Trong buổi trò chuyện, Hoa được nghe nhiều bạn trẻ chia sẻ về ước mơ nghề nghiệp. Có bạn mong muốn trở thành cầu nối giữa Nhật Bản và thế giới. Có bạn khao khát tham gia vào những dự án thật lớn để cảm thấy mình trưởng thành. Cũng có bạn mơ ước một ngày nào đó sẽ được làm công việc mang lại giá trị cho cộng đồng, thay đổi xã hội theo hướng tích cực.

Ngồi lắng nghe, Hoa như thấy lại chính mình cách đây hơn mười năm.

Khi người trẻ lần đầu đối diện với “việc lớn”

Hoa bắt đầu sự nghiệp trong lĩnh vực tư vấn với vị trí analyst – công việc chủ yếu là thu thập dữ liệu, nghiên cứu thị trường và hỗ trợ cấp trên trong các dự án. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, Hoa đã có cơ hội tham gia một thương vụ M&A trị giá hơn 100 tỷ yên.

Cảm giác lúc ấy thật khó tả: choáng ngợp vì quy mô tài chính khổng lồ, lo lắng vì trách nhiệm quá lớn, nhưng cũng tràn đầy tự hào. Bởi ở độ tuổi mà nhiều người bạn cùng trang lứa còn đang loay hoay tìm hướng đi, Hoa đã được thử thách ở một vị trí nơi mà chỉ một phân tích đúng, một quyết định chính xác có thể ảnh hưởng đến tương lai của cả một doanh nghiệp.

Đó là bước ngoặt để Hoa hiểu rằng: người trẻ hoàn toàn có thể làm được việc lớn, miễn là có cơ hội và dám dấn thân.

Vì sao Hoa quan tâm đến đào tạo giới trẻ?

Trải qua nhiều năm làm việc trong ngành tư vấn chiến lược, Hoa nhận ra một điều: không ai có thể thành công chỉ nhờ vào may mắn. Thành công đến từ môi trường đủ khắt khe để rèn giũa, và đủ bao dung để cho phép thử sai.

Khi nhìn lại hành trình của bản thân, Hoa thấy mình đã trưởng thành nhanh hơn nhờ được đặt trong những thử thách tưởng như quá sức. Và Hoa muốn những thế hệ đi sau cũng có cơ hội được “thử lửa” như vậy.

Đó là lý do tại sao ONE-VALUE luôn duy trì và mở rộng các chương trình thực tập, hợp tác chặt chẽ với các trường đại học ở Việt Nam và Nhật Bản. Với Hoa, đào tạo giới trẻ không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là chiến lược đầu tư dài hạn vào tương lai của ngành tư vấn và M&A Việt – Nhật.

Người trẻ cần gì để trưởng thành?

Trong buổi trò chuyện với thực tập sinh Nhật, Hoa đã chia sẻ ba điều quan trọng mà một người trẻ cần ghi nhớ:

1. Dám bước vào thử thách lớn
   Không có cuốn sách hay bài giảng nào thay thế được trải nghiệm thực tế. Khi bạn tham gia một dự án trị giá hàng trăm tỷ yên, bạn sẽ buộc phải học nhanh hơn, chính xác hơn, và trưởng thành nhanh hơn.

2. Không ngừng học hỏi và rèn luyện tính chuyên nghiệp
   Ở Deloitte, Hoa học được rằng làm việc với các tập đoàn lớn không chỉ cần kỹ năng mà còn cần tinh thần chuyên nghiệp: không sai sót, không cẩu thả, và luôn giữ uy tín. Đây là phẩm chất quyết định việc bạn có thể đi đường dài trong ngành hay không.

3. Tin rằng mình có thể tạo ra tác động thật sự
   Người trẻ thường tự giới hạn bản thân, nghĩ rằng “công việc lớn là dành cho người nhiều kinh nghiệm”. Nhưng sự thật là tác động không chờ tuổi. Vấn đề là bạn có dám tin và hành động hết sức mình hay không.

ONE-VALUE – bệ phóng cho thế hệ trẻ

Chương trình thực tập mà ONE-VALUE triển khai không chỉ đơn thuần là trải nghiệm ngắn hạn. Đây là nơi các bạn sinh viên được tiếp cận những dự án thực chiến, từ khảo sát thị trường, phân tích M&A cho đến hỗ trợ đàm phán. Các mentor – chính là những chuyên viên tư vấn của ONE-VALUE – luôn đồng hành, hướng dẫn và phản hồi để giúp các bạn phát huy tối đa tiềm năng.

Hoa tin rằng, thông qua trải nghiệm này, mỗi thực tập sinh không chỉ học được kiến thức chuyên môn, mà quan trọng hơn, các bạn sẽ mang về cho mình một niềm tin rằng: “Mình cũng có thể làm được việc lớn.”

Lời kết

Khi nghe các bạn thực tập sinh Nhật chia sẻ ước mơ, Hoa cảm thấy hạnh phúc vì có thể góp phần nhỏ bé vào hành trình của các bạn. Hơn ai hết, Hoa hiểu rằng một cơ hội đúng lúc có thể thay đổi cả sự nghiệp.

Và đó cũng chính là sứ mệnh của Hoa và ONE-VALUE: không chỉ làm tư vấn cho doanh nghiệp, mà còn đào tạo, đồng hành để thế hệ trẻ có thể tự tin bước vào con đường của những “việc lớn”.

Nếu bạn là sinh viên Việt Nam muốn thử sức ở Nhật, hay là sinh viên Nhật Bản muốn trải nghiệm môi trường làm việc tại Việt Nam, hãy mạnh dạn tìm đến ONE-VALUE. Bởi biết đâu, chính tại đây, bạn sẽ tìm thấy bước ngoặt làm thay đổi cả hành trình sự nghiệp của mình.

Suốt 20 năm nay, mặt bằng lương ở Nhật không hề tăng so sánh với các nước thuộc nhóm G7. Từ đó, ta phải thừa nhận rằng Nhật đang tụt hậu liên tục. Vậy câu hỏi đặt ra là “tại sao lương của các doanh nghiệp Nhật mãi “dậm chân tại chỗ”?.

Gần đây, Hoa có nghị luận với chồng về câu hỏi, liệu nước Nhật có thu hút được nhân tài hay không? Với Hoa thì Hoa cho rằng Nhật đã đi sai trong tình hình lãi ngân hàng tăng, đồng yên giảm và chính phủ đang khuyến khích tăng lương như hiện nay. Để rõ hơn ý này, Hoa liệt kê ra 2 nguyên nhân chủ yếu:

1. Lựa chọn sử dụng lao động nước ngoài giá rẻ thay vì tăng lương

Đứng trước tình trạng thiếu hụt lao động trong 13 ngành mà điều kiện lao động khắc nghiệt, người Nhật không muốn làm thì các doanh nghiệp Nhật thay vì tăng lương lại lựa chọn việc tuyển lao động chân tay nước ngoài rẻ hơn / hoặc du học sinh thay lao động. Lựa chọn này đã dẫn đến có 330.000 Thực tập sinh kĩ năng và 110.000 Kĩ năng đặc định (2022).

Việc sử dụng lao động này giải quyết vấn đề ngắn hạn cho Nhật, lao động thì sử dụng rẻ – người thì trẻ- vài năm rồi cho về nước. Nhưng nó dẫn đến tình trạng mức lương mãi không tăng được. Mức sống của người Nhật không khá hơn trong gần 30 năm qua kể từ khi bong bóng kinh tế nổ cuối 89- đầu 90. Chế độ thực tập sinh kĩ năng cũng ra đời năm 1993, trong bối cảnh kinh tế Nhật đang đi xuống! Và giờ vẫn đang đi xuống.

2. Thị trường cạnh tranh khắc nghiệt dẫn đến phải giảm chi phí nhân công.

99.7% doanh nghiệp Nhật được phân loại là vừa và nhỏ. Những doanh nghiệp này đang là động lực quay bánh xe kinh tế Nhật. Nhưng vì Nhật Bản có khá ít các doanh nghiệp tài phiệt lớn và về mặt tương đối các doanh nghiệp lớn ít nên các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại càng cạnh tranh nhau “khốc liệt” hơn.

Để đạt được ưu thế khi cạnh tranh với đối thủ, các doanh nghiệp nhỏ này sẽ giảm giá thành hàng hóa bán ra. Vì vậy dẫn đến hậu quả rằng thay vì tăng giá, tăng lương thì họ cần mẫn giảm giá thành, cắt giảm chi phí, giảm lương nhân viên – duy trì mức chi phí không đổi bằng việc thuê người nước ngoài giá rẻ trong điều kiện kinh doanh khắc nghiệt. Điều này lại càng dẫn đến việc Nhật khó tăng lương và phải thu hút lao động giá rẻ làm việc người Nhật không muốn làm.  

Lối đi nào để Nhật Bản thu hút lao động trí tuệ, cấp cao như Mỹ, Singapore…?

Thật là khó vì cơ cấu xã hội và kinh tế đã thế rồi. Giờ chỉ còn cách tự động hoá bằng máy móc nhiều hơn – giảm lao động chân tay cần tuyển – tăng lương cho người đang làm, thu hút nhân tài cao cấp thực sự bằng các visa và điều kiện đãi ngộ tốt hơn hẳn bây giờ. Và, Chế độ Thực tập sinh kĩ năng (技能実習制度) nên thay thế bằng Kĩ năng đặc định (特定技能). Như vậy cũng là một bước đệm táng lương cho người lao động và chọn lọc nhân lực chất lượng hơn. 

Trên đây là cách nhìn của Hoa về mặt bằng lương Nhật Bản nhìn chung trong nhiều năm nay.