1. Chuẩn bị tài chính trước khi đón gia đình sang Nhật

Nỗi lo lắng lớn nhất luôn là vấn đề tài chính. Bạn cần đánh giá mức thu nhập hằng năm của bản thân có đủ đảm bảo tất cả chi phí sinh hoạt cho gia đình bạn tại Nhật hay không. Để đánh giá được vấn đề này, bạn cần phải dành thời gian tìm hiểu và hỏi thăm các gia đình người Việt tại Nhật về những khoản chi tiêu bắt buộc, một cách chi tiết hết sức có thể nhé.

Với admin, chi phí sinh hoạt và tiền nhà hằng tháng là gánh nặng “mệt mỏi” nhất ( trừ trường hợp ở nhà do công ty thuê hoặc xin được nhà ở xã hội của shi mình sinh sống).  

Chi phí sinh hoạt

Cuộc sống hằng ngày, chúng ta cần chi tiêu các khoản cơ bản như tiền ăn, điện, nước, ga, điện thoại, wifi… Nghe có vẻ đơn giản và khá là ít nhưng khi bạn có gia đình, đặc biệt là con nhỏ tại Nhật, con số này sẽ tăng lên “chóng mặt”.

Theo khảo sát của Bộ nội vụ và truyền thông Nhật Bản năm 2021, chi phí sinh hoạt 1 tháng trung bình của gia đình 4 người tại Nhật sẽ rơi vào từ 28 man đến 32 man, tùy khu vực bạn sinh sống là thành phố hay thôn quê.

Vì vậy, theo admin, các bạn có thể tham khảo một số mẹo nhỏ để tiết kiệm chi phí cho gia đình. Chủ đề này admin sẽ tổng hợp riêng trong 1 bài viết khác, các bạn nhớ theo dõi nhé.

Chi phí cho việc lưu trú

Cần phải chuẩn bị thuê nhà khác hoặc mua nhà (nếu bạn đủ điều kiện mua nhà tại Nhật) để đảm bảo không gian cho tất cả thành viên trong gia đình, nhất là trẻ nhỏ. Tiền thuê nhà khoảng 4 man ~ 10 man/tháng (tuỳ khu vực và diện tích thuê).

Đặc biệt, chúng ta phải lưu ý là Nhật có văn hoá thuê nhà khác với Việt Nam. Người thuê phải đóng trước 2 ~ 3 tháng tiền nhà cho các chi phí: tiền lễ chủ nhà, tiền đặt cọc (ít khi lấy lại được), tiền môi giới,.. Bạn cũng nên dự trù khoảng gấp đôi hoặc gấp ba tiền nhà hàng tháng.

2. Tuổi tác

Bạn cũng nên cân nhắc đến tuổi tác của vợ chồng và con để quyết định thời điểm nào là phù hợp nhất. Nếu cả vợ và chồng đều còn trẻ, dưới 40 tuổi thì đây là thời kỳ tốt nhất để quyết định ngay, không nên chờ thêm nữa. Vì ở độ tuổi này chúng ta đã được hội tụ tốt nhất tất cả các yếu tố về sức khỏe, kinh nghiệm làm việc, sự chính chắn để có thể lo chu toàn cho gia đình mình. 

3. Đánh giá cơ hội tương lai

Cơ hội tương lai ở đây không chỉ là về công việc của bạn mà còn cả cơ hội tương lai của con bạn. Nếu cả 2 vợ chồng đang có công việc tốt, điều kiện kinh tế tốt thì Nhật Bản là 1 nơi khá lý tưởng.

Đã có rất nhiều gia đình sau ổn định cuộc sống và công việc ở Nhật, rất muốn đón con sang cho cả nhà đoàn tụ nhưng vẫn còn đắn đo không biết đâu là thời điểm phù hợp? Con đã quen ở Việt Nam rồi giờ chuyển qua môi trường mới có phù hợp hay thích nghi được không? Những câu hỏi thế này luôn làm các bậc làm bố mẹ sinh sống tại Nhật đau đầu.

Về vấn đề này, admin cho rằng là rất NÊN và NÊN bảo lãnh con sang sớm. Vì Nhật Bản là 1 trong những quốc gia có nền giáo dục tốt nhất trên Thế giới. Trong đó, giáo dục mầm non và tiểu học nhận được nhiều thiện cảm nhất, đủ để thấy rằng bạn đưa con sang sớm chừng nào thì sẽ có lợi cho con nhiều chừng ấy. Trẻ nhỏ có khả năng bắt chước, tiếp thu và hòa nhập nhanh nên bạn cũng đừng quá lo sợ về việc thay đổi môi trường mới sẽ ảnh hưởng đến con. Thay vào đó, hãy trang bị cho con càng nhiều kiến thức càng tốt, nhất là tiếng Nhật và luôn đồng hành cùng con. 

Trên đây, admin đã nêu ra 3 điểm mấu chốt để đưa ra câu trả lời chính xác cho câu hỏi khi nào nên đón gia đình sang Nhật. Hy vọng các phụ huynh Việt Nam đang sinh sống ở Nhật sẽ có quyết định đúng đắn và hợp lý nhất cho tương lau của cả gia đình mình nhé.

Nếu con của bạn có ngày sinh trong khoảng từ ngày 2/4/2016 đến ngày 1/4/2017 thì tháng 4 năm nay (2023), con sẽ bắt đầu vào học tiểu học. Để chuẩn bị cho con vào lớp 1, ba mẹ cần phải làm gì? Sau đây là hành trình của nhà admin.

1. Chuẩn bị tâm lý cho con

Sau khi nhận được giấy thông báo quyết định trường học từ shiyakusho, vợ chồng admin cùng con đến trường để con tận mắt nhìn thấy trường tiểu học sắp tới mình sẽ học trông như thế nào? có gì thú vị ở đó…và giải thích vì sao không học ở trường cũ nữa mà chuyển sang trường tiểu học này. Trẻ con thường tò mò, thich khám phá những điều mới mẽ, vì vậy mình đã tận dụng nó để khơi dậy sự háo hức, mong sớm được vào trường mới học, thay thế cái cảm giác lo lắng trong con, như sợ xa trường lớp bạn cũ, sợ học ở 1 nơi xa lạ…

Trong lần gặp đầu tiên này, vì chỉ có nhà admin và thầy giám hiệu nên tiện trò chuyện làm quen với nhà trường và trình bày sơ về gia cảnh của mình. Qua đó, admin cũng nắm được tình hình trường học sắp tới của con, đặc biệt khi biết được có học sinh người Việt đang học lớp mấy tại trường, admin cảm thấy vui và yên tâm phần nào. Vì sao? Vì trường đang có học sinh người Việt thì chắc chắn thầy cô cũng sẽ có kinh nghiệm dạy học trong 1 lớp không phải chỉ có học sinh Nhật.

Đa số thầy cô này đều hiểu được sự khác biệt văn hóa hay thói quen của học sinh Việt nên sẽ có những hướng dẫn cụ thể, những phương pháp truyền đạt riêng cho con để con sớm quen và hòa nhập với trường lớp. Khi nghe có anh chị người Việt đang học ở trường này, con mình vui và tự tin hẳn lên, khác với sự rụt rè ban đầu, vì con biết được con không hề cô độc trong ngôi trường mới này. 

2. Điều chỉnh lại lịch sinh hoạt hàng ngày của con

Khi con vào tiểu học thì bạn phải điều chỉnh lại giờ giấc sinh hoạt của con để con thích nghi dễ dàng với môi trường mới. Nếu ở mẫu giáo (Hoikuen), con được ngủ trưa thì lên tiểu học con phải làm quen với việc không có giờ ngủ trưa nữa. Ngoài ra, để con không bị bỡ ngỡ khi vào trường tiểu học, ad nghĩ nên tập cho con làm quen dần với giờ giấc sinh hoạt mới và trang bị những kỹ năng cần thiết cho con. Cụ thể như sau: 

3. Thời gian chuẩn bị hồ sơ

Song song với việc rèn cho con khả năng tự lập, chuẩn bị tâm thế vào lớp 1, bạn cũng cần lưu ý về thời gian chuẩn bị hồ sơ cho con.  

Vì 2 con của admin được đưa sang Nhật vừa đúng độ tuổi vào tiểu học nên không học mẫu giáo (Hoikuen) tại Nhật. Nếu bạn nào có con đang học mẫu giáo trường Nhật thì trình tự chuẩn bị sẽ hơi khác ở chỗ chuẩn bị từ tháng 10 năm trước, lúc con còn đang học mẫu giáo nhé. 

• Tháng 10: nộp Đơn Chọn trường tại văn phòng tiếp nhận của trường tiểu học mình chọn. 
• Giữa tháng 11: Thông báo về tình trạng nộp đơn. 
• Cuối tháng 11: hết hạn nộp Đơn Chọn trường.   

Trường sẽ gửi giấy thông báo về việc đi khám sức khỏe vào một ngày nhất định do quận tổ chức. Hãy cố gắng thu xếp công việc để đi cùng con nhé. Vào buổi khám sức khỏe, phụ huynh và bé sẽ được phỏng vấn, chủ yếu là để hỏi tình hình tâm lý và sức khỏe của bé có sẵn sàng vào lớp một chưa, chẳng hạn bé có khó khăn gì khi phát âm không, khi vào lớp 1 cần hỗ trợ gì đặc biệt không, nếu bé là người nước ngoài thì có gặp khó khăn khi giao tiếp bằng tiếng Nhật không, v.v… 

• Đầu tháng 12: Đối với trường hợp nộp đơn trái tuyến, trường sẽ thực hiện bốc thăm tuyển chọn nếu có quá nhiều đơn lựa chọn vào 1 trường. 
• Giữa tháng 1: Thông báo kết quả. 
• Tháng 2 và 3: Tổ chức gặp mặt phụ huynh sẽ có con nhập học lớp 1, giới thiệu tổng quan về trường, các vật dụng cần chuẩn bị và ngày trường khai giảng. 

4. Mở một tài khoản ngân hàng

 JAPAN POST BANK (yucho- ゆうちょう) hoặc ngân hàng nào đó do trường chỉ định. Tài khoản này dùng để chuyển tiền ăn trưa, phí hội phụ huynh (PTA), phí hoạt động ngoại khóa… Thường thì nhà trường sẽ gửi thông báo trước cho phụ huynh là ngày nào, sẽ trừ trong tài khoản tiền gì, để phụ huynh chuẩn bị tiền có sẳn trong tài khoản.  

5. Chuẩn bị các vật dụng cần thiết (mua và dán nhãn)

Khi nhận được một danh sách các đồ đạc cần chuẩn bị, ad vô cùng ngạc nhiên vì bé chỉ mới học lớp 1 thôi mà đã có quá nhiều đồ, liệt kê ra cũng phải đến gần chục chiếc túi và khăn các loại, như túi đựng đồ cá nhân, túi đựng giày đi trong trường (uwagutsu), túi đựng quần áo thể dục, túi đựng khăn, bàn chải, ly, túi đồ dùng cho bữa ăn trưa, túi đựng nón bảo hiểm khi động đất,… Mỗi loại còn có cả kích thước và yêu cầu đặc biệt riêng. 

Admin đã khá bối rối không biết nên mua những món đồ đó ở đâu nhưng rất may mắn là đã được thầy cô hướng dẫn tận tình luôn chổ để mua. Nếu không có thời gian đi mua, bạn có thể đăng kí nhờ trường mua giúp luôn cả combo cho con là tiện nhất. Trường hợp muốn tiết kiệm chi phí tối đa, bạn có thể ưu tiên tìm mua ở shop 100 Yên, món đồ nào không có thì có thể tìm ở các cửa hàng văn phòng phẩm gần nhà. 

Trong danh sách các vật dụng cần chuẩn bị do nhà trường phát, thường sẽ ghi rỏ những món đồ nào trường sẽ phát cho con vào tháng 4, những đồ nào phụ huynh cần mua. Sau đây là danh sách các vật dụng cần mua và dán nhãn: 

• Cặp sách hoặc cặp da chống gù (Randoseru): tùy theo trường có thể khác nhau. Có trường không bắt buộc phải mua cặp có logo của trường, loại nào cũng được. Nếu có điều kiện kinh tế, bạn có thể mua Randoseru với màu sắc và hoa văn con thích trên các trang bán hàng online như Amazon, Rakuten,… hoặc đến mua trực tiếp tại Nitori, hay các trung tâm thương mại như AEON,… Trường hợp muốn tiết kiệm và không ngại dùng đồ tái sử dụng, bạn có thể tìm mua tại các cửa hàng đồ cũ, hoặc xin lại từ bạn bè, người quen.  

• Giày đi trong trường (uwagutsu/ uwabaki) và túi đựng giày: nên xác nhận với trường xem có quy định riêng về màu sắc của giày hay không vì nếu giày mang ở lớp mẫu giáo của con còn vừa thì bạn có thể không cần mua mới.Bạn có thể mua ở các shop bán đồ trẻ em hoặc đặt mua online) 

• Đồng phục đến trường: tùy theo trường học sẽ có quy định mặc đồng phục hay không. Nếu có quy định mặc đồng phục thì theo ad, bạn nên đăng kí mua tại trường sẽ tiện hơn. 

• Đồng phục thể dục và túi đựng : bạn có thể tự mua cho con. Trường hợp của ad là đăng kí đồng phục thể dục tại trường để được nhà trường thêu sẵn tên của con lên áo và quần thể dục luôn. Túi đựng bạn tự mua được vì dễ tìm tại shop 100 Yên hoặc các cửa hàng văn phòng phẩm. 

• Khăn tay: dùng để lau tay, mồ hôi, nên chuẩn bị khoảng 5 cái để con thay mỗi ngày. Shop 100 yên có nhiều mẫu khăn tay đẹp cho con tha hồ lựa chọn.  

• Dụng cụ học tập:  

+ Hộp đựng viết : Một số trường tiểu học có quy định hộp bút không có hình họa tiết. Nên chọn loại nào có nắp đậy hoặc có chấu cài vào vì trẻ con hay nghịch dễ bị rơi ra.  

+ Bút chì, tẩy, thước, đồ chuốt bút chì. Bút chì (B hay 2B) – 3 cây màu đen và 1 cây màu đỏ. Ở Nhật các con cần dùng bút chì đỏ trong lớp hàng ngày để sửa bài nên bạn đừng quên mua cho con nhé. Lưu ý : đa số bút chì bấm (bút chì kim) và cây gôm tẩy được dùng phổ biến ở Việt Nam thường bị cấm ở 1 số trường tiểu học tại Nhật, chẳng hạn như trường học con của admin. Theo kinh nghiệm của admin, không nên mua bút chì ở cửa hàng 100 yên vì chất lượng không tốt, khi chuốt hay bị gãy ngòi, tuy giá rẻ nhưng khó dùng. 

+ Hộp đựng đồ thủ công 

+ Hộp bút màu 

+ Dụng cụ làm thủ công (kéo, hồ/keo dán… ) 

+ Bộ đồ dùng ăn trưa tại trường:  túi đựng đồ dùng, khăn trải bàn ăn, khăn mặt nhỏ, khăn giấy/ khăn ướt , cốc nhựa, bàn chải đánh răng và túi đựng (tùy theo yêu cầu của trường và nhu cầu của bé) dùng để vệ sinh răng miệng sau khi ăn trưa. 

• Còi báo động (bohanbuza）: ad thấy hầu hết các bé tiểu học ở Nhật đều có gắn còi này trên cặp nên cũng chuẩn bị cho con để yên tâm chứ trường học không bắt buộc. Bạn có thể mua ở shop 100 Yên nhưng ít mẫu đẹp hoặc mua online những mẫu con thích. 

Tất cả các vật dụng từ nhỏ đến lớn đều phải dán nhãn tên của con. Mình thấy các bà mẹ Nhật thường  đặt mua 1 bộ con dấu tên để in tên của con lên tất cả các đồ dùng. Bộ này sẽ in tên con của bạn theo nhiều kích thước (size) khác nhau từ bé đến lớn để phù hợp với các loại vật dụng, sách vở của nhà trường. Hoặc bạn có thể mua các tem dán tên ở shop 100 Yên để con tự tập ghi tên và dán, như trường hợp của ad. Con sẽ rất thích và biết giữ gìn đồ dùng của mình hơn nếu con bạn tự dán và viết tay nhé. 

Như vậy, cơ bản là bạn có 4 việc cần chuẩn bị khi con đang ở giai đoạn tiền tiểu học rồi nhé. Hi vọng mùa tựu trường sắp tới đây, các bậc phụ huynh sẽ cùng con có 1 bước ngoặc đáng nhớ trong trang sách tuổi thơ màu hồng của con.  

Hôm trước, con trai của Hoa là Ken đã tự đọc hết một cuốn ehon tiếng Nhật cho em Mai nghe. Hoa cảm động quá, ôm chầm lấy con. Trước giờ Ken đều bắt mẹ đọc hộ, nay tự đọc được vanh vách. Hoa suýt khóc. Hôn Ken vào má, Hoa thấy Ken vô cùng hạnh phúc vì được mẹ nhìn nhận.  

Chỉ một điều vô cùng nhỏ như vậy nhưng Ken đã có thêm rất nhiều tự tin. Thích đọc sách hơn và yên tâm là mình có thể làm được. I can make it. Trẻ con sẽ tin vào những lời khen của mẹ. Sẽ sống với nó. Sẽ trở thành người vĩ đại nếu mẹ thực sự có niềm tin vĩ đại cho con – Hoa luôn nghĩ thế! Bởi vậy, Hoa có vài nguyên tắc 3 không khi làm mẹ và cư xử với con:  

1. Không khen con một cách “trống rỗng”

Nếu chỉ khen “Con giỏi thế, con thông minh thế. Con siêu quá. ” thì khó sẽ tạo ra được động lực cho con tiếp tục nỗ lực. Vì thế Hoa luôn khen: “Con làm tốt lắm. Con đã cố gắng rất nhiều. / Tất cả là do con đã luyện tập đấy / Con đã không sợ sai nhỉ … ” Tất cả nhằm mục đích để Ken hiểu là: Thành công hay thành quả có được do luyện tập và cố gắng chứ không phải do trời phú. Nếu chăm chỉ sẽ có thành quả.  

2. Không yêu cầu con phải thi đua – shobu hay tranh giành giải nhất với ai 

Con trai Hoa hay thích chơi gì cũng phải được nhất. Cái tính hiếu thắng có cái tốt nhưng nhiều cái xấu hơn.  Hôm nọ chơi xúc xắc với mẹ thua mà khóc luôn và ko chịu nhận thua. Mỗi lần như thế mẹ lại phải giải thích vô cùng dài và dài.

Gần đây Ken đã hiểu lời mẹ nói: Thắng thua là chuyện bình thường. Có thua có thắng. Chỉ cần con không bỏ cuộc, cứ tiếp tục cố gắng thì sẽ có lúc con thắng lớn. Thua cũng không phải buồn. Đôi khi con cứ chấp nhận. Thua trò này nhưng trò khác con có thể thắng.  

3. Không chê con dốt và so sánh con với người bên cạnh 

Có những thứ Ken chưa làm tốt, vụng về hay quên… nhưng mẹ Hoa không bao giờ chê con dốt hay dùng những từ ngữ thể hiện rằng con không có năng lực. (Nhiều lúc chán lắm, dạy mãi mà con không hợp tác thì cũng định thốt lên vài câu tiêu cực nhưng Hoa lại tự ngăn mình lại). Hoa chỉ nhận xét rằng con nên cố gắng hơn nếu kết quả chưa đạt kì vọng. Phi Hoa tin rằng, niềm tin của bố mẹ dành cho con mình là món quà quý giá nhất và là điều to lớn nhất bố mẹ có thể dành cho con cái. Hoa tin con Hoa có năng lực. Việc của Hoa là tìm kiếm hoặc gợi mở giúp con. 

Hôm trước đến họp phụ huynh trường Ken. Hoa có hỏi cô giáo chủ nhiệm “Con tôi so với những đứa trẻ khác thì học lực và tiếng Anh ra sao? Cô đánh giá thế nào về tiềm năng của bé? “.

Cách cô giáo trả lời và nhấn mạnh khiến Hoa càng tự nhủ không được so sánh con. Cô nói: “Chúng tôi không bao giờ so sánh Ken với những bạn cùng lớp để đưa ra kết luận là Ken giỏi Ken kém, Ken nọ kia. Chúng tôi không so sánh và đối xử công bằng với các bé. Ken là chính Ken và chúng tôi sẽ giúp Ken phát triển tiềm năng, đồng thời cải thiện những điểm yếu theo cách Ken phù hợp nhất chứ không cần phải theo hay giống bạn nào khác. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ lấy kết quả đánh giá học lực và các khả năng của Ken để so sánh với chỉ số trung bình của độ tuổi mà Ken đang ở . Điều đó là tham khảo để bố mẹ biết Ken so với những đứa trẻ bằng tuổi theo thống kê thì đang ở đâu. Không bao giờ so sánh con. Càng không so sánh để con cảm thấy mình bị kém cỏi.”

Trên đây là nguyên tắc làm mẹ của Hoa.

Không ít ông bố bà mẹ người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật cảm thấy khó khăn trong việc chọn trường cho con vào lớp 1. Ở bài viết này, Hoa sẽ chia sẻ tất tần tật những kinh nghiệm của bản thân trong việc chọn trường Tiểu học ở Nhật cho con bằng cách so sánh 4 loại trường Tiểu học ở Nhật Bản.  

Những loại trường tiểu học tiêu biểu ở Nhật

Khác với Việt Nam, năm học của các trường học ở Nhật sẽ bắt đầu vào tháng 4 và kết thúc vào tháng 3 năm sau. Đối với những gia đình có con đã đủ tuổi vào lớp 1, từ tháng 10, chính quyền địa phương của từng khu vực sẽ gửi Đơn đăng ký và giấy hướng dẫn nhập học đến từng hộ gia đình.  

Hoa cũng có con đang theo học Hoikuen 4 tuổi, tháng 4 tới đây bé sẽ lên lớp 5 tuổi. Thời điểm này, có lẽ nhiều gia đình cũng đã chọn xong trường cho các con rồi, tuy nhiên gia đình Hoa vẫn còn đắn đo cân nhắc chưa biết nên cho con theo học loại trường Tiểu học nào.  

Ở Nhật, có rất nhiều loại trường Tiểu học, tùy thuộc vào mỗi loại trường mà đặc điểm nổi bật cũng như ưu nhược điểm sẽ khác nhau. Vì vậy, việc nắm rõ sự khác nhau giữa các loại trường để đưa ra định hướng phù hợp nhất cho con của bạn là vô cùng cần thiết. 

Về cơ bản, các phụ huynh Việt Nam đang sinh sống tại Nhật có thể cân nhắc cho con em mình theo học 1 trong 4 loại trường Tiểu học tiêu biểu sau: Trường Tiểu học Công lập (公立小学校,) Trường Tiểu học Quốc Lập (国立小学校), Trường Tiểu học Tư lập (私立小学校) và cuối cùng là Trường Quốc Tế (gọi tắt làインタースクール).  

Sau đây, Hoa sẽ phân tích kỹ những đặc điểm nổi bật và so sánh ưu nhược điểm của 4 loại trường Tiểu Học này nhé! Mọi người có thể xem video dưới đây hoặc theo dõi bài viết để hiểu rõ hơn về các loại trường này! 

Trường Tiểu Học Công Lập 公立小学校 

2.1 Đặc điểm nổi bật:   

Đây là loại trường Tiểu học phổ biến, thông dụng và cơ bản nhất ở Nhật. Chỉ cần đủ tuổi là có thể đăng ký nhập học mà không cần phải tham gia một kỳ thi xét tuyển nào. Về cơ bản, các con sẽ được Hội đồng giáo dục chỉ định luôn trường mà các bạn sẽ theo học ngay từ đầu, thường là những trường Tiểu học gần nhà, ngay trong khu vực đang sinh sống. Ngoài ra, hệ thống giáo dục khá phổ thông, bám sát chương trình giảng dạy đã được quy định sẵn, vì thế con bạn có thể nhận được sự giáo dục đồng nhất mà không có bất kỳ sự khác biệt nào giữa các trường với nhau, các giáo viên cũng được thay đổi định kỳ.  

Chính vì thế, cá nhân Hoa nhận thấy rằng, hệ thống giáo dục của Trường Công lập khá cơ bản, không có gì quá xuất sắc, những người Nhật có điều kiện một chút thường sẽ ít khi cho con em mình theo học các trường Công lập.  

2.2 Ưu điểm: 

Miễn phí học phí, sách giáo khoa – giảm gánh nặng về tài chính

Đầu tiên phải nói đến là học phí hoàn toàn miễn phí. Ở Nhật, Chính phủ áp dụng hình thức giáo dục phổ cập bắt buộc, được thực hiện trong thời gian 9 năm (từ 6 đến 15 tuổi). Nhà nước Nhật Bản sẽ miễn phí học phí và hỗ trợ toàn bộ sách giáo khoa vào đầu năm học mới. 

Không cần thi đầu vào

Như Hoa đã đề cập, các trường Công lập sẽ không có kỳ thi đầu vào, tuyển chọn gắt gao các em học sinh. Chính vì vậy, nếu cho con em vào học trường Công lập thì bạn sẽ không tốn nhiều tiền và thời gian để cho con đi học các lớp học thêm, lớp luyện thi. 

Gần nhà – dễ dàng di chuyển và kết bạn

Ngoài ra một ưu điểm nổi bật dễ dàng nhìn thấy ở trường Tiểu học Công lập chính là vị trí các trường thường rất gần nhà hoặc nằm quanh khu vực gia đình sinh sống. Như vậy các em có thể dễ dàng tự đến trường mà phụ huynh cũng an tâm hơn rất nhiều. 

Để rèn luyện thói quen tự lập từ nhỏ thì trẻ em Nhật sẽ phải đi học một mình thay vì được bố mẹ đưa đón như ở Việt Nam. Việc cho con em đi học trường Tiểu học Công lập gần nhà sẽ giúp con dễ dàng đi lại, dễ thích nghi với môi trường và ghi nhớ đường đi một cách đơn giản nhất. Đồng thời, các con dễ giao lưu kết bạn và các bạn trong khu vực hơn.  

Con được cọ xát với nhiều kiểu bạn khác nhau

Không những thế, việc các trường Tiểu học Công lập không tuyển chọn đầu vào của học sinh một cách gắt gao và thường có xu hướng tiếp nhận học sinh trong vùng sẽ giúp cho môi trường học đường của trường Tiểu học Công lập ở Nhật trở nên đa dạng với nhiều kiểu học sinh hơn. Nếu nhìn theo hướng tích cực, con em chúng ta cũng sẽ được cọ xát với nhiều kiểu người, dễ dàng phát triển sự mềm dẻo về mặt tâm lý và tinh thần hơn. 

2.3 Nhược điểm: 

Học lực trung bình thấp hơn trường Quốc Lập và Tư Lập

Theo kết quả khảo sát điều tra của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản, học sinh trường Tiểu học Công lập có học lực trung bình thấp hơn so với trường Quốc lập và Tư lập. Nguyên nhân của sự chênh lệch này được xem là có thể xuất phát từ việc các trường Công lập không tuyển chọn học sinh ở đầu vào. 

Sự chênh lệch học lực giữa các em học sinh

Việc các trường Tiểu học Công lập không có kỳ thi tuyển chọn đầu vào, tiếp nhận mọi đối tượng học sinh là nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch trong vấn đề học lực giữa các học sinh.  

Trường Công lập thường tổ chức việc dạy học sao cho ngay cả một em học sinh khó tiếp thu vẫn có thể trở nên hiểu bài. Điều này có thể khiến lượng kiến thức của những học sinh có tiềm năng phát triển bị thu hẹp và hạn chế hơn rất nhiều so với các trường Tư lập. 

Thay đổi giáo viên định kỳ – khó nhất quán hình thức giảng dạy 

Các giáo viên, thậm chí là hiệu trưởng của trường Công lập sẽ thay đổi đơn vị công tác định kỳ. Chính vì vậy mà mỗi khi trường thay đổi hiệu trưởng, thì cũng rất có thể phương châm giảng dạy và các chính sách, chế độ giảng dạy cũng bị thay đổi theo một phần nào đó.  

Trường tiểu học Quốc Lập 国立小学校  

3.1 Đặc điểm nổi bật: 

Trường Tiểu học Quốc lập cũng được xem là “trường Công”, nói một cách chính xác hơn, những trường Tiểu học Quốc lập chính là 国の教育研究機関 (Cơ quan nghiên cứu giáo dục của quốc gia), được nhà thành lập và tổ chức dạy học dựa trên phương châm đào tạo, lý luận nghiên cứu giáo dục một cách chuyên sâu mà nhà nước đề xuất. 

Khác với đường lối giáo dục tiêu chuẩn của trường Tiểu học Công lập, các giáo viên của trường Tiểu học Quốc lập đòi hỏi phải có tư duy về phương pháp giảng dạy tối ưu nhất để đào tạo nhân tài.  Chính vì vậy, để được vào trường Tiểu học Quốc lập, các em học sinh phải tham gia và đỗ kỳ thi đầu vào mới được nhập học. 

Tuy nhiên, vì số lượng học sinh đăng ký quá đông, nên rất nhiều trường Tiểu học Quốc lập phải tiến hành tổ chức kỳ thi tuyển chọn khá gắt gao. Ngoài ra, những điều kiện để tham gia ứng tuyển cũng bị giới hạn về khu vực và thời gian đi học. 

3.2 Ưu điểm 

Không cần đóng học phí, chi phí phát sinh rẻ hơn trường Tư Lập

Cũng giống như trường Tiểu học Công lập, đi học ở trường Tiểu học Quốc lập cũng không cần đóng học phí. Tuy nhiên, vì đặc điểm của các trường Quốc lập nằm khá xa và số lượng không có quá nhiều, nên tiền chi phí đi lại cũng khá tốn kém, cộng với việc trường hay tổ chức nhiều sự kiện, thế nên chi phí phát sinh hàng tháng cho các hoạt động bên lề sẽ tốn kém hơn so với trường Tiểu học Công lập, nhưng lại chỉ là một con số rất nhỏ so với chi phí mà phụ huynh phải bỏ ra nếu cho con em đi học trường Tiểu học Tư lập. 

Nhiều phụ huynh nhiệt tình trong việc giáo dục con cái

Chuyện thi vào cấp 1 cũng có thể coi như là chuyện thi cử của các ông bố bà mẹ, hơn cả con cái, chính phụ huynh là những người cần phải rất nỗ lực trong chuyện cân nhắc và định hướng giúp đỡ con để vào được trường Tiểu học Quốc lập. 

Chính vì vậy, các phụ huynh của trường Tiểu học Quốc lập được đánh giá khá cao trong chuyện quan tâm đến vấn đề học hành của con cái, hầu như không có ai tỏ thái độ thờ ơ hay bỏ mặc chuyện học hành của con cái mình. Theo đó, nhiều phụ huynh có con em theo học trường Tiểu học Quốc lập có rất nhiều mong muốn và yêu cầu đối với giáo viên giảng dạy.  

Giáo viên ưu tú- Chương trình giảng dạy chất lượng cao 

Vấn đề này thì không cần phải bàn cãi quá nhiều, giáo viên của trường Quốc lập có trình độ và phương pháp giảng dạy vô cùng ưu tú. Chương trình giáo dục cũng được đầu tư kỹ lưỡng, nghiên cứu kỹ càng trước khi được đưa vào áp dụng thực nghiệm. Ngoài ra, các trường Tiểu học Quốc lập thường tổ chức nhiều sự kiện để các giáo viên trường khác đến tham gia dự lớp học và học hỏi lẫn nhau, cùng nhau nâng cao trình độ giảng dạy.  

Ngoài ra, các trường Tiểu học Quốc lập cũng tích cực áp dụng những loại hình tiết học mới mẻ, đẩy mạnh việc học ngoại ngữ hay tích cực áp dụng việc thực hành trải nghiệm thực tế nhiều hơn vào giờ học. Ví dụ như, một số trường sẽ không yêu cầu học sinh sử dụng sách giáo khoa hay tập vở mà sẽ phát cho các con những tài liệu mà giáo viên đã biên soạn sẵn. 

3.3 Nhược điểm 

Trường học xa nhà, mất thời gian di chuyển

Như Hoa đã chia sẻ, các trường Quốc lập không phải có mặt khắp mọi nơi, vì vậy việc các con phải vác theo một chiếc balo ランドセル  nặng trĩu trên vai và đi tàu điện đến trường là một điều khá vất vả. Đặc biệt, vào những buổi sáng tàu điện đông người, cơ thể các con cũng không quá lớn nên nhìn cảnh những bạn học sinh nhỏ tuổi chen chúc trên tàu điện Hoa thấy rất vất vả cho các con. Vì vậy, những vấn đề như tiền tàu đi lại, tiền điện thoại cho con để liên lạc cũng là một nhược điểm của trường Tiểu học Quốc lập so với trường Tiểu học Công lập. 

Nhiều sự kiện ở trường cần phụ huynh hợp tác

Một nhược điểm nổi bật của trường Tiểu học Quốc lập là số lượng các sự kiện ở trường khá nhiều và thường phải có sự góp mặt của các bậc phụ huynh. Ngoài ra những sự kiện liên quan đến Hội phụ huynh cũng được tiến hành khá thường xuyên. Thậm chí ở vòng thi phỏng vấn, một số trường còn hỏi các phụ huynh là: “Cha mẹ có tích cực tham gia những sự kiện của Hội Phụ Huynh được không?”. Trong những trường hợp như thế này thì rất khó để mà các bố mẹ từ chối. 

Không có nhiều bạn bè gần nhà

Chính vì đi học xa nhà, con cũng sẽ có ít cơ hội để tiếp xúc và chơi đùa với các bạn hàng xóm. Ở trường công lập, thường các con sẽ đi học về cùng nhau, tuy nhiên với trường Quốc lập, sau khi tan học mỗi em sẽ đi mỗi hướng, ít có cơ hội để chơi đùa với nhau. Chính vì không thể gặp mặt bạn bè thường xuyên và dễ dàng như thế, ngoại trừ việc các bố mẹ thân quen hay gặp gỡ nhau thì rất khó để các con có thể giao lưu được với nhau. 

Chuyện tự học ở nhà và học thêm là không thể thiếu

Các trường Tiểu học Quốc lập thường tập trung đẩy mạnh sự tự chủ của học sinh, chính vì vậy dù cho ngày thường hay kì nghỉ hè, số lượng bài tập về nhà so của trường Tiểu học Quốc lập khá ít so với trường Công lập. Chính vì vậy các con sẽ rất khó để theo kịp tiến độ bài giảng nếu không chủ động học thêm ở nhà. 

Ngoài ra, trường Tiểu học Quốc lập được coi là trường học thực nghiệm, chính vì mục đích giảng dạy học sinh mang tính chất nghiên cứu nên rất nhiều trường hợp giáo viên không tiến hành giảng dạy đúng như sách giáo khoa, thi thoảng sẽ “nhảy vọt” một vài kiến thức, không theo thứ tự từng bài. Vì vậy, việc đi học thêm cũng như tự luyện tập thêm ở nhà là vô cùng cần thiết. Nếu bố mẹ cứ nghĩ rằng việc học có thể yên tâm giao cho phía trường học lo liệu, thì sau này rất có khả năng con sẽ không theo kịp bài vở. 

Trường tiểu học Tư Lập  私立小学校 

4.1 Đặc điểm nổi bật: 

Không giống như trường Tiểu học Công lập, các trường Tiểu học Tư lập Nhật Bản cũng đòi hỏi kỳ thi đầu vào với độ khó dễ tùy vào mỗi trường. Ngoài ra, từng trường sẽ có những phương châm giáo dục và mục tiêu giảng dạy khác nhau, giáo viên cũng chủ động dựa theo đó để giảng dạy. Tuy có xét chọn cẩn thận đầu vào những trường Tư lập không hỗ trợ miễn giảm học phí, phụ huynh phải tự chi trả học phí và các chi phí liên quan. Chính vì thế mà những người Nhật có điều kiện cũng hay cân nhắc cho con em theo học trường Tư lập.  

Ngoài ra, một điểm nổi bật của các trường Tiểu học Tư lập là tính ổn định trong phương châm dạy học, vì hầu như các giáo viên trường Tư lập sẽ gắn bó lâu dài với trường thay vì chuyển công tác định kỳ như trường Tiểu học Công lập. 

4.2 Ưu điểm: 

Năng lực nền tảng của học sinh rất cao

Chính vì đa số học sinh các trường Tiểu học Tư lập toàn là các bạn xuất sắc vượt qua kỳ thi mới được nhập học vào trường, nên ngay từ lớp 1, các bạn học sinh Tư lập đã được yêu cầu phải ổn định chỗ ngồi một cách ngay ngắn trước khi buổi học bắt đầu ngay từ ngày đầu tiên.  

Ngoài ra, chất lượng của các buổi học so với mặt bằng chung được đánh giá khá cao vì các bạn học sinh đều có kiến thức cơ bản về khái niệm chữ số, phương pháp ghi nhớ cũng như tư duy suy nghĩ. 

Tính ổn định cao

Việc các giáo viên chuyển công tác định kỳ hầu như là không có, giáo viên của trường Tiểu học Tư lập cũng được đánh giá cao về tinh thần trách nhiệm cũng như sự gắn bó lâu dài với công tác dạy học. Vì vậy, các con có thể yên tâm học hành trong một môi trường giáo dục ổn định mà không phải thích nghi với sự thay đổi quá nhiều.  

4.3 Nhược điểm 

Mất thời gian và tiền bạc cho việc đi lại

Tùy vào địa điểm của từng trường mà việc mất nhiều thời gian để di chuyển cũng như chi trả chi phí đi lại được xem là khá tốn kém. Có những em mùa đông phải dậy từ rất sớm để đi học, di chuyển bằng tàu điện 1 tiếng là bình thường, có những em còn mất cả 1 tiếng rưỡi. Ngoài ra, cũng giống như trường Quốc lập, vì đi học xa nhà nên chuyện ra về cùng bạn bè hay giao lưu với các bạn hàng xóm hầu như khá hiếm. 

Chi phí đắt đỏ, tốn kém

Điều khác biệt nổi bật nhất của trường Tư lập so với các trường khác chính là học phí. Nếu phụ huynh không phải trả tiền học phí cho trường Công lập và Quốc lập thì với trường Tư lập, tiền học mỗi năm lên đến hơn cả 70.000JPY. Tính luôn cả những vật dụng được chỉ định phải mua sắm như đồ dùng học tập, đồng phục hay quyên góp thì ít nhất cũng phải mất đến 100 MAN một năm. 

Ngoài ra, một nhược điểm nữa phải kể đến đó chính là nhiều trường Tiểu học liên thông lên thẳng từ cấp 1 đến cấp 2, cấp 3 nên học sinh không cần phải thi chuyển cấp, không cần phải học hành hay ôn thi vất vả đề có thể đậu được trường mình mong muốn. Điều này dẫn đến một số học sinh trở nên lười học và ham chơi. 

Trường Quốc Tếインタースクール 

5.1 Đặc điểm nổi bật 

Trường Quốc Tế có học phí rất cao, có khi phải tốn 300 đến 500 man 1 năm cho tiền học phí và các loại chi phí liên quan. Tuy nhiên, đổi lại, cho con đi học trường Quốc Tế bạn sẽ được đảm bảo một môi trường giáo dục toàn diện, đạt chuẩn Quốc Tế, cam kết giúp con có một năng lực ngoại ngữ ổn định để định hướng đi du học nước ngoài sau này. Ở trường Quốc Tế, con cũng có nhiều cơ hội trải nghiệm với nhiều bạn bè quốc tế, tiếp xúc các nền văn hóa khác nhau, góp phần vào quá trình phát triển tư duy hội nhập quốc tế sau này. 

5.2 Ưu điểm: 

Trình độ tiếng anh vượt trội 

Ưu điểm nổi bật nhất của các trường Quốc Tế chính là việc đảm bảo rằng con em chúng ta sẽ có một trình độ tiếng Anh vượt trội. Hầu hết các lớp học đều tổ chức bằng tiếng Anh, một số trẻ em Nhật khi vào học cũng cảm thấy khó khăn thời gian ban đầu, nhưng dần dần, rất nhiều em học sinh có thể trở nên đối thoại, giao tiếp một cách tự tin. 

Việc đạt được trình độ 英検1級,TOEIC 950 điểm, TOEFL hơn 100 điểm trước khi bước vào Đại Học cũng không có gì là quá khó khăn. Ngay từ khi vào trường, các con sẽ được phân chia theo trình độ và năng lực của bản thân, nhà trường sẽ tích cực thúc đẩy việc học ngoại ngữ của các con. 

Ngoài ra, có một số trường Quốc Tế áp dụng tiếng Nhật là môn học bắt buộc nên con em không mang quốc tịch Nhật sẽ có năng lực Đa ngôn ngữ (Bilingual ). Ngược lại, cũng có những trường quốc tế dạy tiếng Nhật như một môn ngoại ngữ 2 thôi, với trường hợp này thì bé thường có khuynh hướng không quá giỏi tiếng Nhật. 

Chất lượng giáo dục quốc tế

Vì là trường Quốc Tế nên mô hình giảng dạy và chất lượng giáo dục cũng được định hướng theo tầm quốc tế, với chương trình học phong phú đến từ nhiều quốc gia trên thế giới. Có nhiều trường Quốc tế với những đặc điểm như: Trường của Anh Quốc thì hay áp dụng chương trình học của Oxford hay Cambridge, trường Mỹ thì theo chuẩn của Mỹ, Trường Ấn độ thì mang thế mạnh các môn về toán và máy tính… 

Ngoài ra, các con được phát triển khá toàn diện không những về mặt kiến thức mà còn về những kỹ năng khác như âm nhạc, hội họa, thuyết trình, đóng kịch,… Có nhiều trường Quốc tế còn nhận dạy các bé từ 3 tuổi. Bé được dạy hết các môn âm nhạc, hội hoạ, học chữ… Như vậy, bố mẹ không cần phải dạy gì nhiều thêm ở nhà, chỉ giao tiếp với con là đủ. 

Nhiều trường Quốc Tế dạy các bé từ cấp độ Tiểu học lên đến Cấp 3. Nhưng tới cấp bậc Đại học thì sẽ có xu hướng tiến cử cho học sinh theo học Đại học của nước ngoài. Thực tế, ít ai cho con học trường Quốc Tế rồi lại định hướng cho con học Đại học tại Nhật Bản. Tuy nhiên, có một vài trường đại học top đầu của Nhật Bản tích cực thành lập những khoa nhận riêng cho sinh viên quốc tế hoặc học sinh học Trường quốc tế trong nước Nhật.  

Giao lưu, kết bạn với nhiều bạn bè quốc tế

Việc các con có cơ hội kết bạn với người nước ngoài ở Nhật không phải là chuyện đơn giản. Tuy nhiên, ở trường Quốc Tế, các em sẽ có nhiều cơ hội để tiếp xúc và giao lưu với nhiều bạn bè đến từ nhiều quốc gia trên thế giới ngay tại trường học. Việc tiếp xúc với nhiều bạn bè quốc tế mỗi ngày cũng giúp khả năng phản xạ với ngoại ngữ của con trở nên tốt hơn. 

Học được cái nhìn đa chiều, có tính quốc tế

Một điểm nổi bật của trường Quốc Tế mà các trường học ở Nhật không dạy cho học sinh là những vấn đề mang tính quốc tế và cái nhìn đa chiều, đa văn hóa. Ở trường Quốc Tế, với đặc điểm tập trung nhiều học sinh đến từ đa quốc gia, nên các em học sinh cũng được học nhiều điều mới lạ về thế giới xung quanh, từ các nước bạn thay vì bó hẹp phạm vi trong đất nước Nhật Bản. Trong thời đại toàn cầu hóa như bây giờ, việc có những cái nhìn đa chiều đa văn hóa từ còn nhỏ là vô cùng quan trọng 

Cơ hội có được “tấm vé” vào các trường đại học Quốc Tế 

Rất nhiều học sinh theo học ở trường Quốc Tế ngay từ nhỏ, có cơ hội tiếp xúc với nhiều kiến thức đa văn hóa, đa quốc gia cũng như có cho mình một trình độ tiếng Anh ổn định. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp các em mở ra cánh cửa cơ hội bước chân đi du học trong tương lai, có tự tin để tham gia ứng tuyển vào các trường Đại Học nổi tiếng trên toàn thế giới. 

Đặc biệt, nhiều trường Quốc Tế sẽ định hướng và đào tạo để học sinh tham gia Chương trình Tú tài Quốc tế IB (International Baccalaureate Diploma Programme – gọi tắt là Chương trình IB). Nếu dành được điểm cao trong kỳ thi này, các con không những có cơ hội dễ dàng tham gia vào các trường Đại Học hàng đầu trên khắp thế giới mà cơ hội được tuyển thẳng vào các Đại Học Top đầu ở Nhật là vô cùng cao. 

5.3 Nhược điểm: 

Học phí cao – Trung bình 1 năm đến 300 man

Học phí của các trường Quốc Tế cũng sẽ thay đổi khác nhau tùy trường, nhưng nhìn chung đều khá đắt đỏ. Trung bình học phí 1 năm của trường Quốc Tế rơi vào độ khoảng tầm 200 -300 man 1 năm. Thêm vào đó là các khoản chi phí phát sinh cho tiền sách giáo khoa, đi kiến học ở nước ngoài,…cũng chiếm một phần không nhỏ. 

Nếu phụ huynh nào dự định cho con em mình theo học trường Quốc tế suốt 3 cấp bậc trong vòng 12 năm thì số tiền phải bỏ ra có thể lên đến 3000 man. Số tiền này thì hoàn có thể đầu tư để mua một căn hộ hoặc một chiếc xe hơi cao cấp. Vì vậy, vấn đề học phí là một trong những yếu tố chính mà rất nhiều phụ huynh cân nhắc khi cho con học theo học trường Quốc Tế. 

Con đường đi lên đại học khá hạn hẹp

Về cơ bản, các trường Quốc tế không hướng dẫn học sinh những phương pháp học luyện thi phù hợp với kỳ thi đầu vào của Đại Học. Vì vậy, tương lai khi quyết định thi vào trường Đại Học của Nhật, những học sinh trường Quốc Tế có thể coi là khá bất lợi so với các học sinh bình thường khác. Trừ khi các con hoàn thành xuất sắc và đạt được kết quả trong chương trình IB, cơ hội được đặc cách vào thẳng các Đại Học liên thông trong nước là khá cao. 

Di chuyển xa, quy mô trường còn ít

Số lượng trường Quốc Tế ở Nhật vẫn còn khá hạn chế, và không phải ở đâu cũng có. Vì vậy các em học sinh phải chấp nhận đi học xa nhà và di chuyển khá mất thời gian. Ngoài ra quy mô trường Quốc Tế khá nhỏ, một cấp độ chỉ có tầm 2 – 3 lớp, điều này sẽ gây hạn chế trong việc con em có cơ hội va chạm với những tập thể lớn. Tuy nhiên, vì lớp học ít người nên giáo viên sẽ dễ dàng quản lý và theo sát con hơn. Ngoài ra, các điều kiện để thi vào các trường Quốc Tế cũng còn khá khắt khe và không phải dễ dàng. 

———- 

Đối với gia đình của Hoa thì đang có một sự mâu thuẫn nhỏ giữa hai vợ chồng trong việc lựa chọn trường cho các con. Chồng Hoa có mong muốn để con tự do tự tại, vô lo, không quá áp lực chuyện học hành nên muốn định hướng cho con vào trường Công lập. Còn cá nhân Hoa thì lại cân nhắc chọn lọc kỹ càng để cho con theo học một trong 3 loại trường còn lại: trường Quốc lập, trường Tư lập hoặc trường Quốc tế, mong muốn con có thể học tập và phát triển trong một môi trường tốt nhất. 

Thời gian trước, Hoa cũng có tìm hiểu và tham khảo một số kỳ thi đầu vào của những trường Quốc Tế. Hoa nhận thấy bài thi khá khó, không những các con phải thi chữ hay IQ,… mà còn phải thi cách cư xử cơ bản trong cuộc sống như: Bé có biết dọn dẹp hay không? Lễ phép hay không? Rồi muốn vào được trường thì phải cần xin Thư giới thiệu của nhiều bên mới có phần thuận lợi hơn. Mặc dù có khá nhiều trở ngại ở đầu vào nhưng khi cân nhắc và tính toán đến các ưu điểm như: lộ trình học tập, trình độ giảng dạy cũng như bố mẹ không cần can thiệp hoặc cho con đi học thêm bên ngoài thì trường Quốc tế chắc chắn là lựa chọn vô cùng tốt cho trẻ. 

Hiện tại, hai bé nhà Hoa đang khá tự do tự tại, rất năng động và vô tư, mình cũng không có ý định ép con học hành khi con chưa đến tuổi. Nhưng bố mẹ nào cũng vậy, ai cũng muốn chọn cho con môi trường tốt nhất để con vừa tự do phát triển kỹ năng riêng mà vẫn có thể đảm bảo việc tiếp thu kiến thức toàn diện. 

Trên đây, Hoa đã nêu ra những đặc điểm nổi bật cũng như so sánh chi tiết ưu nhược điểm của các trường Tiểu học ở Nhật Bản. Hy vọng các phụ huynh Việt Nam đang sinh sống ở Nhật sẽ chọn được định hướng phù hợp nhất cho con của mình khi bé vào lớp 1 để bé có thể phát huy kỹ năng tiềm ẩn và kiến thức toàn diện một cách tốt nhất.

Đọc Ehon là gì?

Ehon thực chất chính là những quyển truyện dành cho trẻ nhỏ từ 0 – 10 tuổi tại Nhật Bản được các mẹ lựa chọn đọc cho bé mỗi tối trước khi đi ngủ. Ehon thường là song ngữ, giúp nuôi dưỡng tâm hồn bé và giúp mẹ trao đổi với bé dễ dàng hơn thông qua những câu chuyện nhỏ. 

Tùy từng độ tuổi khác nhau mà mẹ sẽ có cách đọc để các bé có thể theo được. Giống như bé Ken 5 tuổi nhà Hoa thì có thể lý giải được khá nhiều tình tiết trong câu chuyện mẹ đọc rồi nên Hoa sẽ hướng theo dạng lồng ghép câu hỏi để con có thể phát triển tư duy tốt hơn.  

Trẻ nhỏ thường rất thích những câu chuyện mang tính hành động, phiêu lưu, bí hiểm, tưởng tượng như: Alice ở xứ sở thần tiên mà thuật ngữ tiếng Nhật là “yukite kairi monogatari”- tiếng Anh “home-way-home”. Hãy để trẻ tập trung được hơn 10 giây trở đi rồi mới bắt đầu những cuốn ehon như thế để trẻ được thỏa mãn trí tò mò và ham muốn hành động trong mình. 

Đọc Ehon như thế nào để mang lại hiệu quả nhất? 

Đối với các trẻ em tại Nhật hiện nay thì đọc Ehon đã trở thành một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển cũng như rèn luyện kỹ năng, tư duy của trẻ. Vậy làm thế nào để đọc Ehon mang lại kết quả tốt nhất để đạt được kỳ vọng? 

• Tốc độ đọc: Tùy vào độ tuổi của trẻ để mẹ có thể đọc và giải thích theo các tốc độ khác nhau. Nếu trẻ từ 0 – 2 tuổi não bộ chưa phát triển thì nên đọc chậm, to, rõ ràng để bé có thể hiểu và tăng khả năng tiếp nhận. Từ 3 tuổi trở đi mẹ có thể đọc nhanh hơn và thêm vào đó những câu hỏi để kích thích trí não cho bé. 
• Điều chỉnh giọng đọc theo từng nhân vật: Sự đặc biệt tạo nên thương hiệu ehon chính là bố mẹ có thể tạo ra thế giới trong từng câu chuyện, nhân vật cùng các cốt truyện sinh động. Giúp con thấy tò mò và hứng thú với từng trang sách. 
• Lựa chọn tư thế ngồi đọc Ehon cho con mình: Bố mẹ có thể lựa chọn đặt cho con vị trí ngồi theo từng nhân vật để bé có cảm giác mình đang xem một vở kịch nhỏ trong quyển sách đó. Nhờ đó, khi quan sát và lắng nghe bé cũng có thể có cảm xúc nhiều hơn với hình ảnh, màu sắc trong cuốn sách đó. 

Trong video dưới đây, Hoa cũng cùng bé Ken đọc Ehon một cuốn truyện ngắn, mọi người cùng theo dõi xem có giống với cách mình vẫn đọc cho bé nhà mình không nhé! 

Tôi là Phi Hoa. Doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản. Mẹ của hai thiên thần nhỏ. Người truyền cảm hứng cho các bạn trẻ Việt Nam. Cùng kết nối và theo dõi những chia sẻ mới nhất của Hoa về Hành trình chinh phục Nhật Bản tại các kênh sau nhé:

 Page Phi Hoa – Chinh phục Nhật Bản: https://bit.ly/30pdhas

 Cộng đồng Cùng chinh phục Nhật Bản: https://bit.ly/3hm6pBH

 Youtube những chia sẻ của Hoa: https://bit.ly/2E4Po0z

Bạn cần được tư vấn, giải đáp thắc mắc từ Hoa? Đừng ngại gởi đến Hoa những câu hỏi tại đây nhé!

Hãy đến với bài viết sau và cùng Phi Hoa phân tích tác hại của những lời hứa suông từ các bậc phụ huynh đến với tâm lý – hành vi của trẻ nhỏ và cách khắc phục nhé!

Trẻ bị tổn thương đơn thuần vì một câu nói “Lát nữa đi”

Bạn đang gấp gáp thay đồ cho nhanh để kịp giờ làm thì bỗng dưng bé con lại tới níu tay và nũng nịu: “Ba ơi xem cái này đi, xem cái này đi”? Bạn đang chăm chú nấu cơm trong bếp thì con lại gọi: “Mẹ ơi lại đây nghe nè, nghe cái này nè”?

Trong những lúc như thế, một số phụ huynh bày tỏ sự xót xa khi đành hẹn “Khi khác nha con” vì không thể ưu tiên thời gian cho trẻ. Tuy nhiên cũng có phần lớn cha mẹ lại cảm thấy bình thường với những câu nói qua loa, mang tính chất đối phó như:“Lát nữa đi con”, “Một tí nữa nha”, “Để sau nha”.

Tuy nhiên, bà Moeko Ohno – Giám đốc Đại diện của Tổ chức Hỗ trợ Sức khỏe Tinh thần Nhật Bản đã chỉ ra rằng “Một lời nói qua loa cũng giống như một lời hứa suông”… “Chính vì vậy, tốt nhất là đừng vội hứa bừa hẹn đại về điều gì cả”.

Tương tự, nếu bạn đã hứa với con trẻ rằng một lát nữa, bạn sẽ nghe câu chuyện của con sau khi nấu ăn hoặc một tí nữa sẽ xem bộ tranh ghép hình con làm, thì nhất định bạn phải thực hiện. Vì đối với trẻ nhỏ, “Một lát nữa”, “Một tí nữa” chính là một lời hứa từ cha mẹ, nếu cha mẹ cứ liên tục thất hứa thì dần dần con cái sẽ mất niềm tin vào cha mẹ. Khi đó, sẽ nảy sinh ra nhiều vấn đề trong quá trình khôn lớn của con.

Những lời hứa suông của cha mẹ ảnh hưởng thế nào đến trẻ nhỏ?

Trong cuộc sống, lời hứa là sự xác tín, trách nhiệm và niềm tin, đặc biệt đối với con trẻ, việc giữ lời hứa lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu ba mẹ giữ lời hứa với con ngay cả trong những chuyện nhỏ nhặt thì con sẽ ngày càng tin tưởng vào cha mẹ. 

Ngược lại, nếu phụ huynh cho rằng con trẻ chóng quên mà không giữ lời hứa, thì chắc chắn sẽ khiến niềm tin của con đối với cha mẹ bị lay động. Từ đó gây nên những ảnh hưởng không nhỏ trong tâm lý của con em mình. Vậy, điều gì sẽ xảy ra với một đứa trẻ cứ bị cha mẹ nói suông “Lát nữa đi”?

Mất đi hứng thú và động lực

Thử nghĩ xem trẻ bị tổn thương như thế nào khi phấn khích khoe với ba mẹ rằng: “Ba mẹ ơi lại đây xem! Con nhảy dây được rồi nè!”, “Con vừa xếp được chồng gỗ rất cao nè”, “Con vừa vẽ được một bức tranh nè” nhưng chỉ nhận lại thái độ “cho qua” của cha mẹ?

Nhà tâm lý học lâm sàng Eiko Kawai cũng lên tiếng về vấn đề này: “Dù bạn có bận rộn đến đâu, nếu bạn phớt lờ và hờ hững nói “Lát nữa đi” với con vào thời điểm này, sự tự tin và cảm xúc thăng hoa của trẻ sẽ tụt giảm không phanh. Dần dần trẻ sẽ mất đi động lực của mình”. Chính vì vậy, các bậc phụ huynh hãy dành chút thời gian, động viên con nhỏ mỗi khi bé hào hứng khoe về thành tích của mình, thay vì gạt đi và nói “Để sau”.

Dần quên mất cách lắng nghe

Masanobu Takahama, Đại diện của Hanamaru Study Group cho biết rằng: “Gia đình là một lớp học để trẻ học cách lắng nghe mỗi ngày”. Takahama cũng nhấn mạnh “Trên trường lớp, trẻ được dạy phải biết nhìn vào mắt cô giáo khi đang lắng nghe cô giảng bài. Tuy nhiên, điều này sẽ trở nên vô nghĩa nếu như ở nhà, cha mẹ lại không nhìn thẳng vào mắt con cái khi nói chuyện”.

Cha mẹ là tấm gương phản chiếu của con cái, cha mẹ biết lắng nghe, thì con cái cũng sẽ học được cách lắng nghe. Ngược lại, khi cha mẹ luôn tìm cách lờ đi những câu chuyện của con trẻ, đứa trẻ ấy cũng sẽ lớn lên một cách lãnh cảm, sẽ chẳng biết lắng nghe cũng như chia sẻ cùng mọi người xung quanh.

Xa cách và không muốn nói chuyện với cha mẹ

Giao tiếp trong gia đình là nền tảng cơ bản và vô cùng quan trọng cho sự phát triển các mối quan hệ xã hội sau này của trẻ. Tuy nhiên, nếu con đang cố gắng tìm đến cha mẹ để trò chuyện nhưng lại bị ngắt lời bằng một câu nói đầy thờ ơ: “Để sau nha” hoặc sự hững hờ, thiếu tập trung của cha mẹ, thì trẻ nhỏ sẽ dần cảm thấy khó chịu với việc giao tiếp. Từ đó, ngày một xa cách và không còn muốn trò chuyện cùng cha mẹ như trước nữa.

Có xu hướng tìm người thay thế vị trí của cha mẹ

Trong cuốn sách nuôi dạy con cái của Masami Sasaki – bác sĩ tâm lý trẻ em, đã đề cập đến việc ngày càng có nhiều trẻ em cố gắng thu hút sự chú ý của các giáo viên mẫu giáo trong trường bằng các cách tiêu cực như nghịch ngợm, cố ý gây khó chịu, thậm chí là phá phách,…

Sở dĩ trẻ làm vậy vì chúng đã có quá nhiều nỗi cô đơn và khoảng trống trong tâm hồn, do hậu quả của việc nhiều lần bị cha mẹ từ chối. Vì thế, các con đã có những hành động tiêu cực trên để có được sự quan tâm của cô giáo như một người mẹ thứ 2 và có thể lấp đầy cảm xúc của mình. 

Sử dụng một “Lát nữa đi” khác để hạn chế việc tổn thương trẻ nhỏ

Một lời nói tưởng chừng vô thưởng vô phạt như “Lát nữa đi” không ngờ lại ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và sự phát triển của con nhỏ đến vậy. Thế nhưng đôi khi trong cuộc sống, chúng ta không khỏi tránh được những ngày bận rộn, hay những công việc khó lòng mà gác lại ngay được. 

Vậy, làm sao để có cách trả lời con mà không gây tổn thương trẻ nhỏ? Hãy cẩn trọng trong thái độ, lời nói, đồng thời sử dụng “Lát nữa đi” với phiên bản hiệu quả hơn cụ thể như:

Đừng ngại giải thích với con vì sao ba mẹ chưa thể làm việc này bây giờ

Kyoko Iwatate, một Giáo sư tại Đại học Tokyo Gakugei, chuyên về tâm lý học phát triển và giáo dục mầm non từng chia sẻ: Các cha mẹ nên tránh việc nói cộc lốc trống không với trẻ. Thay vào đó, hãy dạy trẻ khả năng “trì hoãn sự hài lòng” bằng việc bày tỏ sự đồng cảm, đồng thời kiên nhẫn giải thích cho con hiểu rằng vì sao mình chưa thể chơi cùng bé lúc này.

Khi học được cách bình tĩnh và tiết chế lại mong muốn của mình, bé sẽ biết chờ đợi và nhẫn nại thay vì nằng nặc đòi cha mẹ bằng được.

Cho con biết rằng ba mẹ vẫn luôn lắng nghe con

Đôi khi, dù không bận rộn nhưng cũng chưa thực sự sẵn sàng để lắng nghe câu chuyện của con, ba mẹ có thể làm theo cách mà nhà tâm lý học lâm sàng Fukuda đã gợi ý: “Một mặt bạn vẫn thể hiện mình đang lắng nghe con. Một mặt, bạn cố gắng tạm dời câu chuyện vào lúc khác”.

Hãy đồng điệu với câu chuyện của con và chứng minh rằng mình vẫn đang tập trung vào những gì con đang kể, bằng cách cảm thán như “Ồ vậy hả con?” “Chà hay ghê, thú vị ghê!” “Con cảm thấy vậy luôn hả?”

Ngoài ra, nếu ba mẹ thực sự không có thời gian để tiếp tục “bị” cuốn vào câu chuyện của con thì hãy cố gắng hiểu đại khái điều trẻ muốn kể là gì. Sau đó nhẹ nhàng gợi ý con: “Ba/mẹ cũng muốn nghe tiếp về chủ đề này nhưng thời gian không cho phép. Con có thể kể sau cho ba mẹ được không?”. Với cách thể hiện này, trẻ nhỏ sẽ cảm nhận được rằng ba mẹ vẫn luôn chăm chú lắng nghe câu chuyện của mình, dẫu rằng nó chưa thực sự kết thúc.

Quy tắc “1 phút gắn bó”

Đừng trì hoãn hay ngó lơ đi khi một đứa trẻ yêu cầu. Hãy luôn sẵn sàng dành chút thời gian thực hiện những yêu cầu nhỏ nhặt của con, tuy 1 phút chẳng đáng là bao nhưng đã đủ để khiến bé con hài lòng và ít vướng bận tay chân hoặc không ngừng làm phiền cha mẹ.

Nếu cha mẹ tiếp tục buông lời cộc lốc “Lát nữa đi con” “Để sau nha con” sẽ dần khiến trẻ rơi vào cảm giác tuyệt vọng, thậm chí nhiều bé còn cảm thấy như đang bị “bỏ rơi”.

Bài viết trên là những chia sẻ của Phi Hoa về cách nuôi dạy con trẻ và tầm quan trọng của việc giữ lời hứa với con trẻ. Trẻ nhỏ là những tâm hồn mỏng manh cần được yêu thương, quan tâm, lắng nghe. Chính vì vậy, ba mẹ và người lớn hãy học cách lắng nghe con trẻ, đừng để những hành động nhỏ, những lời nói vô ý khiến trẻ bị tổn thương!

Tôi là Phi Hoa. Doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản. Mẹ của hai thiên thần nhỏ. Người truyền cảm hứng cho các bạn trẻ Việt Nam. Cùng kết nối và theo dõi những chia sẻ mới nhất của Hoa về Hành trình chinh phục Nhật Bản tại các kênh sau nhé:

Page Phi Hoa – Chinh phục Nhật Bản https://bit.ly/30pdhas

Cộng đồng Cùng chinh phục Nhật Bản: https://bit.ly/3hm6pBH

Youtube những chia sẻ của Hoa: https://bit.ly/2E4Po0z

Bạn cần được tư vấn, giải đáp thắc mắc từ Hoa? Đừng ngại gởi đến Hoa những câu hỏi tại đây nhé!

1. Quy trình và thủ tục cần thiết TRƯỚC & SAU khi sinh con ở Nhật 

1.1. Khi mang thai 

a. Nộp giấy khai báo báo mang thai – 妊娠届 

Đầu tiên, khi biết mình có thai, mọi người cần đến các cơ quan hành chính khu vực mình đang sinh sống để nộp 妊娠届 (Giấy khai báo mang thai).  

Tờ giấy này các bạn có thể nhận được ở 窓口 “Quầy giao dịch”. Tùy vào mỗi khu vực mà có những nơi hỗ trợ cả dịch vụ hướng dẫn đa ngôn ngữ dành cho người nước ngoài mang thai đang sinh sống ở Nhật. Để biết thêm thông tin chi tiết, mọi người có thể xác nhận với các cơ quan hành chính ở khu vực mình sinh sống. 

Khi nộp Giấy khai báo mang thai, bạn sẽ có một buổi gặp mặt trao đổi với chuyên gia tư vấn y tế của địa phương, cùng nhau thảo luận những khó khăn, bất an mà bạn đang gặp phải cũng như những vấn đề về chuyện gia đình, chuyện chọn bệnh viện để sinh con. 

b. Nhận “Sổ tay sức khỏe mẹ và con” –   母子健康手帳 

Ngay sau khi bạn nộp Giấy khai báo mang thai, cơ quan hành chính địa phương sẽ phát cho bạn母子健康手帳 (Sổ tay sức khỏe mẹ và con). “Sổ tay sức khỏe mẹ và con” là cuốn sổ ghi chép lại kết quả kiểm tra sức khỏe của mẹ và con, lưu lại quá trình tăng trưởng và phát triển của em bé. 

• Đề mục ghi chép liên quan đến tình trạng sức khỏe của mẹ 
• Dinh dưỡng trong thời gian mang thai 
• Ghi chép về việc kiểm tra sức khỏe trong thời gian mang thai 
• Tình trạng khi sinh và quá trình sau khi sinh 
• Ghi chép về thay đổi cân nặng trong thời gian mang thai và sau khi sinh con 
• Ghi chép về việc tham gia các lớp học dành cho mẹ. 

• Đề mục ghi chép liên quan đến tình trạng sức khỏe của bé 
• Ghi chép của phụ huynh về việc quan sát sự phát triển và tình hình sức khỏe của bé. 
• Ghi chép về việc tiêm phòng, chích ngừa 

• Ghi chép về những bệnh đã mắc phải cho đến bây giờ 
• Sơ đồ về sự phát triển thân hình của bé 
• Sơ đồ về chiều cao cân nặng của bé 

Ngoài tiếng Nhật, rất nhiều cơ quan hành chính chuẩn bị sẵn Sổ tay sức khỏe mẹ và bé bằng nhiều thứ khác nhau như tiếng Anh, tiếng Trung Quốc, tiếng Việt, tiếng Hàn Quốc, tiếng Bồ Đào Nha, v..v.. 

c. Khám thai 

Trong thời gian mang thai, hãy nhớ ăn uống và nghỉ ngơi đều đặn. Ngoài ra, khi nhận được Sổ tay sức khỏe mẹ và bé, bạn sẽ được nhận kèm theo phiếu hỗ trợ khám thai. Vì vậy, đừng quên chú ý đến lịch khám thai định kỳ để có thể theo dõi được sức khỏe của cả mẹ lẫn bé một cách tốt nhất.  

Tùy vào mỗi khu vực, mà tiền khám thai cũng khác nhau, bạn có thể tìm hiểu hoặc liên lạc đến cơ quan hành chính của địa phương. 

d. Tham gia các lớp học dành cho cha mẹ 

Tại các địa phương thường có mở những lớp học giảng dạy những kiến thức cơ bản, kỹ năng cần thiết liên quan đến việc mang thai, sinh con và nuôi con. Tất cả những người mang thai và gia đình đều có thể tham gia hoàn toàn miễn phí. 

1.2. Sau khi sinh con 

a. Thủ tục sau khi sinh con tại cơ quan hành chính Nhật 

• NỘP GIẤY KHAI SINH – 出生届 

Trong vòng 14 ngày sau khi sinh con, bạn cần phải nhanh chóng khai báo, nộp giấy khai sinh cho con tại các cơ quan chính quyền địa phương. Thông thường, tờ khai nay sẽ được đính kèm luôn theo giấy chứng sinh mà bệnh viện hoặc cơ sở y tế nơi bạn sinh con cung cấp. 

Khi đi làm thủ tục khai sinh, bạn cần mang theo giấy đăng ký khai sinh, giấy chứng sinh, con dấu của người mang đi nộp ( hoặc chữ ký), sổ tay sức khỏe mẹ và con,

thẻ bảo hiểm sức khỏe quốc dân ( nếu bạn có tham gia bảo hiểm). Ngoài ra, bạn cũng nên mang theo hộ chiếu, thẻ tư cách lưu trú, tùy vào mỗi địa phương mà một số yêu cầu về thủ tục giấy tờ có thể khác nhau.  

Ngoài ra, sau khi đăng ký giấy khai sinh, bạn có thể đăng ký luôn 住民票　(Phiếu cư dân) và 出生届け受理書 

(Giấy chứng nhận đã thụ lý thủ tục đăng ký xin con) mỗi loại 2 bản. Sau này bạn sẽ cần những giấy tờ này để tiếp tục làm thủ tục khai sinh cho con tại Đại sứ quán Việt Nam và làm visa cho con tại Cục Quản lý Xuất nhập cảnh. 

• ĐĂNG KÝ THẺ BẢO HIỂM ―　健康保険証 

Trong vòng 1 tháng sau khi sinh con, bạn nên đăng ký làm thẻ bảo hiểm cho con sớm nhất có thể. Cũng giống như đăng ký giấy khai sinh, bạn có thể tiến hành thủ tục đăng ký thẻ bảo hiểm tại cơ quan hành chính nơi mình đang sinh sống. Thành viên đại diện làm chủ hộ (bố hoặc mẹ) sẽ có trách nhiệm đóng tìm bảo hiểm cho cả gia đình bao gồm phần của các con. 

• ĐĂNG KÝ CHẾ ĐỘ TRỢ CẤP Y TẾ CHO TRẺ ― 乳幼児医療費助成制度 

Với chế độ này, trẻ sẽ được miễn phí hoàn toàn hoặc miễn giảm một phần chi phí khám bệnh trong trường hợp phải nhập viện hoặc cần đi khám. Để được hưởng chế độ này, bạn cần phải đăng ký ở các cơ quan hành chính địa phương, mang theo con dấu cá nhân, sổ tay Sức khỏe mẹ và con, thẻ bảo hiểm của trẻ và sổ tiết kiệm ngân hàng. Đăng ký xong bạn có thể nhận ngay tại chỗ. 

• ĐĂNG KÝ TRỢ CẤP NHI ĐỒNG ― 児童手当金 

Bất kể mang quốc tịch gì đi nữa, chỉ cần con bạn sinh ra ở Nhật và có đăng ký cư trú đầy đủ, bé sẽ được nhận trợ cấp nhi đồng hàng tháng với một khoản tiền nhất định. ( Khoản tiền này có thể thay đổi tùy theo chính sách từng năm và được chuyển thẳng vào tài khoản đăng ký của bố mẹ 3 tháng/ lần). Lưu ý rằng, nếu bạn không đăng ký trợ cấp này trong đúng thời hạn thì rất nhiều trường hợp bạn sẽ không nhận được tiền trợ cấp. 

 b. Thủ tục sau khi sinh con tại Đại sứ quán Việt Nam ở Nhật  

Sau khi làm xong thủ tục tại cơ quan hành chính địa phương, bố mẹ cần lên Đại sứ quán Việt Nam hoặc Lãnh sự quán Việt Nam để đăng ký khai sinh và làm hộ chiếu bằng tiếng Việt cho bé. Tốt nhất là nên đăng ký càng sớm càng tốt, trước khi làm thủ tục trên Cục quản lý cư trú và Xuất nhập cảnh.   

2  thủ tục cần đăng ký bao gồm:  

• Ghi vào sổ hộ tịch việc khai sinh  
• Làm hộ chiếu cho con  

Các loại giấy tờ cần chuẩn bị bao gồm : 

• Giấy chứng nhận thụ lý việc thông báo khai sinh (出生届受理証明書).  
• Phiếu cư dân (住民票)  
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn của bố mẹ (bản chính)  
• Hộ chiếu, thẻ cư trú của bố mẹ.  

• 2 ảnh chụp con (3,5 x 4,5, nền trắng, chụp chính diện)  
• Tờ khai xin ghi vào sổ hộ tịch  
• Tờ khai xin cấp hộ chiếu lần đầu  

Cả 2 thủ tục ghi vào sổ hộ tịch và làm hộ chiếu sẽ được làm cùng một lúc, thời gian chờ đợi sẽ vào khoảng  5 ~ 7 ngày làm việc. Tuy nhiên nếu bố mẹ nộp thêm phí (khoảng 150% lệ phí) sẽ được ưu tiên làm luôn trong ngày.  

 Hiện nay, do tình hình dịch Corona nên Đại sứ quán/Lãnh sự quán sẽ hạn chế số lượng người đăng ký mỗi ngày. Bố mẹ có thể làm thủ tục cho bé bằng cách gửi hồ sơ qua đường bưu điện theo hướng dẫn trên trang chủ của Đại sứ quán/Lãnh sự quán.  

Link hướng dẫn cách đăng ký cụ thể trên website của Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật:   

Thủ tục cấp giấy khai sinh | Embassy of the Socialist Republic of Vietnam in Japan (vnembassy-jp.org)  

c. Thủ tục sau khi sinh con tại Cục quản lý cư trú và Xuất Nhập cảnh  

Sau khi đăng ký thủ tục trên Đại sứ quán Việt Nam xong, bố mẹ cần lên Cục quản lý cư trú và Xuất nhập cảnh để đăng ký tư cách lưu trú cho bé. Tại mỗi khu vực có Cục quản lý riêng, các bạn tra theo từ khóa “入国管理局+ Tên vùng” để biết thông tin đường đi tới Cục nhé.  

Tư cách lưu trú của con sẽ thuộc loại 家族滞在, theo bố hoặc mẹ. Trước đó cần quyết định xem bố hay mẹ sẽ là người bảo lãnh cho con. Kinh nghiệm nên chọn người có tư cách lưu trú dài hơn, vì thời hạn lưu trú của con thường sẽ được cho tương ứng với thời hạn lưu trú của người bảo lãnh. Trong trường hợp bố hoặc mẹ có tư cách vĩnh trú thì bé cũng được nhận tư cách vĩnh trú.  

Giấy tờ cẩn chuẩn bị:  

• Tờ khai xin cấp tư cách lưu trú.  
• Giấy chứng nhận thụ lý việc thông báo khai sinh (出生届受理証明書).  
• Phiếu cư dân (住民票) có đủ thông tin cả gia đình.  

• Hộ chiếu của con ( nếu vẫn trong thời gian làm hộ chiếu thì điền vào tờ khai là đang   trong quá trình làm)   
• Hộ chiếu, thẻ cư trú của người bảo lãnh (bố hoặc mẹ).  
• Giấy chứng nhận bảo lãnh (身元証明書), do người bảo lãnh điền, đóng dấu.  
• Giấy chứng nhận làm việc (在職証明書) của người bảo lãnh, xin ở công ty.  
• Giấy chứng nhận đóng thuế (課税証明書) của người bảo lãnh, lấy ở Combini hoặc xin ở 区役所 (hoặc 市役所).  
• Phiếu câu hỏi: điền các thông tin của bố và mẹ.  

 Phí xin tư cách lưu trú thông thường là 4000 yen nhưng nếu là bé đầu sẽ được miễn phí.  

2. Chi phí sinh đẻ khi mang thai và sinh con ở Nhật. 

2.1. Chi phí khi mang thai   

a. Chi phí khám thai định kỳ   

Thông thường sản phụ sẽ được 14 lần “khám thai định kỳ” cho đến khi sinh đẻ. Vì mang thai không thuộc chi phí chi trả của bảo hiểm, nên chi phí cho 1 lần khám thai sẽ rơi vào khoảng 5.000 ~ 8.000 yên, tùy theo bệnh viện và nội dung khám.   

Tuy nhiên, theo chính sách miễn giảm chi phí khám thai cho bà bầu của Nhật Bản hiện nay, chính quyền mỗi địa phương phát một vé trợ giá cho khoảng 14 lần khám. Vậy nên, nhất định hãy đăng ký với Ủy ban Quận/Huyện để nhận “Sổ tay sức khỏe bà mẹ và trẻ em” (tiếng Nhật là 母子健康手帳) và nhận được các gói hỗ trợ cho sản phụ. Số tiền và nội dung hỗ trợ khác nhau tuỳ từng địa phương vì vậy các bạn hãy thử xác nhận nội dung qua văn phòng hỗ trợ hoặc trang web của ủy ban hành chính địa phương nhé.  

Chi phí thăm khám mà người mang thai tự chi trả cũng có thể được hoàn trả lại phần nào đó khi các bạn kê khai thuế vào năm sau vì vậy các bạn hãy giữ cẩn thận các hoá đơn, bản kê chi tiết khi đến bệnh viện nhé.  

Ngoài ra, bạn có thể được cung cấp một vé phụ để khám khi cần thiết trong 3 tháng giữa và 3 tháng cuối của thai kỳ. Tuy nhiên, nếu chi phí khám thai của sản phụ vượt quá số tiền của vé trợ giá, sản phụ sẽ tự trả phần thiếu ấy. Ngoài ra, mặc dù chi phí khám thai là miễn phí, nhưng nếu được kê đơn thuốc  thêm thì bạn sẽ phải tự chi trả. Bên cạnh đó, chi phí đi lại mỗi khi đi khám thì sản phụ sẽ phải tự chi trả.  

b. Chi phí tham gia các khóa học cho bà bầu, khóa học cho bố mẹ  

Tại Nhật, chính quyền mỗi địa phương sẽ tiến hành tổ chức “Lớp học dành cho bà mẹ” và “Lớp hướng dẫn dành cho cha mẹ”. Tại những buổi học đó, các nữ hộ sinh và y tá sẽ hướng dẫn và dạy những kiến thức về chăm sóc em bé như phương pháp tắm và thay tã cho những người sẽ trở thành ông bố bà mẹ tương lai.  

 Về cơ bản, các buổi học như trên được tổ chức ở các chính quyền địa phương và bệnh viện đỡ đẻ, và hầu hết là được miễn phí hoặc chi phí rất thấp. Các bạn có thể tham khảo thêm thông tin cụ thể hơn ở từng Ủy ban Quận/Huyện nơi bạn sinh sống.  

c. Chi phí quần áo, trang phục khi sinh cho bà bầu  

Khi chuẩn bị sinh và sinh xong, sản phụ cần tối thiểu một số trang phục và đồ dùng như sau:  

・Váy/ Áo khi sinh  

・Áo ngực dành cho bà bầu ( Sinh xong bà bầu sẽ tiết sữa nên cần áo chuyên dụng)  

・Quần đùi cho bà bầu  

・Miếng lót sau sinh  

・Tấm lót dành cho phụ nữ trong thời kỳ cho con bú  

Bạn có thể cân nhắc mua đồ cũ thì chi phí có thể rẻ hơn. Nếu mua mới, chi phí sẽ rơi vào khoảng 20.000~30.000 yên.  

d. Đồ dùng cho em bé  

Các bố mẹ sẽ phải chuẩn bị một số đồ dùng cần thiết cho em bé sau sinh.  

Trung bình, nếu mua đồ mới, bạn sẽ chi trả khoảng 100.000~150.000 yên cho đồ của em bé. Nếu bạn mua ở cửa hàng đồ cũ thì chi phí sẽ giảm nhiều hơn so với mua mới. Ghế trẻ em đắt tiền có thể được thuê miễn phí tại đồn cảnh sát. Bạn có thể kiểm tra trên trang chủ của đồn cảnh sát gần nơi bạn ở.  

Khăn lau và tã lót là những vật dụng rất cần thiết trong tương lai, vậy nên các bạn nên mua trước và dự trữ trước khi sinh.  

 Về quần áo cho bé, các đồ tối thiểu gồm: Đồ lót, quần áo, tất, mũ, yếm , chăn và vỏ bọc. Về tã lót, sản phụ nên chuẩn bị sẵn nhiều tã và khăn lau. Một số bà mẹ có thể chuẩn bị bình sữa, nhiệt kế, đồ tắm… cho bé.  

2.2. Chi phí khi sinh con 

Tùy vào địa điểm bạn đăng ký sinh con mà chi phí khi sinh con cũng sẽ có phần thay đổi. Chi phí khi sinh con trung bình ở Nhật thông tường rơi vào khoảng 400,000 yên đến 500,000 yên. Ngoài ra, giá phòng bệnh sẽ khác nhau tùy theo phòng riêng hay phòng lớn và tùy bệnh viện, nhưng nếu chọn phòng riêng thường có giá từ 5000 đến 10,000 yên một đêm.  

Bên cạnh đó, các phương pháp sinh khác nhau như sinh không đau và sinh mổ có chi phí sinh khác nhau. Nếu phải đẻ mổ hoặc sản phụ chọn đẻ không đau thì chi phí sẽ tăng thêm khoảng 100,000 ~ 200,000 yên  

Chi phí sinh đẻ cũng khác nhau tuỳ từng khu vực. Tokyo là nơi được cho là đắt nhất Nhật Bản có chi phí bình quân khoảng 620,000 yên, tỉnh Tottori là nơi được cho là rẻ nhất có chi phí bình quân khoảng 390,000 yên.  

Tuy nhiên, chính phủ Nhật có khá nhiều chính sách hỗ trợ cho sản phụ, có chế độ hô trợ lên đến hơn 400,000 yên. Về vấn đề này, Hoa xin chia sẻ ở phần sau của bài viết. 

2.3. Chi phí sau sinh con 

Ngay sau khi sinh con, bạn phải đối mặt với một số chi phí khác cần được chi trả như thăm khám định kỳ, tiêm vắc-xin, đồ dùng, áo quần cho trẻ sơ sinh cũng như chi phí ăn uống. Ngoài ra, trường hợp cả hai vợ chồng đều bận rộn với công việc thì việc gửi bé đến nhà trẻ ngay từ khi còn nhỏ hoặc phải thuê người chắm sóc cũng đáng được cân nhắc. 

Chi phí phải chi trả sau khi sinh sẽ khác nhau tuỳ thuộc theo từng người. Nhưng theo điều tra chung, chi phí chăm sóc bé trong năm đầu tiên rơi vào khoảng 500,000 yên. Vì vậy các bạn nên lập kế hoạch chi tiêu ngay từ trước khi sinh nở. 

3. Các khoản trợ cấp và chính sách hỗ trợ 

3.1. Tiền trợ cấp sinh con nuôi con trao một lần – 出産育児一時金 

Thời hạn đăng ký: Tùy thuộc vào hình thức nhận tiền mà bạn đăng ký. (Trước khi chính thức nhập viện hoặc trong vòng 2 năm sau khi sinh được 1 ngày) 

Nơi đăng ký: Bệnh viện hoặc tại quầy tư vấn của các hiệp hội bảo hiểm sức khoẻ.

Về cơ bản, chính sách này hỗ trợ cho sản phụ một khoản tiền trợ cấp lên đến 420,000 yên/ 1 bé. Đặc biệt, chính sách này không phân biệt người có quốc tịch Nhật Bản hay nước ngoài, chỉ cần bạn sinh con ở Nhật, tham gia bảo hiểm sức khỏe thì đều có thể nhận được số tiền này. 

Thông thường, có 2 cách để nhận số tiền này là 直接支払制度 (Chế độ trả trực tiếp) và 受取代理制度 (Chế độ trả thay) . Chế độ trả trực tiếp nghĩa là bệnh viện sẽ làm việc trực tiếp với công ty bảo hiểm để tiến hành tất cả các thủ tục cần thiết, sau đó công ty bảo hiểm sẽ thay bạn trả tiền thẳng đến bệnh viện và bạn không cần phải thực hiện một thủ tục nào cả. Trong khi đó, với chế độ trả thay, bạn sẽ là người đứng ra thực hiện các thủ tục với công ty bảo hiểm để yêu cầu họ trả cho bệnh viện. Nghe có vẻ hơi bất tiện, nhưng trên thực tế, giấy tờ để đăng ký cho Chế độ trả thay không quá phức tạp đến thế, bạn buộc phải lựa chọn cách nhận tiền này trong trường hợp bệnh viện nơi bạn sinh chưa áp dụng Chế độ trả trực tiếp nhưng phía bệnh viện sẽ hướng dẫn cho bạn cách thức điền các giấy tờ liên quan để nộp cho công ty bảo hiểm. 

3.2. Trợ cấp nhi đồng ― 児童手当金 

Thời hạn đăng ký: Trong vòng 15 ngày kể từ ngày sau khi sinh 

Nơi đăng ký: Chính quyền địa phương ( Đối với công nhân viên chức có thể đăng ký tại cơ quan làm việc) 

Đây là loại chính sách hỗ trợ tiền nuôi con nhỏ từ lúc mới chào đời cho đến khi học hết cấp bậc Trung Học Cơ Sở. Tùy vào số tuổi của trẻ mà tiền trợ cấp cũng sẽ thay đổi, cụ thể: 

+ Trẻ dưới 3 tuổi: 15,000 yên/tháng 

+ Trẻ em trên 3 tuổi đến khi tốt nghiệp Trung Học Cơ Sở: 10,000 yên/tháng. (Từ con thứ 3 trở đi sẽ là 15,000 yên/tháng) 

3.3. Trợ cấp sinh con ― 出産手当金 

Thời hạn đăng ký: Sau khi sinh 57 ngày, trong vòng 2 năm (Cần xác nhận với nơi làm việc) 

Nơi đăng ký: Nơi làm việc. 

Trong quá trình nghỉ sinh, nhiều công ty thường không trả lương cho nhân viên. Tuy nhiên, nếu có tham gia vào bảo hiểm sức khỏe, bạn sẽ được một khoản tiền trợ cấp sinh con thay cho tiền lương.  

Về cơ bản, đối tượng thời gian chi trả sẽ gồm 98 ngày = 42 ngày trước khi sinh con và 56 ngày sau khi sinh. Nếu bạn sinh vào một ngày khác so với dự kiến ban đầu, tổng số ngày được hưởng trợ cấp này cũng sẽ thay đổi theo. 

Bạn có thể chia ra hai đợt “Trước khi sinh” và “Sau khi sinh” để đăng ký, tuy nhiên Hoa khuyên mọi người nên gộp chung nhận luôn một lần sau khi sinh để đỡ mất thời gian đăng ký nhiều lần. Tiền trợ cấp sẽ được gửi vào khoảng 1 đến 2 tháng sau khi đăng ký. 

Kết

Đây là kinh nghiệm riêng được đúc kết trong quá trình mang thai và sinh 2 thiên thần nhỏ của Hoa. Những thủ tục và giấy tờ trên chỉ là những bước đi đầu tiên trong quá trình nuôi dạy con cái tại Nhật. Hoa cũng hiểu rằng nuôi con chưa bao giờ là dễ dàng và tương lai có lẽ chúng ta còn sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn và nhiều thủ tục phức tạp hơn. Tuy nhiên, Hoa tin rằng mọi công sức bỏ ra cho con luôn vô cùng đáng giá.

Rất hi vọng những bài viết của Hoa có thể giúp ích được các ông bố, bà mẹ đang và chuẩn bị sinh con tại Nhật. Và Hoa cũng sẽ cố gắng chia sẻ nhiều hơn những kinh nghiệm rất riêng của chính bản thân trong quá trình nuôi con sắp tới. Nếu gần đây các thủ tục hay giấy tờ đã có thay đổi, các bạn hãy cùng chia sẻ với Hoa nhé.

Nay trên đường tan làm về nhà, Hoa nhìn thấy những em học sinh nhỏ dắt tay nhau băng qua đường lớn, lưng đeo chiếc cặp chống gù thật to và đầu thì đội những chiếc mũ vành vàng rất dễ thương. Hình ảnh này làm Hoa nhớ lại khoảng thời gian đầu mới tới Nhật, mình đã ngạc nhiên như thế nào bởi tính tự lập từ rất sớm của trẻ em Nhật Bản. Có bạn nào đã và đang sống ở Nhật thử nghĩ lại cùng Hoa, số lần các bạn thấy trẻ em quấy khóc và đòi quà tại Nhật là rất ít phải không? 

Sống ở Nhật hơn chục năm, nay đã là mẹ của 2 con nhỏ, Hoa càng nghĩ càng thấy khâm phục cách nuôi dạy con của các bậc phụ huynh Nhật. Tưởng rằng cho trẻ tự đi học đến trường là một hành động vô tâm của người lớn thì đây lại là bước đi đầu tiên trong quá trình rèn luyện tính tự lập và kỷ luật cho bé. Trẻ tự mình mang vác tất cả túi xách, túi đi học của mình và cố chạy theo cha mẹ, không có chuyện cha mẹ mang tất cả cho con. Đến các quán ăn, sau khi dùng xong bữa, trẻ tự biết dọn sạch mâm ăn và lau dọn trước khi đứng lên ra về.  

Phải chăng đây là hành động vô trách nhiệm của các bậc phụ huynh Nhật Bản?  

Ngoài ra, các bà mẹ Nhật bản cho rằng để con tự đi học cũng là một cách rất tốt để rèn luyện sức khỏe và kỉ luật. Hoa từng đọc thấy một bình luận tại một trang tin tức. Bà mẹ này viết rằng quãng đường từ nhà của cô ấy đến trường tiểu học chỉ mất 10 phút đi xe ô tô nhưng lại mất đến 40 phút đi bộ. Tuy nhiên vì để con mình rèn luyện sức khoẻ và tuân theo quy tắc của nhà trường, hàng ngày cô ấy phải dậy từ rất sớm chuẩn bị cho con đi bộ đến trường. Đọc bình luận này, Hoa rất ngạc nhiên và khâm phục cách nghĩ của cô ấy.  

Nói đến đây, chúng ta không thể nào không nhắc đến thực trạng nghiện game online, internet và mạng xã hội của trẻ nhỏ Việt Nam trong những năm gần đây. Bản thân là mẹ của hai đứa trẻ, Hoa cũng rất hiểu tâm lý của các bậc phụ huynh ngày nay. Do khối lượng công việc hàng ngày và quỹ thời gian eo hẹp, Hoa và cũng như rất nhiều bậc phụ huynh không còn cách nào khác đành đưa con mình điện thoại thông minh hay chiếc máy tính bảng. Điều này vô tình đã dẫn đến sức khoẻ con em mình giảm sút, đặc biệt là tỉ lệ trẻ em bị cận thị tại Việt Nam tăng cao trong 3 năm gần đây. Ngoài ra, do đắm chìm vào internet, các kỹ năng giao tiếp và xã hội của trẻ cũng bị hạn chế. Thông qua đó, chúng ta có thể thấy việc ý thức rèn luyện sức khoẻ và các kỹ năng cần thiết cho trẻ nhỏ của các bậc phụ huynh Nhật Bản là điều rất đáng học hỏi. 

Dù nói là vậy nhưng chúng ta cũng không thể nào quên được vụ việc rất đau lòng và đáng tiếc xảy ra vào năm 2017, bé Nhật Linh học sinh lớp 3 bị bắt cóc và giết hại khi đang tới trường. Một vụ án rúng động Nhật Bản và Việt Nam lúc bấy giờ. Bản thân Hoa cũng phải tự hỏi chính mình rằng có dám để con tới trường một mình hay không?   

Với suy nghĩ đó, Hoa đã từng rất lo lắng và phân vân trong thời gian dài. Sau khi tìm hiểu, Hoa thật sự bất ngờ với các biện pháp an ninh được thiết lập riêng để đảm bảo an toàn cho các học sinh tiểu học. Các em học sinh đến trường vào buổi sáng và tan học vào chiều tối luôn được đi theo các nhóm nhỏ và có hội phụ huynh thay phiên nhau đứng gác ở các đoạn đường hay hướng dẫn các em qua đường ở nơi có đèn giao thông. Các em nhỏ còn được trang bị đồng hồ đeo tay hoặc chuông báo động treo trên cặp sách, khi kéo những thiết bị này lúc gặp nguy hiểm sẽ phát ra âm thanh báo động chói tai khiến người xung quanh chú ý. Hơn thế nữa, Hoa để ý thấy gần đây Nhật Bản còn phát triển các app GPS trên điện thoại để phụ huynh có thể theo dõi con em mình trong quá trình di chuyển đến trường và về nhà.  

Càng tìm hiểu, Hoa lại càng tìm ra nhiều lí do khác nhau để thuyết phục bản thân cho 2 đứa con tự đi bộ đến trường. Tuy nhiên, Hoa cũng ý thức được rằng việc rèn luyện tính tự lập và kỉ luật cho trẻ không có nghĩa để trẻ tự làm tất cả mọi thứ mà không có sự giúp đỡ của bố mẹ. Bố mẹ nên chiều chuộng và ủng hộ con đúng nơi và đúng lúc. Ngoài ra, chúng ta không nên hoàn toàn cấm cản con em mình tiếp xúc với internet mà cần đề cao sự tự do cho phép trẻ tiếp xúc với khoa học kĩ thuật ở một cường độ nhất định để tạo ra sự phấn khích, tò mò từ đó làm tiền đề cho sự phát triển tư duy và sáng tạo.  

Các bạn thì sao, các bạn nghĩ có nên cho con em mình tự đi học hay không? 

1. Các loại hình trường quốc tế tại Nhật  

1.1. Nhóm thứ nhất: Trường Quốc tế chuẩn “xịn”  

Các trường quốc tế này thường là những trường nổi tiếng và có các hệ từ 3 tuổi tới hết lớp 12. Một số trường chỉ có tới hết cấp 2 nhưng số này ít. Những trường này được cho là quốc tế “xịn” vì nó đạt chuẩn do các tổ chức uy tín công nhận trên toàn thế giới như dưới đây:  

1. WASC (Western Association of Schools and Colleges) 
2. CIS (Council Of International) 
3. ECIS (European Council of International Schools） 
4. ACSI (Association of Christian Schools International) 
5. IB (International Baccalaureate Learning Program) 
6. Cambridge International Curriculum 

Thường những trường thuộc diện này không chịu sự quản lý (Chỉ định) của Bộ Giáo Dục Nhật Bản (MEXT), họ dạy theo chương trình hoàn toàn quốc tế, nên chương trình học có thể là: Chuẩn Mỹ, Chuẩn Anh, Chuẩn IB chứ không phải chuẩn Nhật. Vì thế không chú trọng dạy tiếng Nhật hay văn hóa Nhật, lịch sử Nhật. Tiếng Nhật thỉnh thoảng được dạy như 1 ngôn ngữ thứ hai. Vì thế,khi tốt nghiệp cấp 3 ở những trường quốc tế chuẩn xịn này thì con bạn lại không đủ điều kiện để đi thi đại học ở Nhật Bản. Nghĩa là Bộ Giáo dục Nhật không công nhận trình độ đó. Vì thế nếu học sinh tốt nghiệp từ trường quốc tế tiêu chuẩn muốn thi đại học tại Nhật sẽ cần tham gia một kỳ thi gọi là chứng chỉ tương đương đã tốt nghiệp trường trung học phổ thông chính quy tại Nhật, gọi là 高卒認定試験. Kỳ thi này diễn ra 2 lần trong năm (tháng 8 và tháng 11), và từ 16 tuổi trở lên có thể đăng ký tham gia. Chứng chỉ này cũng dễ lấy thôi nếu bạn học trường quốc tế ở Nhật, nhưng phải lấy mới đủ điều kiện. Gần đây một số trường đại học mở rộng cửa với du học sinh và các sinh viên học trường quốc tế có thể nhận ứng viên thi vào mà không cần giấy tương đương tốt nghiệp cấp 3 như nói trên với điều kiện ứng viên đó học theo trương trình IB.  

Về mức học phí của các trường này thường tầm khoảng 250 man – 450 man một năm. Cùng với các chi phí xe buýt, dã ngoại, cơ sở vật chất, học ngoài giờ,… tổng ngân sách một năm có thể lên đến 350 man – 550 man/ năm (700 triệu VNĐ tới 1,1 tỉ VND/ năm).

Có một lưu ý là các thủ tục đăng ký nhập học những trường quốc tế dạng này này khá khắt khe và thường hạn chế số lượng người Nhật được nhập học ( Ví dụ dù người Nhật có xin vào nhiều tới đâu đi nữa thì cũng không vượt quá 30% tổng số học sinh v.v.). Hầu hết các trường quốc tế chuẩn hay yêu cầu học sinh phải là con của người nước ngoài, con lai hoặc người Nhật đã từng sinh sống ở nước ngoài,… Các trường thuộc diện này bên cạnh phỏng vấn học sinh, còn phỏng vấn cả bố mẹ của học sinh đó để hiểu rõ hơn về lý lịch, nghề nghiệp, phương châm giáo dục của gia đình. Với những trường quốc tế chuẩn, họ sẽ hướng đến việc phương châm giáo dục của gia đình có phù hợp với triết lý giáo dục của nhà trường hay không, từ đó lựa chọn những học sinh phù hợp. Họ cũng yêu cầu phụ huynh hỗ trợ nhà trường, tham gia các hoạt động tình nguyện, hoặc phụ huynh cam kết sẽ hỗ trợ và quan tâm việc học của con tại nhà. Chủ yếu trường chọn học sinh là chính, chứ không phải học sinh chọn trường hay có tiền là vào được. Chọi đầu vào của các trường quốc tế nổi tiếng cũng khá khó khăn. Tỉ lệ từ 1 chọi 3 cho tới 1 chọi 10 là bình thường. 

Thông thường, những học sinh học tại trường quốc tế xịn kiểu này sẽ thường hướng đến việc học tập tại các trường đại học tại nước ngoài. Một số trường tốt có chế độ đào tạo giúp học sinh hướng tới việc thi đỗ các đại học lớn như Stanford, Harvard, Oxford, Cambridge, đại học thuộc khối Ivy League.  

1.2. Nhóm thứ hai: Trường Quốc tế gần chuẩn/ Song ngữ Nhật – Anh 

Các trường quốc tế này mặc dù không được công nhận bởi các tổ chức toàn cầu quốc tế, nhưng cơ sở vật chất và chất lượng dạy học của những trường quốc tế cấp trung khá tốt. Hầu hết những trường này thường chịu sự quản lý và có chương trình học thiết kế của Bộ Giáo Dục Nhật Bản (MEXT) và có pha trộn các yếu tố giáo dục nước ngoài. Vì vậy, nếu tốt nghiệp ở những trường quốc tế gần chuẩn này thì học sinh có thể đủ điều kiện để thi đại học tại Nhật Bản. Tuy nhiên, nếu có nguyện vọng ra nước ngoài du học, thì giấy tốt nghiệp từ những trường này có giá trị thấp hơn so với trường quốc tế loại 1 ở trên. 

Tại những trường quốc tế gần chuẩn này, chương trình học thường được đi theo hướng song ngữ (Bilingual) Anh – Nhật. Theo Hoa, Bilingual có thể coi là một trong những điểm mạnh của trường quốc tế cấp trung. Con em theo học trường này có thể nói cả 2 thứ tiếng: tiếng Anh và tiếng Nhật. Ngoài ra, chương trình học cũng lồng ghép rất nhiều  điểm tinh hoa giáo dục Nhật – Hoa khá thích điểm này vì giáo dục Nhật cấp 1 rất tốt. Trường thuộc diện này thì không có hạn chế về quốc tịch của học sinh.   

Về học phí sẽ thường không quá đắt nếu so sánh với các trường quốc tế chuẩn xịn, thường dao động từ 100 man đến 200 man/ năm, cũng tương đương với học phí của nhiều trường tư thục cao cấp tại Nhật. Đương nhiên, đây cũng vẫn là một con số khá cao với nhiều gia đình, và nếu so sánh với các trường công lập khác. 

Như vậy, ưu điểm khi cho con học trường này đó là: Học Anh – Nhật song song, sau khi tốt nghiệp vẫn có đủ tư cách thi đại học cả ở Nhật lẫn quốc tế. Tuy nhiên có nhiều phụ huynh Nhật cho rằng, có một số trường loại này chưa đủ chất lượng, khiến trẻ thường thích nói tiếng Nhật nhiều hơn tiếng Anh. Cô giáo giảng tiếng Anh học sinh hiểu được, nhưng lại giao tiếp với bạn ngồi cạnh bằng tiếng Nhật, vì tiếng Nhật dễ dàng hơn với chúng. Điều này theo Hoa là một điểm trừ. Vì vậy khi Hoa chọn trường quốc tế chon con, lúc nào cũng phải xem kĩ các bé giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ gì, như thế nào? Các bé có tự do đưa ra ý kiến của mình hay không? Mấy tuổi thì các bé đạt được trình độ và có những output gì? 

1.3. Nhóm thứ ba là trường có yếu tố ngoại ngữ – quốc tế tự xưng 

Các trường thuộc nhóm này thường có một số yếu tố quốc tế như: cung cấp khóa học và dịch vụ tiếng Anh, hoặc ngoại ngữ khác, dạy một số tiết học bằng tiếng nước ngoài, hoặc các lớp học sau giờ học (After school). Họ chưa hẳn là một trường có các cấp từ mẫu giáo tới hết trung học, nhưng họ vẫn có biển gọi international school, nên Hoa tạm phân loại là quốc tế tự xưng. Hiểu đúng hơn nó là 1 dịch vụ giáo dục bằng tiếng Anh. Giáo viên ở đây thường không từ Âu Mỹ mà thường là giáo viên Philippine, thậm chí giáo viên người Việt Nam cũng có.  
Đặc điểm nhận diện của những trường này là học phí khá rẻ và là một loại dịch vụ giáo dục ngoại ngữ ngoài giờ dành cho trẻ nhỏ hoặc học sinh cần bổ túc. Học sinh học những trường này thường không bị bắt buộc học tất cả các buổi trong tuần mà chỉ 2 -3 buổi/ tuần và được tự do lựa chọn thời gian học. 

Với những gia đình có mức thu nhập tầm trung mà muốn đầu tư cho con cái tiếp cận sớm với ngoại ngữ ngoài tiếng Nhật, đây là một sự lựa chọn tương đối hợp lý. Tuy nhiên, nếu bạn kì vọng con bạn giỏi tiếng Anh ở trình độ song ngữ thì bố mẹ phải cố gắng kèm thêm rất nhiều.  

2. Ưu và nhược điểm của trường quốc tế 

Sau khi tham khảo và tự mình trải nghiệm qua quá trình tìm trường cho con, Hoa đã tổng kết được những ưu/ nhược điểm của trường quốc tế tại Nhật. Đây chỉ là ý kiến từ cá nhân của Hoa, các bạn đọc và tự đánh giá xem có nên lựa chọn trường quốc tế làm điểm khởi đầu cho con em mình không nhé.  

2.1. Về ưu điểm  

1. Phù hợp với người nước ngoài và nói tiếng Anh: Đây là ưu điểm mà Hoa nghĩ rằng là rất phù hợp với con em Việt Nam chúng ta. Nếu con em đã từng học tập tại Việt Nam và chuyển sang Nhật, trường quốc tế là lựa chọn tốt nhất để giúp con em không bị quá bỡ ngỡ với môi trường hoàn toàn mới, nền văn hoá mới. Hơn thế nữa, tiếng Anh là ngôn ngữ thông dụng nhất thế giới hiện nay nên cho con em tiếp xúc và học tập tiếng Anh từ nhỏ sẽ tạo nền tảng tốt cho tương lai của trẻ nhỏ. 
2. Chất lượng giảng dạy được đảm bảo đặc biệt ở các trường quốc tế chuẩn xịn loại 1: Giáo trình học và chương trình dạy học thường có sự đảm bảo của các quy chuẩn quốc tế như Hoa đã đề cập ở trên. Và giáo viên tại các trường này thường được tuyển chọn rất khắt khe cả bằng cấp và kĩ năng dạy học. 
3. Đào tạo các ngôn ngữ khác: Ngoài tiếng anh, tiếng Nhật, các trường quốc tế còn chuẩn bị các lớp ngôn ngữ thứ 3 cho học sinh như tiếng Trung, Đức, Pháp … 
4. Cơ hội cho tương lai lớn: Các học sinh tốt nghiệp từ các trường quốc tế hoàn toàn có thể vào các trường đại học nổi tiếng trên toàn thế giới như Cambridge, Stanford,…

2.2. Về nhược điểm 

1. Học phí cao: Học phí trường quốc tế tại Nhật có thể cao gấp nhiều lần so với các trường công lập hoặc tư lập. Và kèm theo đó là các phụ phí nhiều không thể tưởng như phí đồng phục, phí hoạt động ngoại khoá, phí đóng góp cho nhà trường,… 
2. Tuyển sinh gắt gao: Khác hoàn toàn với Việt Nam, các trường quốc tế tại Nhật thường có các quy trình tuyển sinh cực kì gắt gao không chỉ đối với học sinh và với cả các phụ huynh học sinh. Hầu hết các trường quốc tế chuẩn thường có buổi phỏng vấn riêng với các phụ huynh học sinh về cách dạy con, môi trường sinh hoạt của con và thậm chí yêu cầu phụ huynh viết đơn nhập học bằng tay, không được phép đánh máy để thể hiện sự quan tâm với giáo dục của con em mình. Với lý do đó, tiền không phải là vấn đề tiên quyết khi đăng ký cho con học trường quốc tế.
3. Hạn chế về số lượng học sinh và quy mô nhỏ: Vì đảm bảo chất lượng giáo dục, nhiều trường quốc tế thường hạn chế số lượng học sinh và số lượng lớp học (một năm học chỉ 2-3 lớp, mỗi lớp khoảng trên dưới 20 em học sinh). Do đó, nhiều gia đình vì vấn đề học tập của con đã phải chuyển nhà hoặc phải đưa đón con đi học khá xa.
4.  Tiếng Nhật: Cho trẻ học tại trường quốc tế thì việc đầu tiên mà Hoa nghĩ chúng ta phải suy nghĩ kỹ đó là năng lực tiếng Nhật của con sẽ bị hạn chế. Do đó, tương lai muốn phát triển và tìm việc tại Nhật sẽ gặp nhiều khó khăn do rào cản ngôn ngữ. Hoặc bạn phải có chương trình dạy kèm tiếng Nhật cho con ngoài thời gian học ở trường quốc tế.  

3. Vậy, có nên hay không cho con học trường quốc tế? 

 Như Hoa đã từng chia sẻ, không có một chế độ giáo dục nào là hoàn hảo. Việc yêu thương và dành niềm tin cho con của mình chính là phương thức giáo dục tốt nhất mà cha mẹ có thể làm được. Bậc làm cha mẹ như chúng ta nên tìm ra hướng giáo dục phù hợp với tính cách và sở trường của con mình từ đó tạo nên môi trường học tập giúp con có thể phát triển khả năng tốt nhất.  

Bản thân Phi Hoa lựa chọn cho con học trường quốc tế là bởi vì Hoa định vụ cuộc sống của mình sẽ rất global. Hoa yêu Nhật vô cùng nhưng không muốn con mình quá khép kín như một người Nhật bình thường, cũng không muốn con mình bập bẹ tiếng Anh của người Nhật. Hoa muốn con sống ở xã hội Nhật để học được đức tính tiết kiệm, khiêm tốn, tuân thủ nguyên tắc và yêu thiên nhiên của người Nhật, nhưng Hoa muốn con mình được học trong môi trường là đề cao cái tôi, cái cá nhân và tư duy độc lập, sáng tạo (Giáo dục Nhật đề cao cái chung, cái tập thể nhiều, còn giáo dục phương Tây thì ngược lại).  

Rất mong những chia sẻ trên đây của Hoa giúp mọi người có cái nhìn mới hơn về trường quốc tế. Nếu mẹ nào đọc rồi mà vẫn quá lăn tăn thì liên lạc tới: phihoa.contact@gmail.com hoặc để lại bình luận, Hoa sẽ tổng hợp rồi chọn dịp nào đó trả lời chi tiết nhé.   

Bài viết gốc: 子どもの精神的幸福度ワースト2位！ウェルビーイングとは？【前半】 | Teach For Japan

Hạnh phúc của trẻ em là gì?

Hạnh phúc là gì?

Chỉ số đo lường mức độ hạnh phúc

Hạnh phúc của con người được đánh giá trên nhiều mặt; và được đo bằng nhiều chỉ số khác nhau như: Hạnh phúc chủ quan, tiêu chuẩn giáo dục, chất lượng môi trường và phúc lợi xã hội.

Mỗi nghiên cứu sẽ sử dụng những chỉ số khác nhau. Vì vậy, khi đọc nghiên cứu về hạnh phúc phải hiểu nó được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào.

Người ta đã bắt đầu quan tâm tới hạnh phúc từ hơn 10 năm trước. Giáo sư Stiglitz và cộng sự đã có “ Báo cáo Stiglitz” vào năm 2009. Năm 2018, Stiglitz và cộng sự đã liệt kê các vấn đề của quản lý chính sách kinh tế đo lường mức độ sung túc của một quốc gia chỉ sử dụng chỉ số tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Ông lập luận về sự cần thiết phải xem xét các chỉ số phi tiền tệ như phúc lợi của con người. Kể từ đó, các cuộc thảo luận về chính sách kinh tế ngoài GDP đã được hồi sinh.

Tầm quan trọng của hạnh phúc

Trong một báo cáo OECD Beyond GDP năm 2018, Giáo sư Stiglitz đã nêu tầm quan trọng của hạnh phúc: GDP đã quá được chú trọng như một thước đo trung tâm của sức khỏe kinh tế và xã hội. Trước cuộc khủng hoảng kinh tế, nó đã che mắt các nhà hoạch định chính sách về cuộc khủng hoảng tiềm ẩn; và buộc họ phải đưa ra những lựa chọn chính sách sai lầm sau cuộc khủng hoảng.

Nếu chúng ta để mắt tới những điều quan trọng trong cuộc sống như bất bình đẳng; cách mọi người cảm thấy về những gì họ đang làm; sức khỏe của họ; khả năng của họ hay sự bền vững của môi trường; mỗi người chúng ta không thể đưa ra những lựa chọn đúng đắn cho con người, xã hội và hành tinh này.

Từ quan điểm này, chúng ta có thể thấy rằng sự quan tâm của mọi người đến mức độ hạnh phúc đã tăng lên.

Xếp hạng hạnh phúc của trẻ em Nhật

Nhật Bản đứng thứ 20 trên 38 quốc gia, trong báo cáo của UNICEF! Viện UNICEF đã tính toán xếp hạng hạnh phúc này từ ba khía cạnh sau: (1) hạnh phúc về tinh thần, (2) hạnh phúc về thể chất và (3) về kỹ năng.

Các chỉ số được sử dụng để đo lường và xếp hạng ở Nhật Bản như sau:

Chỉ tiêu	Yếu tố	Tiêu chí	Xếp hạng (~/38)
Hạnh phúc về tinh thần	Mức độ sung túc trong cuộc sốngTự sát trong độ tuổi thanh niên	Tỷ lệ trẻ em (15 tuổi) có độ hài lòng cao trong cuộc sống.Tỷ lệ tự sát (15-29 tuổi)	37
Hạnh phúc về thể chất	Tỷ lệ trẻ em tử vongThừa cân	Tỷ lệ tử vongTỷ lệ béo phì	2
Kỹ năng	Học lựcKỹ năng xã hội	Khả năng đọc hiểu, tính toán (15 tuổi)Tỷ lệ trẻ em có thể dễ dàng kết bạn tại trường (15 tuổi)

Nhưng trong bảng xếp hạng hạnh phúc của trẻ em do Viện công bố năm 2011, Nhật Bản đứng thứ 6/31 quốc gia. So với kết quả trên, một số người có thể tự hỏi, “Có phải hạnh phúc của trẻ em Nhật Bản đã giảm đi rất nhiều trong những năm này?”. Tuy nhiên, vì báo cáo năm 2011 được đo lường dựa trên những chỉ số khác với thời điểm này, nên có thể phù hợp để coi đây là kết quả cho thấy tình hình hiện tại và kêu gọi sự chú ý, thay vì chú ý đến sự biến động mà nó thấp hơn trước đây.

Làm sao để kiểm tra mức độ hạnh phúc?

Nhiều nghiên cứu về hạnh phúc đã được thực hiện ở Nhật Bản và ở nước ngoài thời điểm này. Chẳng hạn như báo cáo của UNICEF được giới thiệu lần này; và “Báo cáo Hạnh phúc Thế giới” được xuất bản hàng năm. Vì vậy, chúng ta hãy xem xét những lợi ích của việc điều tra mức độ hạnh phúc.

Nghiên cứu về hạnh phúc ở Nhật Bản

Văn phòng Nội các, cơ quan đã thúc đẩy và tiến hành nghiên cứu về hạnh phúc ở Nhật Bản từ khoảng năm 2010, giải thích như sau:

Để hiểu rõ hơn về hạnh phúc, chúng tôi tập trung vào “cách sống của mỗi cá nhân”; điều chưa được chú trọng trong các chính sách.

Tìm hiểu nguyên nhân và các yếu tố hạnh phúc. Làm sáng tỏ điểm tốt; điểm chưa tốt; điểm đã cải thiện hay điểm xấu đi mà một quốc gia, xã hội, khu vực tác động lên hạnh phúc của con người.

Để làm sâu sắc hơn vấn đề hạnh phúc; không chỉ là hạnh phúc của riêng mình mà là của toàn xã hội. Chúng ta cần suy nghĩ sâu sắc và thảo luận về mục tiêu mà quốc gia, xã hội, khu vực đang hướng tới; và điều mà họ thực sự hướng tới.

Tóm lại: Nghiên cứu về hạnh phúc tạo điều kiện cho mọi người suy nghĩ về hạnh phúc. Nhưng với tình trạng khó để thống kê, định lượng dù đã thực hiện một loạt nỗ lực đo lường mức độ hạnh phúc hiện nay, có phải chúng ta nên tiếp tục thảo luận để hiểu rõ hơn về hạnh phúc.

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách Xã hội của Văn phòng Nội các; dựa trên bối cảnh “thu nhập bình quân đầu người cao nhưng hạnh phúc chủ quan thấp”, Nhật Bản đã bắt đầu chú ý hơn tới việc nghiên cứu mức độ hạnh phúc.

Dựa trên ý nghĩa của nghiên cứu hạnh phúc như vậy; tiếp theo, chúng ta hãy xem xét hạnh phúc tinh thần liên quan đến cảm giác hạnh phúc chủ quan của con người như thế nào.

Trẻ em Nhật Bản có chỉ số hạnh phúc gần thấp nhất (thứ 2 từ dưới lên).

Việc trẻ em Nhật Bản có mức độ hạnh phúc tinh thần đứng thứ 2 từ dưới lên trong báo cáo của UNICEF là như thế nào? Hãy tìm hiểu một cách đơn giản về nó.

4 yếu tố dẫn đến hạnh phúc chủ quan

Từ đây, chúng ta có thể thấy rằng hạnh phúc bao gồm nhiều yếu tố tình cảm khác nhau. Và tinh thần rất quan trọng đối với sức khỏe của con người.

Ở đây, sức khỏe không có nghĩa là bạn không ốm yếu, mà là bạn hài lòng về thể chất, tinh thần và xã hội. Từ định nghĩa này, không thể nói là khỏe mạnh nếu thiếu đi những phúc lợi tinh thần.

Mặc dù đây là yếu tố cần thiết để khỏe mạnh, nhưng hạnh phúc tinh thần của trẻ em Nhật Bản lại kém thứ hai. Tiếp theo, hãy xem những yếu tố nào đã được sử dụng để xác định kết quả của tình trạng tinh thần này.

Nguyên nhân chỉ số hạnh phúc của trẻ em Nhật Bản thấp

Theo báo cáo của UNICEF, có ba nguyên nhân có thể gây ra tình trạng tinh thần kém ở trẻ em Nhật Bản.

Bị bắt nạt

Yếu tố đầu tiên là sự bắt nạt. Kết quả phân tích mối quan hệ giữa bắt nạt và sự hài lòng trong cuộc sống, người ta thấy rằng việc bị bắt nạt có ảnh hưởng tương đối lớn đến sự hài lòng trong cuộc sống của học sinh Nhật Bản.

Chỉ có 50% học sinh từng bị bắt nạt thường xuyên có mức độ hài lòng cao về cuộc sống, và có thể thấy rằng có một tác động mạnh mẽ so với sự hài lòng trong cuộc sống của những học sinh thường xuyên bị bắt nạt ở các quốc gia khác.

Nhà phê bình giáo dục Ogi Mama chỉ ra rằng “địa ngục bắt nạt” trong các trường học Nhật Bản là một thực trạng nghiêm trọng trước thực trạng này.

Cảm giác về trường học

Yếu tố thứ hai là cảm giác thân thuộc với trường. Ý nghĩ thuộc về đề cập đến nhận thức và ý thức mạnh mẽ rằng một người là thành viên hoặc thuộc về một tổ chức.

Người ta biết rằng có một mối quan hệ sâu sắc giữa cảm giác thuộc về trường học và mức độ hài lòng với cuộc sống, và người ta đã chỉ ra rằng mức độ hài lòng với cuộc sống giảm đáng kể khi trẻ em Nhật Bản có ý thức đến trường thấp.

Ở nhiều quốc gia, chẳng hạn như Phần Lan và Hàn Quốc, có nhiều sinh viên có cảm giác thấp về trường học nhưng rất hài lòng với cuộc sống của họ.

Mức độ dễ dàng kết bạn

Yếu tố thứ ba là việc dễ dàng kết bạn. Trong số các chỉ số thu hút sự chú ý ở lĩnh vực kỹ năng xã hội, tỷ lệ trẻ em “nghĩ rằng chúng có thể dễ dàng kết bạn” được xem xét.

Ở tuổi 15, 69% học sinh ở Nhật Bản cảm thấy rằng họ có thể dễ dàng kết bạn. Ngoại trừ Nhật Bản và Chile, hơn 70% các quốc gia được khảo sát và xét giá trị trung bình là 75,5%. Người ta cho rằng có tương đối nhiều sinh viên ở Nhật Bản cảm thấy khó kết bạn.

Chỉ số “dễ kết bạn” không được sử dụng để xác định tình trạng tinh thần. Tuy nhiên, vì bốn yếu tố của hạnh phúc chủ quan bao gồm kết nối với những người khác; nên việc họ cảm thấy mình có thể dễ dàng kết bạn hay không, có liên quan đến việc sức khỏe tinh thần của trẻ em Nhật Bản tương đối thấp.

Đây là ba yếu tố được chỉ ra trong báo cáo của UNICEF. Nhưng không thể áp đặt tất cả; vì sự khác biệt về đặc điểm và văn hóa dân tộc ảnh hưởng đến các câu trả lời khảo sát.

Kết lại

Phần này đã giới thiệu tổng quan về Phiếu báo cáo 16 của Viện UNICEF Innocenti về Hạnh phúc và Sức khỏe. Cũng có những nghiên cứu chuyên sâu hơn về lĩnh vực sức khỏe tinh thần; và xem xét các yếu tố đằng sau tình trạng sức khỏe tinh thần thấp của trẻ em Nhật Bản. Như chúng ta đã thấy về tầm quan trọng của nghiên cứu hạnh phúc; nghiên cứu hạnh phúc cho chúng ta cơ hội để suy nghĩ và thảo luận về cách đạt được hạnh phúc bền vững. Vì TFJ là một tổ chức hoạt động về giáo dục nên trong nửa sau của bài viết, chúng ta sẽ tìm hiểu mối quan hệ giữa giáo dục và sức khỏe tinh thần; và xem xét loại nỗ lực nào là cần thiết.

Có thể bạn cũng quan tâm

 Nuôi dạy con kiểu Nhật: 5 quan điểm giúp nuôi dưỡng trẻ tự tin, độc lập và nói nhiều ngoại ngữ!

 Nuôi dạy con kiểu Nhật: Cách người Nhật dạy trẻ con hòa đồng?!

 Kinh doanh & Nuôi con tại Nhật: Lịch trình một ngày của mẹ hai con khi làm sếp!

 Bạn sẽ học được gì khi làm việc ở Công ty lớn, đa quốc gia? Điều gì ở Deloitte Nhật giúp Hoa vững bước khi khởi nghiệp?

 TOP 5 TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG ĐẦU TẠI NHẬT BẢN

Tôi là Phi Hoa. Doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản. Mẹ của hai thiên thần nhỏ. Người truyền cảm hứng cho các bạn trẻ Việt Nam. Cùng kết nối và theo dõi những chia sẻ mới nhất của Hoa về Hành trình chinh phục Nhật Bản tại các kênh sau nhé!

  Page Phi Hoa – Chinh phục Nhật Bản https://bit.ly/30pdhas

  Cộng đồng Cùng chinh phục Nhật Bản: https://bit.ly/3hm6pBH

  Youtube những chia sẻ của Hoa: https://bit.ly/2E4Po0z

Bạn cần được tư vấn, giải đáp thắc mắc từ Hoa? Đừng ngại gởi đến Hoa những câu hỏi tại đây nhé!