Hôm trước, con trai của Hoa là Ken đã tự đọc hết một cuốn ehon tiếng Nhật cho em Mai nghe. Hoa cảm động quá, ôm chầm lấy con. Trước giờ Ken đều bắt mẹ đọc hộ, nay tự đọc được vanh vách. Hoa suýt khóc. Hôn Ken vào má, Hoa thấy Ken vô cùng hạnh phúc vì được mẹ nhìn nhận.  

Chỉ một điều vô cùng nhỏ như vậy nhưng Ken đã có thêm rất nhiều tự tin. Thích đọc sách hơn và yên tâm là mình có thể làm được. I can make it. Trẻ con sẽ tin vào những lời khen của mẹ. Sẽ sống với nó. Sẽ trở thành người vĩ đại nếu mẹ thực sự có niềm tin vĩ đại cho con – Hoa luôn nghĩ thế! Bởi vậy, Hoa có vài nguyên tắc 3 không khi làm mẹ và cư xử với con:  

1. Không khen con một cách “trống rỗng”

Nếu chỉ khen “Con giỏi thế, con thông minh thế. Con siêu quá. ” thì khó sẽ tạo ra được động lực cho con tiếp tục nỗ lực. Vì thế Hoa luôn khen: “Con làm tốt lắm. Con đã cố gắng rất nhiều. / Tất cả là do con đã luyện tập đấy / Con đã không sợ sai nhỉ … ” Tất cả nhằm mục đích để Ken hiểu là: Thành công hay thành quả có được do luyện tập và cố gắng chứ không phải do trời phú. Nếu chăm chỉ sẽ có thành quả.  

2. Không yêu cầu con phải thi đua – shobu hay tranh giành giải nhất với ai 

Con trai Hoa hay thích chơi gì cũng phải được nhất. Cái tính hiếu thắng có cái tốt nhưng nhiều cái xấu hơn.  Hôm nọ chơi xúc xắc với mẹ thua mà khóc luôn và ko chịu nhận thua. Mỗi lần như thế mẹ lại phải giải thích vô cùng dài và dài.

Gần đây Ken đã hiểu lời mẹ nói: Thắng thua là chuyện bình thường. Có thua có thắng. Chỉ cần con không bỏ cuộc, cứ tiếp tục cố gắng thì sẽ có lúc con thắng lớn. Thua cũng không phải buồn. Đôi khi con cứ chấp nhận. Thua trò này nhưng trò khác con có thể thắng.  

3. Không chê con dốt và so sánh con với người bên cạnh 

Có những thứ Ken chưa làm tốt, vụng về hay quên… nhưng mẹ Hoa không bao giờ chê con dốt hay dùng những từ ngữ thể hiện rằng con không có năng lực. (Nhiều lúc chán lắm, dạy mãi mà con không hợp tác thì cũng định thốt lên vài câu tiêu cực nhưng Hoa lại tự ngăn mình lại). Hoa chỉ nhận xét rằng con nên cố gắng hơn nếu kết quả chưa đạt kì vọng. Phi Hoa tin rằng, niềm tin của bố mẹ dành cho con mình là món quà quý giá nhất và là điều to lớn nhất bố mẹ có thể dành cho con cái. Hoa tin con Hoa có năng lực. Việc của Hoa là tìm kiếm hoặc gợi mở giúp con. 

Hôm trước đến họp phụ huynh trường Ken. Hoa có hỏi cô giáo chủ nhiệm “Con tôi so với những đứa trẻ khác thì học lực và tiếng Anh ra sao? Cô đánh giá thế nào về tiềm năng của bé? “.

Cách cô giáo trả lời và nhấn mạnh khiến Hoa càng tự nhủ không được so sánh con. Cô nói: “Chúng tôi không bao giờ so sánh Ken với những bạn cùng lớp để đưa ra kết luận là Ken giỏi Ken kém, Ken nọ kia. Chúng tôi không so sánh và đối xử công bằng với các bé. Ken là chính Ken và chúng tôi sẽ giúp Ken phát triển tiềm năng, đồng thời cải thiện những điểm yếu theo cách Ken phù hợp nhất chứ không cần phải theo hay giống bạn nào khác. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ lấy kết quả đánh giá học lực và các khả năng của Ken để so sánh với chỉ số trung bình của độ tuổi mà Ken đang ở . Điều đó là tham khảo để bố mẹ biết Ken so với những đứa trẻ bằng tuổi theo thống kê thì đang ở đâu. Không bao giờ so sánh con. Càng không so sánh để con cảm thấy mình bị kém cỏi.”

Trên đây là nguyên tắc làm mẹ của Hoa.

1. Các loại hình trường quốc tế tại Nhật  

1.1. Nhóm thứ nhất: Trường Quốc tế chuẩn “xịn”  

Các trường quốc tế này thường là những trường nổi tiếng và có các hệ từ 3 tuổi tới hết lớp 12. Một số trường chỉ có tới hết cấp 2 nhưng số này ít. Những trường này được cho là quốc tế “xịn” vì nó đạt chuẩn do các tổ chức uy tín công nhận trên toàn thế giới như dưới đây:  

1. WASC (Western Association of Schools and Colleges) 
2. CIS (Council Of International) 
3. ECIS (European Council of International Schools） 
4. ACSI (Association of Christian Schools International) 
5. IB (International Baccalaureate Learning Program) 
6. Cambridge International Curriculum 

Thường những trường thuộc diện này không chịu sự quản lý (Chỉ định) của Bộ Giáo Dục Nhật Bản (MEXT), họ dạy theo chương trình hoàn toàn quốc tế, nên chương trình học có thể là: Chuẩn Mỹ, Chuẩn Anh, Chuẩn IB chứ không phải chuẩn Nhật. Vì thế không chú trọng dạy tiếng Nhật hay văn hóa Nhật, lịch sử Nhật. Tiếng Nhật thỉnh thoảng được dạy như 1 ngôn ngữ thứ hai. Vì thế,khi tốt nghiệp cấp 3 ở những trường quốc tế chuẩn xịn này thì con bạn lại không đủ điều kiện để đi thi đại học ở Nhật Bản. Nghĩa là Bộ Giáo dục Nhật không công nhận trình độ đó. Vì thế nếu học sinh tốt nghiệp từ trường quốc tế tiêu chuẩn muốn thi đại học tại Nhật sẽ cần tham gia một kỳ thi gọi là chứng chỉ tương đương đã tốt nghiệp trường trung học phổ thông chính quy tại Nhật, gọi là 高卒認定試験. Kỳ thi này diễn ra 2 lần trong năm (tháng 8 và tháng 11), và từ 16 tuổi trở lên có thể đăng ký tham gia. Chứng chỉ này cũng dễ lấy thôi nếu bạn học trường quốc tế ở Nhật, nhưng phải lấy mới đủ điều kiện. Gần đây một số trường đại học mở rộng cửa với du học sinh và các sinh viên học trường quốc tế có thể nhận ứng viên thi vào mà không cần giấy tương đương tốt nghiệp cấp 3 như nói trên với điều kiện ứng viên đó học theo trương trình IB.  

Về mức học phí của các trường này thường tầm khoảng 250 man – 450 man một năm. Cùng với các chi phí xe buýt, dã ngoại, cơ sở vật chất, học ngoài giờ,… tổng ngân sách một năm có thể lên đến 350 man – 550 man/ năm (700 triệu VNĐ tới 1,1 tỉ VND/ năm).

Có một lưu ý là các thủ tục đăng ký nhập học những trường quốc tế dạng này này khá khắt khe và thường hạn chế số lượng người Nhật được nhập học ( Ví dụ dù người Nhật có xin vào nhiều tới đâu đi nữa thì cũng không vượt quá 30% tổng số học sinh v.v.). Hầu hết các trường quốc tế chuẩn hay yêu cầu học sinh phải là con của người nước ngoài, con lai hoặc người Nhật đã từng sinh sống ở nước ngoài,… Các trường thuộc diện này bên cạnh phỏng vấn học sinh, còn phỏng vấn cả bố mẹ của học sinh đó để hiểu rõ hơn về lý lịch, nghề nghiệp, phương châm giáo dục của gia đình. Với những trường quốc tế chuẩn, họ sẽ hướng đến việc phương châm giáo dục của gia đình có phù hợp với triết lý giáo dục của nhà trường hay không, từ đó lựa chọn những học sinh phù hợp. Họ cũng yêu cầu phụ huynh hỗ trợ nhà trường, tham gia các hoạt động tình nguyện, hoặc phụ huynh cam kết sẽ hỗ trợ và quan tâm việc học của con tại nhà. Chủ yếu trường chọn học sinh là chính, chứ không phải học sinh chọn trường hay có tiền là vào được. Chọi đầu vào của các trường quốc tế nổi tiếng cũng khá khó khăn. Tỉ lệ từ 1 chọi 3 cho tới 1 chọi 10 là bình thường. 

Thông thường, những học sinh học tại trường quốc tế xịn kiểu này sẽ thường hướng đến việc học tập tại các trường đại học tại nước ngoài. Một số trường tốt có chế độ đào tạo giúp học sinh hướng tới việc thi đỗ các đại học lớn như Stanford, Harvard, Oxford, Cambridge, đại học thuộc khối Ivy League.  

1.2. Nhóm thứ hai: Trường Quốc tế gần chuẩn/ Song ngữ Nhật – Anh 

Các trường quốc tế này mặc dù không được công nhận bởi các tổ chức toàn cầu quốc tế, nhưng cơ sở vật chất và chất lượng dạy học của những trường quốc tế cấp trung khá tốt. Hầu hết những trường này thường chịu sự quản lý và có chương trình học thiết kế của Bộ Giáo Dục Nhật Bản (MEXT) và có pha trộn các yếu tố giáo dục nước ngoài. Vì vậy, nếu tốt nghiệp ở những trường quốc tế gần chuẩn này thì học sinh có thể đủ điều kiện để thi đại học tại Nhật Bản. Tuy nhiên, nếu có nguyện vọng ra nước ngoài du học, thì giấy tốt nghiệp từ những trường này có giá trị thấp hơn so với trường quốc tế loại 1 ở trên. 

Tại những trường quốc tế gần chuẩn này, chương trình học thường được đi theo hướng song ngữ (Bilingual) Anh – Nhật. Theo Hoa, Bilingual có thể coi là một trong những điểm mạnh của trường quốc tế cấp trung. Con em theo học trường này có thể nói cả 2 thứ tiếng: tiếng Anh và tiếng Nhật. Ngoài ra, chương trình học cũng lồng ghép rất nhiều  điểm tinh hoa giáo dục Nhật – Hoa khá thích điểm này vì giáo dục Nhật cấp 1 rất tốt. Trường thuộc diện này thì không có hạn chế về quốc tịch của học sinh.   

Về học phí sẽ thường không quá đắt nếu so sánh với các trường quốc tế chuẩn xịn, thường dao động từ 100 man đến 200 man/ năm, cũng tương đương với học phí của nhiều trường tư thục cao cấp tại Nhật. Đương nhiên, đây cũng vẫn là một con số khá cao với nhiều gia đình, và nếu so sánh với các trường công lập khác. 

Như vậy, ưu điểm khi cho con học trường này đó là: Học Anh – Nhật song song, sau khi tốt nghiệp vẫn có đủ tư cách thi đại học cả ở Nhật lẫn quốc tế. Tuy nhiên có nhiều phụ huynh Nhật cho rằng, có một số trường loại này chưa đủ chất lượng, khiến trẻ thường thích nói tiếng Nhật nhiều hơn tiếng Anh. Cô giáo giảng tiếng Anh học sinh hiểu được, nhưng lại giao tiếp với bạn ngồi cạnh bằng tiếng Nhật, vì tiếng Nhật dễ dàng hơn với chúng. Điều này theo Hoa là một điểm trừ. Vì vậy khi Hoa chọn trường quốc tế chon con, lúc nào cũng phải xem kĩ các bé giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ gì, như thế nào? Các bé có tự do đưa ra ý kiến của mình hay không? Mấy tuổi thì các bé đạt được trình độ và có những output gì? 

1.3. Nhóm thứ ba là trường có yếu tố ngoại ngữ – quốc tế tự xưng 

Các trường thuộc nhóm này thường có một số yếu tố quốc tế như: cung cấp khóa học và dịch vụ tiếng Anh, hoặc ngoại ngữ khác, dạy một số tiết học bằng tiếng nước ngoài, hoặc các lớp học sau giờ học (After school). Họ chưa hẳn là một trường có các cấp từ mẫu giáo tới hết trung học, nhưng họ vẫn có biển gọi international school, nên Hoa tạm phân loại là quốc tế tự xưng. Hiểu đúng hơn nó là 1 dịch vụ giáo dục bằng tiếng Anh. Giáo viên ở đây thường không từ Âu Mỹ mà thường là giáo viên Philippine, thậm chí giáo viên người Việt Nam cũng có.  
Đặc điểm nhận diện của những trường này là học phí khá rẻ và là một loại dịch vụ giáo dục ngoại ngữ ngoài giờ dành cho trẻ nhỏ hoặc học sinh cần bổ túc. Học sinh học những trường này thường không bị bắt buộc học tất cả các buổi trong tuần mà chỉ 2 -3 buổi/ tuần và được tự do lựa chọn thời gian học. 

Với những gia đình có mức thu nhập tầm trung mà muốn đầu tư cho con cái tiếp cận sớm với ngoại ngữ ngoài tiếng Nhật, đây là một sự lựa chọn tương đối hợp lý. Tuy nhiên, nếu bạn kì vọng con bạn giỏi tiếng Anh ở trình độ song ngữ thì bố mẹ phải cố gắng kèm thêm rất nhiều.  

2. Ưu và nhược điểm của trường quốc tế 

Sau khi tham khảo và tự mình trải nghiệm qua quá trình tìm trường cho con, Hoa đã tổng kết được những ưu/ nhược điểm của trường quốc tế tại Nhật. Đây chỉ là ý kiến từ cá nhân của Hoa, các bạn đọc và tự đánh giá xem có nên lựa chọn trường quốc tế làm điểm khởi đầu cho con em mình không nhé.  

2.1. Về ưu điểm  

1. Phù hợp với người nước ngoài và nói tiếng Anh: Đây là ưu điểm mà Hoa nghĩ rằng là rất phù hợp với con em Việt Nam chúng ta. Nếu con em đã từng học tập tại Việt Nam và chuyển sang Nhật, trường quốc tế là lựa chọn tốt nhất để giúp con em không bị quá bỡ ngỡ với môi trường hoàn toàn mới, nền văn hoá mới. Hơn thế nữa, tiếng Anh là ngôn ngữ thông dụng nhất thế giới hiện nay nên cho con em tiếp xúc và học tập tiếng Anh từ nhỏ sẽ tạo nền tảng tốt cho tương lai của trẻ nhỏ. 
2. Chất lượng giảng dạy được đảm bảo đặc biệt ở các trường quốc tế chuẩn xịn loại 1: Giáo trình học và chương trình dạy học thường có sự đảm bảo của các quy chuẩn quốc tế như Hoa đã đề cập ở trên. Và giáo viên tại các trường này thường được tuyển chọn rất khắt khe cả bằng cấp và kĩ năng dạy học. 
3. Đào tạo các ngôn ngữ khác: Ngoài tiếng anh, tiếng Nhật, các trường quốc tế còn chuẩn bị các lớp ngôn ngữ thứ 3 cho học sinh như tiếng Trung, Đức, Pháp … 
4. Cơ hội cho tương lai lớn: Các học sinh tốt nghiệp từ các trường quốc tế hoàn toàn có thể vào các trường đại học nổi tiếng trên toàn thế giới như Cambridge, Stanford,…

2.2. Về nhược điểm 

1. Học phí cao: Học phí trường quốc tế tại Nhật có thể cao gấp nhiều lần so với các trường công lập hoặc tư lập. Và kèm theo đó là các phụ phí nhiều không thể tưởng như phí đồng phục, phí hoạt động ngoại khoá, phí đóng góp cho nhà trường,… 
2. Tuyển sinh gắt gao: Khác hoàn toàn với Việt Nam, các trường quốc tế tại Nhật thường có các quy trình tuyển sinh cực kì gắt gao không chỉ đối với học sinh và với cả các phụ huynh học sinh. Hầu hết các trường quốc tế chuẩn thường có buổi phỏng vấn riêng với các phụ huynh học sinh về cách dạy con, môi trường sinh hoạt của con và thậm chí yêu cầu phụ huynh viết đơn nhập học bằng tay, không được phép đánh máy để thể hiện sự quan tâm với giáo dục của con em mình. Với lý do đó, tiền không phải là vấn đề tiên quyết khi đăng ký cho con học trường quốc tế.
3. Hạn chế về số lượng học sinh và quy mô nhỏ: Vì đảm bảo chất lượng giáo dục, nhiều trường quốc tế thường hạn chế số lượng học sinh và số lượng lớp học (một năm học chỉ 2-3 lớp, mỗi lớp khoảng trên dưới 20 em học sinh). Do đó, nhiều gia đình vì vấn đề học tập của con đã phải chuyển nhà hoặc phải đưa đón con đi học khá xa.
4.  Tiếng Nhật: Cho trẻ học tại trường quốc tế thì việc đầu tiên mà Hoa nghĩ chúng ta phải suy nghĩ kỹ đó là năng lực tiếng Nhật của con sẽ bị hạn chế. Do đó, tương lai muốn phát triển và tìm việc tại Nhật sẽ gặp nhiều khó khăn do rào cản ngôn ngữ. Hoặc bạn phải có chương trình dạy kèm tiếng Nhật cho con ngoài thời gian học ở trường quốc tế.  

3. Vậy, có nên hay không cho con học trường quốc tế? 

 Như Hoa đã từng chia sẻ, không có một chế độ giáo dục nào là hoàn hảo. Việc yêu thương và dành niềm tin cho con của mình chính là phương thức giáo dục tốt nhất mà cha mẹ có thể làm được. Bậc làm cha mẹ như chúng ta nên tìm ra hướng giáo dục phù hợp với tính cách và sở trường của con mình từ đó tạo nên môi trường học tập giúp con có thể phát triển khả năng tốt nhất.  

Bản thân Phi Hoa lựa chọn cho con học trường quốc tế là bởi vì Hoa định vụ cuộc sống của mình sẽ rất global. Hoa yêu Nhật vô cùng nhưng không muốn con mình quá khép kín như một người Nhật bình thường, cũng không muốn con mình bập bẹ tiếng Anh của người Nhật. Hoa muốn con sống ở xã hội Nhật để học được đức tính tiết kiệm, khiêm tốn, tuân thủ nguyên tắc và yêu thiên nhiên của người Nhật, nhưng Hoa muốn con mình được học trong môi trường là đề cao cái tôi, cái cá nhân và tư duy độc lập, sáng tạo (Giáo dục Nhật đề cao cái chung, cái tập thể nhiều, còn giáo dục phương Tây thì ngược lại).  

Rất mong những chia sẻ trên đây của Hoa giúp mọi người có cái nhìn mới hơn về trường quốc tế. Nếu mẹ nào đọc rồi mà vẫn quá lăn tăn thì liên lạc tới: phihoa.contact@gmail.com hoặc để lại bình luận, Hoa sẽ tổng hợp rồi chọn dịp nào đó trả lời chi tiết nhé.   

Cuộc khảo sát lần này do Công ty ONE-VALUE INC thực hiện từ ngày 1 tháng 5 năm 2021 đến ngày 31 tháng 7 năm 2021, đối tượng là 534 công dân Việt Nam đang sống và làm việc tại Nhật Bản. Từ kết quả khảo sát trên, đã cho thấy những thách thức tiềm tàng mà người Việt Nam tại Nhật Bản phải đối mặt.

Tại phiên thảo luận này, chúng tôi sẽ giới thiệu chi tiết về kết quả khảo sát cũng như những hiểu biết sâu sắc của Công ty ONE-VALUE INC về thực trạng hiện nay, sau đó đưa ra một số đề xuất liên quan đến việc cần làm cho người nước ngoài, bao gồm cả người Việt Nam tại Nhật Bản có một nơi sinh sống, làm việc lý tưởng trong tương lai.

Theo kết quả khảo sát, với câu hỏi “sự lo lắng về cuộc sống ở Nhật Bản” câu trả lời nhận được nhiều nhất là ” có rất ít cơ hội tiếp xúc với người Nhật”.

Đằng sau đó là việc nguồn nhân lực Việt Nam không thể giao tiếp tốt với người Nhật do bất đồng ngôn ngữ và khác biệt văn hóa, không có cơ hội giao tiếp. Điều này vô hình chung tách biệt cộng đồng Việt Nam với cộng đồng Nhật Bản, do đó có thể trở thành một điểm nóng của đói nghèo và tội phạm.

Ngoài ra, những người Việt Năm sống ở Nhật Bản lâu năm cũng lo lắng về việc giáo dục của con cái họ. Họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận các thông tin liên quan tới giáo dục trẻ em, và lo lắng về việc giao tiếp với hiệp hội phụ huynh – giáo viên tại các trường học.

Sơ lược về hội thảo

• Thời gian tổ chức: Ngày 21 tháng 1, từ 15:30~16:30（Giờ Việt Nam). 
• Diễn giả: Tổng Giám Đốc Công ty ONE-VALUE INC: Ms Phi Hoa.
• Cách thức: Online (Microsoft Teams), Đăng ký trước ngày 21/01/2022.
• Đăng ký tại: https://forms.office.com/r/Ph09SgCWHv

Khảo sát thực trạng các vấn đề liên quan đến cuộc sống và việc làm của người Việt tại Nhật Bản

Khảo sát được thực hiện ngày 1 tháng 5 năm 2021 đến ngày 31 tháng 7 năm 2021 cho 534 người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản. Đơn vị thực hiện :Công ty ONE-VALUE INC (Trụ sở:Koto-ku, Tokyo, Tổng Giám đốc: Ms Phi Hoa)

Tình hình người Việt Nam tại Nhật Bản

Theo bảng thống kê khảo sát ở phía trên có thể thấy một số vấn đề sau:

[1] Độ tuổi của đối tượng tham gia khảo sát: Từ dưới 18 đến trên 35 tuổi, trong đó số lao động từ 25 đến 35 tuổi chiếm tỷ lệ lớn nhất. Tiếp theo đó là độ tuổi 18 đến 25 tuổi, khoảng 93% số người tham gia khảo sát đều là thanh niên Việt Nam sống tại Nhật Bản dưới 35 tuổi.

[2] Theo kết quả khảo sát cho thấy, phần lớn người tham gia có tư cách lưu trú là “Kỹ thuật, tri thức nhân văn hay nghiệp vụ quốc tế”, tiếp theo là tư cách lưu trú “ Du học sinh”, mặt khác tỉ lệ người tham gia với tư cách lưu trú “ Thực tập sinh”, “Kỹ năng đặc định” tương đối nhỏ. Điều này là do nguồn nhân lực tiên tiến như “Kỹ thuật, tri thức nhân văn, nghiệp vụ quốc tế” và “ Du học sinh” sử dụng Internet và SNS tích cực hơn những người có tư cách lưu trú khác.

[3] Những người tham gia khảo sát theo số năm lưu trú tại Nhật Bản, hơn một nửa là thời gian cư trú từ 1 đến dưới 5 năm. Mặt khác, gần 30% người tham gia đã lưu trú trên 5 năm, và cuộc khảo sát này cũng làm rõ những vấn đề gì mà người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản trong thời gian dài đang gia tăng.

[4] Những người tham gia khảo sát theo trình độ tiếng Nhật, hơn một nửa là Cấp độ N1 và Cấp độ N2 của Kỳ thi Năng lực Nhật ngữ (JLPT). Điều này là do người tham gia khảo sát xem phương tiện truyền thông trực tuyến nhiều hơn nên đều có trình độ tiếng Nhật nâng cao. Ngoài ra, cuộc khảo sát này cũng làm rõ một số vấn đề trong cuộc sống của người Nhật khi đã có trình độ tiếng Nhật ở tầm cao.

Bối cảnh cuộc khảo sát

[1] Số lượng người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản đã tăng nhanh trong 10 năm qua. Nhìn vào số lượng người nước ngoài theo quốc tịch, Việt Nam lớn thứ ba sau Trung Quốc và Hàn Quốc. Việt Nam có số lượng lao động nước ngoài theo quốc tịch lớn nhất với 419.431 người, vượt qua Trung Quốc (443.998 người), đứng thứ hai, chiếm khoảng 30% tổng số lao động.

[2] Số lượng tội phạm của người Việt Nam tại Nhật Bản ngày càng tăng tương ứng với sự gia tăng số lượng người Việt Nam, đã trở thành một vấn đề của xã hội Nhật Bản. Đằng sau đó là những tồn tại trong cuộc sống hàng ngày của người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản, để có thể tự giải quyết những vấn đề như không hiểu tiếng Nhật, thiếu hiểu biết về văn hóa Nhật Bản, thiếu hiểu biết về các chính sách hỗ trợ của chính phủ, và tình trạng thất nghiệp. Đó là những yếu tố được cho là nguyên nhân sự phạm tội để duy trì cuộc sống tối thiểu.

Phương thức khảo sát

Cuộc khảo sát này được thực hiện bởi Công ty ONE-VALUE INC, dựa trên các kênh truyền thông dành cho người Việt Nam tại Nhật Bản như: Fanpage Phi Hoa Chinh phục Nhật Bản, Youtube Phi Hoa Chinh phục Nhật Bản. Khảo sát ONE-VALUE INC cũng được thực hiện thông qua nhiều phương tiện truyền thông khác nhau trên SNS, nơi người Việt Nam tụ họp.

Chúng tôi cũng đã thực hiện một cuộc phỏng vấn sâu với 10 người trả lời để nghe ý kiến chuyên sâu hơn về các câu trả lời cho bảng câu hỏi.

Chi tiết kết quả cuộc khảo sát

[1] Rào cản ngôn ngữ là nguyên nhân chính dẫn đến các vấn đề giao tiếp giữa người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản. Ngay cả những người Việt Nam có trình độ tiếng Nhật cao cũng có thể gặp khó khăn khi tiếp cận thông tin về các sự kiện giao lưu văn hóa với người Nhật.

[2] Hầu hết những người tham gia khảo sát đang gặp phải các vấn đề liên quan đến thủ tục hành chính như thuế, lương hưu đều nộp thuế và lương hưu theo luật Nhật Bản, nhưng tình hình hiện nay là họ không thể tự thực hiện các thủ tục hành chính. Ngay cả khi bạn ở lâu và có trình độ tiếng Nhật cao thì vẫn chưa giải quyết được vấn đề này.

[3] Nhiều du học sinh gặp khó khăn trong quá trình tìm việc không suôn sẻ, và đặc biệt là các bạn nữ gặp nhiều khó khăn khi tìm việc. Ngoài ra, ngay cả những người có trình độ tiếng Nhật cao cũng khó tìm được việc làm.

[4] Dựa vào khảo sát thấy rằng hầu hết những người tham gia trả lời rằng họ đang gặp rắc rối liên quan đến các vấn đề y tế do có thu nhập hàng năm thấp, số du học sinh là đông nhất. Các vấn đề phổ biến nhất là tìm bệnh viện phù hợp cho bệnh của bản thân và không thể giao tiếp bằng tiếng Nhật tại bệnh viện.

[5] Hầu hết những người tham gia khảo sát trả lời rằng họ gặp khó khăn trong việc học tiếng Nhật thường có thời gian lưu trú dưới 3 năm và có ít bạn bè người Nhật.

[6] Về sự ảnh hưởng của dịch bệnh Corona, hầu hết mọi người lựa chọn ở lại Nhật Bản mặc dù thu nhập của họ bị giảm.

[7] Khi tìm nơi ở, nhiều người được hỏi nói rằng họ thiếu hiểu biết về cách tìm nhà và các thủ tục khác nhau, và cảm thấy rằng mình bị lừa. Đa số họ là du học sinh, và dù có trình độ tiếng Nhật cao thì họ vẫn phải làm nhiệm vụ này.

[8] Vấn đề giao tiếp dựa trên sự hiểu biết văn hóa dẫn đến sự tồn tại của các cộng đồng không nói tiếng Nhật trong xã hội Nhật Bản, dẫn đến nhiều vụ án hình sự do thiếu hiểu biết về văn hóa và luật pháp.

Thông tin chi tiết thông qua khảo sát 

Do Nhật Bản tiếp nhận nguồn nhân lực nước ngoài trong đó có Việt Nam về lâu dài nên việc giải quyết các vấn đề trong đời sống của nguồn nhân lực Việt Nam là cấp thiết.

Qua cuộc khảo sát này, chúng ta thấy rõ rằng ngay cả nguồn nhân lực có kỹ năng cao thực hiện công việc bậc cao và nguồn nhân lực có trình độ tiếng Nhật cao cũng gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Nếu Nhật Bản không đưa ra các biện pháp để giải quyết những vấn đề này, Nhật Bản có thể trở thành “quốc gia không được lựa chọn” đối với nguồn nhân lực nước ngoài. Đối với nguồn nhân lực nước ngoài, có nhiều lựa chọn việc làm ở các nước phát triển khác như Hàn Quốc, Đài Loan, Hoa Kỳ và Châu Âu, vì vậy nếu Nhật Bản không trở thành một quốc gia dễ sinh sống cho nguồn nhân lực nước ngoài, Nhật Bản có thể sẽ không được lựa chọn trong tương lai .

Ngoài ra, sự gia tăng nguồn nhân lực Việt Nam không tìm được việc làm ổn định và thu nhập thấp có thể là điểm nóng cho lao động bất hợp pháp, tử vong do làm việc quá sức và gia tăng tội phạm. Nhiều người nên hiểu rằng đằng sau sự gia tăng tội phạm của người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản, có những tình huống tội phạm bùng phát do các vấn đề cơ cấu xã hội, chưa kể đến trách nhiệm của những người đã phạm tội.

Khi dân số Việt Nam tại Nhật Bản tăng lên, nếu vấn đề giao tiếp giữa người Việt và người Nhật không được giải quyết, một cộng đồng người Việt khác sẽ tồn tại trong xã hội Nhật Bản. Cộng đồng này nói tiếng Việt và không hiểu luật pháp và văn hóa Nhật Bản, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến các vấn đề xã hội. Ngoài ra, có rất nhiều thông tin sai lệch trong cộng đồng duy nhất bị cô lập với xã hội, là nguyên nhân làm gia tăng tội phạm.

Đề xuất dựa trên kết quả khảo sát

Chính phủ Nhật Bản gửi thông tin tích cực hơn nữa về người Việt Nam tại Nhật Bản trên các phương tiện truyền thông nhằm tạo hình ảnh tốt đẹp về người Việt Nam đối với người Nhật Bản và để người Nhật Bản và người Việt Nam hiểu nhau vượt ra khỏi ranh giới ngôn ngữ và văn hóa. Tôi khuyên các bạn nên làm điều đó. Đặc biệt, sẽ cần gửi các hình thức hỗ trợ khác nhau của chính quyền địa phương và thông báo về các sự kiện giao lưu giữa người Nhật và người Việt thông qua Facebook và Youtube, những SNS được người Việt Nam sử dụng nhiều nhất.

Ngoài ra, để giảm chi phí môi giới khi các công ty thuê lao động nước ngoài, cần phải khởi động và giới thiệu các sáng kiến như nền tảng miễn phí kết nối trực tiếp người lao động với công ty. Một số bộ, ngành đã đưa ra các trang, nền tảng hỗ trợ cho nguồn nhân lực nước ngoài nhưng rất khó hiểu vì phân chia theo ngành rất phức tạp, chưa thể nói là đã hiểu về nguồn nhân lực nước ngoài … Nguồn nhân lực nước ngoài sử dụng dễ dàng hơn và cần tập hợp một nền tảng thống nhất.

Ngoài những nội dung đã nêu ở trên, đề nghị các cơ quan chính phủ Nhật Bản tăng cường hợp tác với các hiệp hội, công ty có quan hệ hợp tác chặt chẽ với cộng đồng Việt Nam và thực hiện các chính sách hỗ trợ kịp thời. 

Các hoạt động của Công ty TNHH ONE-VALUE

Công ty ONE-VALUE INC hoạt động như một tập đoàn chuyên nghiệp về tư vấn quản lý và sử dụng nguồn nhân lực Việt Nam. Chúng tôi đã cung cấp dịch vụ cho khách hàng trong các ngành công nghiệp khác nhau bằng cách sử dụng chuyên môn sâu và kinh nghiệm thực tế dồi dào của mình trong việc phát triển kinh doanh giữa Nhật Bản và Việt Nam.

Ngoài ra, là một công ty có mối quan hệ sâu sắc với Việt Nam, chúng tôi có ý tưởng cải thiện cuộc sống và công việc của người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản. Trong hoàn cảnh đó, ONE-VALUE INC. đã tham gia vào các hoạt động sau đây:

Gambadeki – nền tảng tìm kiếm việc làm cho nguồn nhân lực Việt Nam

ONE VALUE đã cho ra mắt trang Gambadeki, một nền tảng tìm việc cho nguồn nhân lực Việt Nam, với mục đích tạo điều kiện cho nguồn nhân lực Việt Nam thực hiện các hoạt động tìm việc một cách độc lập hơn và tự do ở Nhật Bản. Tôi điều hành nó. Người tìm việc có thể tìm kiếm công việc mà họ yêu thích dựa trên các điều kiện như địa điểm làm việc, kỹ năng, mức lương mong muốn, loại công việc, v.v. và có thể tự do phỏng vấn.

Ngoài thông tin việc làm, “Gamba Deki” còn chứa nhiều thông tin khác nhau cần thiết cho cuộc sống ở Nhật Bản (cách mở tài khoản ngân hàng, thông tin về tình trạng hệ thống cư trú, những điểm cần lưu ý khi phỏng vấn một công ty Nhật Bản, v.v.) đang được gửi .

Hệ thống kênh truyền thông cung cấp tin tức, thông tin hữu ích về Nhật Bản cho người Việt

Phi Hoa, CEO của ONE-VALUE INC, có tầm ảnh hưởng và mối quan hệ chặt chẽ với cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản. Ms.Hoa gửi những thông tin hữu ích không chỉ đến những người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật Bản mà còn những người Việt Nam quan tâm đến Nhật Bản hàng ngày, rất nhiều người Việt Nam tham khảo thông tin đó qua hệ thống kênh truyền thông như: 

• Fanpage Phi Hoa Chinh Phục Nhật Bản
• Kênh YouTube Phi Hoa Chinh Phục Nhật Bản

Kết hợp với Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch tổ chức “Sự kiện kết nối nguồn nhân lực nước ngoài” 

Công ty ONE-VALUE INC đang chuẩn bị tổ chức “Sự kiện kết nối người nước ngoài (kỹ năng đặc định) chuyên ngành xây dựng” do Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch tài trợ. Sự kiện này dự kiến ​​được tổ chức vào năm 2022, nhằm tạo sự phù hợp giữa nguồn nhân lực nước ngoài muốn làm việc trong các công ty xây dựng của Nhật Bản và các công ty xây dựng muốn thuê nhân lực nước ngoài thông qua sự kiện. Sự kiện này được tổ chức với mục đích cho phép nhân lực nước ngoài tìm việc tự do hơn bằng cách cung cấp một nơi mà nhân lực nước ngoài có thể tiếp xúc trực tiếp với các công ty tuyển dụng.

Link chi tiết về sự kiện:　https://onevalue.jp/matching-events-construction/

Dịch vụ mà ONE VALUE cung cấp cho khách hàng

Công ty ONE-VALUE INC liên tục đề xuất giải pháp, mở rộng mạng lưới tại Việt Nam với đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm và có kiến thức uyên sâu về các ngành nghề, đây cũng là thế mạnh mà công ty đang muốn phát triển sâu hơn:

• Tư vấn quản lý kinh doanh

ONE-VALUE INC cung cấp dịch vụ tư vấn chiến lược kinh doanh để mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Chúng tôi cung cấp các dịch vụ như Điều tra thị trường, điều tra công ty, lập đề án chiến lược kinh doanh, tư vấn đầu tư(thành lập liên doanh, thành lập doanh nghiệp, v.v.), tư vấn M&A cho các công ty Việt Nam, v.v.

• Đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực

ONE-VALUE INC cung cấp các dịch vụ như giới thiệu, phái cử, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực nước ngoài, chủ yếu là nhân lực Việt Nam.

• Truyền thông

Chúng tôi quản lý các phương tiện truyền thông liên quan đến kinh doanh và kinh tế Việt Nam cho các doanh nhân tham gia vào hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Ngoài ra, chúng tôi quản lý các phương tiện truyền thông cho cộng đồng Việt Nam liên quan đến Nhật Bản.

• Các dịch vụ khác

ONE-VALUE INC cung cấp các dịch vụ khác nhau như tìm kiếm nhà cung cấp, đối tác xuất sắc của Việt Nam, phiên dịch / dịch thuật, hỗ trợ đối tác kinh doanh, liên hệ với các cơ quan chính quyền địa phương, BPO, v.v. cũng như các dịch vụ liên quan đến giải quyết các vấn đề của doanh nghiệp Việt Nam. 

Nếu có bất cứ thắc mắc nào cần giải đáp, vui lòng để lại câu hỏi qua mail: Contact@onevalue.jp

Cuộc sống ở Nhật Bản của người lao động Việt có dễ dàng như bạn nghĩ?

Điều kiện sống và cuộc sống thường nhật của một lao động Việt tại Nhật Bản như thế nào? Có “màu hồng” như lời của các trung tâm môi giới?,… Có rất nhiều những vướng mắc xung quanh cuộc sống thường nhật của người lao động khi đặt chân đến với đất nước hoa anh đào, trong số đó nổi bật có thể kể đến như: vấn đề chỗ ở, giao tiếp và các khoản chi phí sinh hoạt.

Về vấn đề chỗ ở

Khi đặt chân đến với đất nước hoa anh đào, người lao động sẽ có khoảng thời gian 1 tháng sinh hoạt tại ký túc xá của Nghiệp Đoàn Nhật Bản. Tại đây, người lao động sẽ được hướng dẫn các nội quy, quy định của doanh nghiệp, được trang bị kiến thức và những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống ở Nhật Bản. 

Sau đó, các xí nghiệp sẽ thực hiện tiếp quản người lao động. Xí nghiệp sẽ có trách nghiệm bố trí ký túc xá, nơi ở và sinh hoạt cho người lao động. 100% người lao động sẽ phải ở trong ký túc xá và không được tự ý chuyển chỗ ở trong thời gian đầu khi không có sự cho phép của Nghiệp Đoàn.

Ở ký túc xá do Nghiệp Đoàn cung cấp có thể giúp bạn có được một không gian sinh hoạt đầy đủ tiện nghi, gần nơi làm việc với giá thành khá rẻ, giao động trong khoảng 10.000 ~ 30.000 yên. Thêm vào đó, một ưu điểm khác của việc ở ký túc xá đó chính là: bạn thường sẽ được sắp xếp ở  cùng các người bạn đồng hương, có chung tiếng nói, từ đó thuận tiện chăm sóc nhau nơi xứ người

Bên cạnh những thuận lợi, việc ở ký túc cũng có những hạn chế về không gian riêng tư, một số bất tiện khi sinh hoạt tập thể,… từ đó có thể nảy sinh những mâu thuẫn không đáng có giữa những người lao động.

Về vấn đề ngôn ngữ và giao tiếp

Tiếng Nhật vẫn luôn được đánh giá là một ngôn ngữ khó, đòi hỏi người ngoại quốc nói chung và lao động Việt Nam nói riêng phải không ngừng học tập để nâng cao vốn tiếng Nhật của mình. Thêm vào đó, không giống những đất nước khác, người Nhật hầu như sử dụng tiếng Nhật trong giao tiếp, công việc, và thậm chí là các biển báo, hướng dẫn sử dụng và sản phẩm của Nhật, chứ không hề đính kèm tiếng Anh. 

Vì vậy, nếu không có một nền tảng ngôn ngữ cơ bản, người lao động sẽ gặp rất nhiều những khó khăn về bất đồng ngôn ngữ trong công việc cũng như trong cuộc sống ở Nhật. Từ đó dẫn đến việc thích nghi với môi trường, công việc của cũng sẽ kém nhanh nhạy và hiệu quả, áp lực công việc từ đó cũng cao hơn.

Về chi phí sinh hoạt

Thông thường, mỗi tháng người lao động Việt Nam tại Nhật sẽ nhận được một khoản thu nhập cơ bản  từ 120.000 ~ 150.000 yên, chưa kể thu nhập từ các công việc làm thêm của Nghiệp Đoàn. Vì vậy, nếu chăm chỉ, một người lao động có thể nhận được mức lương lên đến 18~22 Man/ 1 tháng ( khoảng 39~48 triệu VNĐ). 

Lao động tại Nhật Bản sở hữu một mức lương không tồi, tuy nhiên, Nhật Bản được biết đến là một đất nước “đắt đỏ”, với rất nhiều các khoản phí khác nhau. Bởi vậy, bạn cũng sẽ phải trích ra một mức chi phí không nhỏ cho cuộc sống bên Nhật bao gồm: phí chỗ ở, đi lại, ăn uống, thuế thu nhập, bảo hiểm, và các khoản phí sinh hoạt khác.

• Phí chỗ ở: Đa số các doanh nghiệp và Nghiệp Đoàn sẽ hỗ trợ chi phí chỗ ở, tuy nhiên, người lao động vẫn phải có trách nhiệm đóng góp một phần nhỏ khoảng 15.000 yên/ 1 tháng. Số tiền này thường được trừ trực tiếp vào tiền lương. 
• Phí đi lại: Ký túc xá được sắp xếp gần với nơi làm việc nên bạn có thể di chuyển bằng xe đạp hoặc đi bộ, nhưng nếu phải sử dụng phương tiện công cộng, bạn sẽ cần chi khoảng 10.000 yên/1 tháng.
• Thuế thu nhập được trừ trực tiếp vào lương và các loại bảo hiểm phải nộp sẽ giao động trong khoảng 15.000 ~ 20.000 yên/ 1 tháng
• Phí Ăn uống và các khoản phí liên hoan, điện nước, thuốc men… sẽ vào khoảng 40.000~50.000 yên/ 1 tháng.

Như vậy, tổng các chi phí cơ bản của một lao động Việt Nam tại Nhật Bản cần chi trả sẽ rơi vào khoảng 80.000~90.000 yên/1 tháng. Tuy Nhật Bản đắt đỏ là vậy, thế nhưng nếu biết cách chi tiêu có kế hoạch, người lao động vẫn có thể bỏ ra một khoản tiết kiệm không nhỏ khi về nước.

Mách bạn cách thích nghi nhanh chóng với cuộc sống tại xứ hoa anh đào

Cuộc sống bên Nhật còn nhiều điều mới mẻ và khó khăn đối với người lao động Việt Nam khi mới chân ướt chân ráo đến với xứ hoa anh đào. Tuy nhiên, bạn có thể nhanh chóng hòa nhập và thích nghi với cuộc sống nơi đây với một số lưu ý sau:

• Tích cực chủ động trau dồi tiếng Nhật và tìm hiểu văn hóa Nhật Bản mọi lúc mọi nơi.
• Hãy luôn chăm chỉ, tự giác và không ngại học hỏi trong công việc và cuộc sống.
• Nhanh nhạy trong mọi vấn đề để có thể bắt kịp với nhịp sống của người Nhật.
• Luôn lễ phép, thân thiện, chủ động giao lưu và tạo những mối quan hệ mới.
• Luôn tuân thủ pháp luật, quy tắc và quy định chung.

Trên đây là những thông tin về cuộc sống ở Nhật Bản của người lao động Việt mà Phi Hoa muốn “bật mí” với bạn. Dẫu biết còn nhiều khó khăn, thế nhưng chỉ cần bạn luôn vững lòng và không ngừng cầu tiến, “hoa anh đào” chắc chắn sẽ nở rộ với bạn trên đất nước Nhật Bản!

Tôi là Phi Hoa. Doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản. Mẹ của hai thiên thần nhỏ. Người truyền cảm hứng cho các bạn trẻ Việt Nam. Cùng kết nối và theo dõi những chia sẻ mới nhất của Hoa về Hành trình chinh phục Nhật Bản tại các kênh sau nhé:

 Page Phi Hoa – Chinh phục Nhật Bản https://bit.ly/30pdhas

 Cộng đồng Cùng chinh phục Nhật Bản: https://bit.ly/3hm6pBH

 Youtube những chia sẻ của Hoa: https://bit.ly/2E4Po0z

Bạn cần được tư vấn, giải đáp thắc mắc từ Hoa? Đừng ngại gởi đến Hoa những câu hỏi tại đây nhé!