Hợp tác Việt – Nhật tiếp tục được đẩy mạnh

Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư diễn ra ở Tokyo (Nhật Bản) do Bộ Tài chính chủ trì với chủ đề “Việt Nam – Điểm đến đầu tư” tháng 03/2024 vừa qua, các chuyên gia nhận định Nhật Bản là đối tác thứ 3 về đầu tư và du lịch của Việt Nam, với 5.264 dự án FDI có tổng vốn đăng ký 73,96 tỷ USD.

Hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp Nhật Bản lớn hoạt động tại Việt Nam và hàng năm Việt Nam đón khoảng 600 nghìn lượt khách đến từ Nhật Bản.

Theo dự đoán, Việt Nam đang là điểm đến đầu tư điện ảnh được nhiều doanh nghiệp nước ngoài chú trọng bởi tốc độ tăng trưởng cao. Theo thống kê trên Box Office Vietnam, năm 2023, doanh thu phòng vé Việt đạt gần 3.700 tỉ đồng từ tổng số 1.100 rạp chiếu trên cả nước. Đây là một kết quả khả quan bởi năm 2010, chúng ta chỉ có 90 rạp chiếu và doanh thu hằng năm dưới 370 tỷ đồng.

Mới đây, sự kiện tập đoàn đa ngành hàng đầu Nhật Bản – AEON kết hợp với Tập đoàn Beta Việt Nam đã chính thức công bố hợp tác trong lĩnh vực điện ảnh, hứa hẹn tạo ra cú hích cho thị trường bằng các hoạt động sản xuất, phát hành, quảng bá phim, kinh doanh rạp chiếu phim. Liên doanh Aeon Beta sẽ xây dựng hơn 50 cụm rạp chiếu phim cao cấp tại Việt Nam từ nay cho tới năm 2035.

Cơ hội “kết duyên” cho doanh nghiệp Việt – Nhật

Nhắc đến sự ra đời của liên doanh Aeon Beta, không thể không nhắc đến ONE-VALUE – công ty tư vấn chiến lược đầu tư cho AEON Entertainment, đặc biệt là “Bà mai nghìn tỷ” CEO Phi Hoa.

Bên cạnh lĩnh vực điện ảnh hợp tác cùng AEON Entertainment, ONE-VALUE đang tư vấn cho nhiều công ty Nhật Bản muốn mở rộng đầu tư tại thị trường Việt Nam trên nhiều lĩnh vực như: công nghiệp hiện đại, nông nghiệp chất lượng cao, bán lẻ và bất động sản, công nghệ cao, năng lượng tái tạo…

Việt Nam là điểm đến M&A hàng đầu khu vực Đông Nam Á mà Nhật Bản đang hướng đến. Năm 2023, Nhật Bản đứng thứ hai trong số các quốc gia đầu tư vào Việt Nam với số vốn tăng hơn 37% so với năm trước đó (số liệu Tổng cục Thống kê). Không chỉ có các tập đoàn lớn, mà các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản đều muốn đẩy mạnh tăng cường xúc tiến đầu tư tại Việt Nam. Bà Phi Hoa nhận định: “Năm 2023 – 2025 là khoảng thời gian vàng để M&A cho doanh nghiệp Nhật vào Việt Nam.”

Để chủ động đón “cơn sốt” đầu tư của Nhật Bản, các doanh nghiệp Việt Nam cần nắm vững các chế tài của cả hai nước; chú trọng phát huy tiềm lực nội tại; tiến đến chuyển đổi số và phát triển bền vững. Bằng kinh nghiệm nhiều năm kết nối hợp tác doanh nghiệp giữa hai quốc gia, “bà mai nghìn tỷ” chia sẻ kinh nghiệm: “Trong quá trình đàm phán, doanh nghiệp Nhật Bản luôn chậm mà chắc hơn so với một số quốc gia khác. Các doanh nghiệp Việt nếu sốt ruột thay đổi phương án, lập trường nhiều lần dễ đánh mất cơ hội hợp tác, thay vào đó cần có lộ trình chiến lược, bài bản để không bị động khi thương thảo. Doanh nghiệp Việt nên tìm đến các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp để sở hữu những phân tích thị trường thấu đáo và tính toán bước đi kỹ lưỡng.”

ONE-VALUE hiện là công ty tư vấn chiến lược đầu tư – M&A, điều tra thị trường, cung cấp các giải pháp hợp tác cho doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản, có trụ sở ở cả hai quốc gia. Kinh nghiệm, sự hiểu biết từ các chuyên gia ONE-VALUE sẽ giúp đôi bên đi đến kết luận và đạt được thống nhất trong mô hình hợp tác.

Nguồn: kinhtedothi.vn

Suốt 20 năm nay, mặt bằng lương ở Nhật không hề tăng so sánh với các nước thuộc nhóm G7. Từ đó, ta phải thừa nhận rằng Nhật đang tụt hậu liên tục. Vậy câu hỏi đặt ra là “tại sao lương của các doanh nghiệp Nhật mãi “dậm chân tại chỗ”?.

Gần đây, Hoa có nghị luận với chồng về câu hỏi, liệu nước Nhật có thu hút được nhân tài hay không? Với Hoa thì Hoa cho rằng Nhật đã đi sai trong tình hình lãi ngân hàng tăng, đồng yên giảm và chính phủ đang khuyến khích tăng lương như hiện nay. Để rõ hơn ý này, Hoa liệt kê ra 2 nguyên nhân chủ yếu:

1. Lựa chọn sử dụng lao động nước ngoài giá rẻ thay vì tăng lương

Đứng trước tình trạng thiếu hụt lao động trong 13 ngành mà điều kiện lao động khắc nghiệt, người Nhật không muốn làm thì các doanh nghiệp Nhật thay vì tăng lương lại lựa chọn việc tuyển lao động chân tay nước ngoài rẻ hơn / hoặc du học sinh thay lao động. Lựa chọn này đã dẫn đến có 330.000 Thực tập sinh kĩ năng và 110.000 Kĩ năng đặc định (2022).

Việc sử dụng lao động này giải quyết vấn đề ngắn hạn cho Nhật, lao động thì sử dụng rẻ – người thì trẻ- vài năm rồi cho về nước. Nhưng nó dẫn đến tình trạng mức lương mãi không tăng được. Mức sống của người Nhật không khá hơn trong gần 30 năm qua kể từ khi bong bóng kinh tế nổ cuối 89- đầu 90. Chế độ thực tập sinh kĩ năng cũng ra đời năm 1993, trong bối cảnh kinh tế Nhật đang đi xuống! Và giờ vẫn đang đi xuống.

2. Thị trường cạnh tranh khắc nghiệt dẫn đến phải giảm chi phí nhân công.

99.7% doanh nghiệp Nhật được phân loại là vừa và nhỏ. Những doanh nghiệp này đang là động lực quay bánh xe kinh tế Nhật. Nhưng vì Nhật Bản có khá ít các doanh nghiệp tài phiệt lớn và về mặt tương đối các doanh nghiệp lớn ít nên các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại càng cạnh tranh nhau “khốc liệt” hơn.

Để đạt được ưu thế khi cạnh tranh với đối thủ, các doanh nghiệp nhỏ này sẽ giảm giá thành hàng hóa bán ra. Vì vậy dẫn đến hậu quả rằng thay vì tăng giá, tăng lương thì họ cần mẫn giảm giá thành, cắt giảm chi phí, giảm lương nhân viên – duy trì mức chi phí không đổi bằng việc thuê người nước ngoài giá rẻ trong điều kiện kinh doanh khắc nghiệt. Điều này lại càng dẫn đến việc Nhật khó tăng lương và phải thu hút lao động giá rẻ làm việc người Nhật không muốn làm.  

Lối đi nào để Nhật Bản thu hút lao động trí tuệ, cấp cao như Mỹ, Singapore…?

Thật là khó vì cơ cấu xã hội và kinh tế đã thế rồi. Giờ chỉ còn cách tự động hoá bằng máy móc nhiều hơn – giảm lao động chân tay cần tuyển – tăng lương cho người đang làm, thu hút nhân tài cao cấp thực sự bằng các visa và điều kiện đãi ngộ tốt hơn hẳn bây giờ. Và, Chế độ Thực tập sinh kĩ năng (技能実習制度) nên thay thế bằng Kĩ năng đặc định (特定技能). Như vậy cũng là một bước đệm táng lương cho người lao động và chọn lọc nhân lực chất lượng hơn. 

Trên đây là cách nhìn của Hoa về mặt bằng lương Nhật Bản nhìn chung trong nhiều năm nay.