy việc bạn làm ý nghĩa hơn và công việc của bạn sẽ đóng góp một cách tích cực hơn trong công việc chung thì việc nắm bắt được hoàn cảnh toàn diện của công việc là vô cùng quan trọng.

Khi được sếp giao cho một nhiệm vụ cụ thể nào đó, có thể là bạn không nắm được toàn bộ bối cảnh, không nắm được ý nghĩa công việc của mình, đóng góp cho cái chung như thế nào, bạn chỉ nhìn thấy nhiệm vụ công việc của mình rất là nhỏ và đôi khi sẽ cảm thấy chán nản, không biết rằng ý nghĩa của công việc mình làm là gì. Vì vậy, để làm việc một cách chủ động, bạn hãy tìm hiểu bối cảnh của công việc, bối cảnh của công ty đang triển khai. Nếu như chúng ta không thể tự tìm hiểu được hoặc công ty không còn buổi orientation (định hướng) cụ thể nào để bạn tham gia, hãy bày tỏ nguyện vọng này với cấp trên. 

6/ Chia sẻ với cấp trên về phương hướng và các kỹ năng phát triển của bản thân

Để sếp có thể tạo điều kiện và hỗ trợ, đưa ra cho bạn những định hình, những nấc thang thăng tiến theo đúng định hướng phát triển bản thân của bạn. Hãy chia sẻ với sếp hoặc phòng nhân sự: trong năm tới bạn muốn đạt được mục tiêu gì, muốn có được kỹ năng gì, muốn được hướng dẫn những vấn đề gì, muốn được tiếp xúc nhiều hơn với cái gì… 

Trong bài viết này, Hoa đã chia sẻ với các bạn 6 điều để có thể quản lý cấp trên. Là một người sếp, Hoa cảm thấy rất là thích nếu như có một người cấp dưới luôn luôn hiểu được mục tiêu của Hoa, hiểu được mục tiêu của công ty, hiểu được phong cách làm việc của mình, chia sẻ với Hoa về định hướng, những suy nghĩ cũng như những khó khăn của bạn ấy.

Nếu bạn có một người cấp trên như vậy, bạn sẽ cảm thấy rất yên tâm khi làm việc. Hãy cố gắng chia sẻ với cấp trên của mình, quản lý của mình vì giúp đỡ sếp của mình thành công chính là giúp các bạn thành công đấy. 

Suốt 20 năm nay, mặt bằng lương ở Nhật không hề tăng so sánh với các nước thuộc nhóm G7. Từ đó, ta phải thừa nhận rằng Nhật đang tụt hậu liên tục. Vậy câu hỏi đặt ra là “tại sao lương của các doanh nghiệp Nhật mãi “dậm chân tại chỗ”?.

Gần đây, Hoa có nghị luận với chồng về câu hỏi, liệu nước Nhật có thu hút được nhân tài hay không? Với Hoa thì Hoa cho rằng Nhật đã đi sai trong tình hình lãi ngân hàng tăng, đồng yên giảm và chính phủ đang khuyến khích tăng lương như hiện nay. Để rõ hơn ý này, Hoa liệt kê ra 2 nguyên nhân chủ yếu:

1. Lựa chọn sử dụng lao động nước ngoài giá rẻ thay vì tăng lương

Đứng trước tình trạng thiếu hụt lao động trong 13 ngành mà điều kiện lao động khắc nghiệt, người Nhật không muốn làm thì các doanh nghiệp Nhật thay vì tăng lương lại lựa chọn việc tuyển lao động chân tay nước ngoài rẻ hơn / hoặc du học sinh thay lao động. Lựa chọn này đã dẫn đến có 330.000 Thực tập sinh kĩ năng và 110.000 Kĩ năng đặc định (2022).

Việc sử dụng lao động này giải quyết vấn đề ngắn hạn cho Nhật, lao động thì sử dụng rẻ – người thì trẻ- vài năm rồi cho về nước. Nhưng nó dẫn đến tình trạng mức lương mãi không tăng được. Mức sống của người Nhật không khá hơn trong gần 30 năm qua kể từ khi bong bóng kinh tế nổ cuối 89- đầu 90. Chế độ thực tập sinh kĩ năng cũng ra đời năm 1993, trong bối cảnh kinh tế Nhật đang đi xuống! Và giờ vẫn đang đi xuống.

2. Thị trường cạnh tranh khắc nghiệt dẫn đến phải giảm chi phí nhân công.

99.7% doanh nghiệp Nhật được phân loại là vừa và nhỏ. Những doanh nghiệp này đang là động lực quay bánh xe kinh tế Nhật. Nhưng vì Nhật Bản có khá ít các doanh nghiệp tài phiệt lớn và về mặt tương đối các doanh nghiệp lớn ít nên các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại càng cạnh tranh nhau “khốc liệt” hơn.

Để đạt được ưu thế khi cạnh tranh với đối thủ, các doanh nghiệp nhỏ này sẽ giảm giá thành hàng hóa bán ra. Vì vậy dẫn đến hậu quả rằng thay vì tăng giá, tăng lương thì họ cần mẫn giảm giá thành, cắt giảm chi phí, giảm lương nhân viên – duy trì mức chi phí không đổi bằng việc thuê người nước ngoài giá rẻ trong điều kiện kinh doanh khắc nghiệt. Điều này lại càng dẫn đến việc Nhật khó tăng lương và phải thu hút lao động giá rẻ làm việc người Nhật không muốn làm.  

Lối đi nào để Nhật Bản thu hút lao động trí tuệ, cấp cao như Mỹ, Singapore…?

Thật là khó vì cơ cấu xã hội và kinh tế đã thế rồi. Giờ chỉ còn cách tự động hoá bằng máy móc nhiều hơn – giảm lao động chân tay cần tuyển – tăng lương cho người đang làm, thu hút nhân tài cao cấp thực sự bằng các visa và điều kiện đãi ngộ tốt hơn hẳn bây giờ. Và, Chế độ Thực tập sinh kĩ năng (技能実習制度) nên thay thế bằng Kĩ năng đặc định (特定技能). Như vậy cũng là một bước đệm táng lương cho người lao động và chọn lọc nhân lực chất lượng hơn. 

Trên đây là cách nhìn của Hoa về mặt bằng lương Nhật Bản nhìn chung trong nhiều năm nay.

Hôm trước, con trai của Hoa là Ken đã tự đọc hết một cuốn ehon tiếng Nhật cho em Mai nghe. Hoa cảm động quá, ôm chầm lấy con. Trước giờ Ken đều bắt mẹ đọc hộ, nay tự đọc được vanh vách. Hoa suýt khóc. Hôn Ken vào má, Hoa thấy Ken vô cùng hạnh phúc vì được mẹ nhìn nhận.  

Chỉ một điều vô cùng nhỏ như vậy nhưng Ken đã có thêm rất nhiều tự tin. Thích đọc sách hơn và yên tâm là mình có thể làm được. I can make it. Trẻ con sẽ tin vào những lời khen của mẹ. Sẽ sống với nó. Sẽ trở thành người vĩ đại nếu mẹ thực sự có niềm tin vĩ đại cho con – Hoa luôn nghĩ thế! Bởi vậy, Hoa có vài nguyên tắc 3 không khi làm mẹ và cư xử với con:  

1. Không khen con một cách “trống rỗng”

Nếu chỉ khen “Con giỏi thế, con thông minh thế. Con siêu quá. ” thì khó sẽ tạo ra được động lực cho con tiếp tục nỗ lực. Vì thế Hoa luôn khen: “Con làm tốt lắm. Con đã cố gắng rất nhiều. / Tất cả là do con đã luyện tập đấy / Con đã không sợ sai nhỉ … ” Tất cả nhằm mục đích để Ken hiểu là: Thành công hay thành quả có được do luyện tập và cố gắng chứ không phải do trời phú. Nếu chăm chỉ sẽ có thành quả.  

2. Không yêu cầu con phải thi đua – shobu hay tranh giành giải nhất với ai 

Con trai Hoa hay thích chơi gì cũng phải được nhất. Cái tính hiếu thắng có cái tốt nhưng nhiều cái xấu hơn.  Hôm nọ chơi xúc xắc với mẹ thua mà khóc luôn và ko chịu nhận thua. Mỗi lần như thế mẹ lại phải giải thích vô cùng dài và dài.

Gần đây Ken đã hiểu lời mẹ nói: Thắng thua là chuyện bình thường. Có thua có thắng. Chỉ cần con không bỏ cuộc, cứ tiếp tục cố gắng thì sẽ có lúc con thắng lớn. Thua cũng không phải buồn. Đôi khi con cứ chấp nhận. Thua trò này nhưng trò khác con có thể thắng.  

3. Không chê con dốt và so sánh con với người bên cạnh 

Có những thứ Ken chưa làm tốt, vụng về hay quên… nhưng mẹ Hoa không bao giờ chê con dốt hay dùng những từ ngữ thể hiện rằng con không có năng lực. (Nhiều lúc chán lắm, dạy mãi mà con không hợp tác thì cũng định thốt lên vài câu tiêu cực nhưng Hoa lại tự ngăn mình lại). Hoa chỉ nhận xét rằng con nên cố gắng hơn nếu kết quả chưa đạt kì vọng. Phi Hoa tin rằng, niềm tin của bố mẹ dành cho con mình là món quà quý giá nhất và là điều to lớn nhất bố mẹ có thể dành cho con cái. Hoa tin con Hoa có năng lực. Việc của Hoa là tìm kiếm hoặc gợi mở giúp con. 

Hôm trước đến họp phụ huynh trường Ken. Hoa có hỏi cô giáo chủ nhiệm “Con tôi so với những đứa trẻ khác thì học lực và tiếng Anh ra sao? Cô đánh giá thế nào về tiềm năng của bé? “.

Cách cô giáo trả lời và nhấn mạnh khiến Hoa càng tự nhủ không được so sánh con. Cô nói: “Chúng tôi không bao giờ so sánh Ken với những bạn cùng lớp để đưa ra kết luận là Ken giỏi Ken kém, Ken nọ kia. Chúng tôi không so sánh và đối xử công bằng với các bé. Ken là chính Ken và chúng tôi sẽ giúp Ken phát triển tiềm năng, đồng thời cải thiện những điểm yếu theo cách Ken phù hợp nhất chứ không cần phải theo hay giống bạn nào khác. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ lấy kết quả đánh giá học lực và các khả năng của Ken để so sánh với chỉ số trung bình của độ tuổi mà Ken đang ở . Điều đó là tham khảo để bố mẹ biết Ken so với những đứa trẻ bằng tuổi theo thống kê thì đang ở đâu. Không bao giờ so sánh con. Càng không so sánh để con cảm thấy mình bị kém cỏi.”

Trên đây là nguyên tắc làm mẹ của Hoa.