Cuộc sống ở Nhật

“Ông vua mỳ ăn liền” Momofuku Ando: phát minh ra mỳ ăn liền nhờ một lần nấu cơm cho vợ

10/06/2021
momofuku-ando Cha đẻ mỳ ăn liền

Người sáng chế ra món ăn vô cùng tiện lợi mì ăn liền chính là ông Momofuku Ando. Ông còn được gọi là “Vua mỳ ăn liền” hoặc “Cha đẻ của mỳ ăn liền” (Noodles papa). Ông đã từng có tên trong danh sách những nhân vật có tầm ảnh hưởng ở châu Á do Tạp chí Time Asia bình chọn.

Nội dung chính

Mỳ ăn liền – Phát minh số một của người Nhật

Một trong những phát minh được xem là biểu tượng của văn hóa của Nhật

Phát minh số một của người Nhật – Mỳ ăn liền (instant noodle) – được người Nhật coi là biểu tượng về nền văn hóa của đất nước mặt trời mọc. Trong một cuộc thăm dò, người dân Nhật Bản còn xếp phát minh này lên ngôi số một; trên cả các phát minh lừng danh như Karaoke, máy nghe nhạc Walkman, máy trò chơi Nintendo của người Nhật.

Thế còn giá trị dinh dưỡng của mỳ ăn liền thì sao?

Nếu sản xuất theo đúng tiêu chuẩn của công ty mỳ ăn liền Nissin nổi tiếng nhất thế giới thì bạn có thể ăn món này cả năm mà vẫn khỏe mạnh.

Năm 2004, ông Ando Chủ tịch công ty Nissin và Hội trưởng Hội Mỳ ăn liền toàn thế giới đến Thượng Hải theo kế hoạch 4 năm du hành khắp thế giới để nếm các loại mỳ ăn liền do thiên hạ sản xuất. Tại Thượng Hải và Nam Kinh, ông đã nếm hơn 300 loại mỳ ăn liền “made in China”. Khi đến chủ trì hội nghị thường niên, ông đã 94 tuổi mà còn hồng hào khỏe mạnh. Mọi người rất ngạc nhiên hỏi ông có bí quyết gì để sống lâu. Ando nói: “Tôi khỏe thế này là nhờ toàn chén mỳ ăn liền đấy”.

Momofuku Ando – ‘Ông tổ’ của ngành công nghiệp mỳ ăn liền

Momofuku Ando Thời trẻ - 'Ông tổ' của ngành công nghiệp mỳ ăn liền

Nhật Bản là một trong những quốc gia đóng góp nhiều phát minh vĩ đại cho nhân loại; như máy ảnh kỹ thuật số, máy nghe nhạc, tàu cao tốc… Trong đó, phát minh được nhiều người sử dụng nhất chính là mì ăn liền. Sản phẩm này đã cứu sống hàng triệu người trong các đợt thiên tai và thời kỳ suy thoái kinh tế tại Nhật Bản và các quốc gia khác trên thế giới.

Tiểu sử của nhà phát minh mỳ ăn liền của Nhật

Tác giả của phát minh vĩ đại này là ông Momofuku Ando, người sáng lập tập đoàn Nissin Food. Ông sinh năm 1910 tại Đài Loan. Ban đầu ông có tên là Go Pek-Hok, sau khi bố mẹ qua đời, ông chuyển đến sống với ông bà tại Đài Bắc. 

Năm 22 tuổi, Ando sử dụng tài sản thừa kế từ cha mẹ làm vốn mở một công ty kinh doanh sợi dệt.

Hồi ấy, do ít người buôn hàng dệt kim nên công ty của ông có điều kiện ăn nên làm ra. Nhờ thế, một năm sau, Ando đã đủ vốn sang Nhật Bản mở công ty “Nhật Đông Thương hội” ở Osaka, thành phố lớn thứ hai nước này. Công ty này chuyên kinh doanh hàng dệt kim và thiết bị máy móc. Đồng thời, ông cũng theo học khoa kinh tế của trường đại học Ritsumeikan ở đây.

Cuối thời gian chiến tranh Thái Bình Dương, các đợt ném bom rải thảm của quân đội Đồng Minh đã san bằng thành gạch vụn hầu như tất cả các đô thị và cơ sở công nghiệp ở Nhật. Trong đó có nhà máy và cửa hiệu của Ando.

Sự chuyển hướng ngành kinh doanh của Momofuku Ando

Nền kinh tế cả nước bị tàn phá thảm hại chưa từng thấy. Hàng chục triệu người không có việc làm. Lương thực và năng lượng như điện, than, dầu đều vô cùng khan hiếm. Không chịu bó tay chờ sự cứu tế của người Mỹ; Momofuku Ando chuyển sang kinh doanh hàng bách hóa và thực phẩm.

Năm 1948, ông lập công ty thực phẩm Nissin. Đầu tiên công ty này sản xuất muối ăn theo một cách đơn giản: lát các tấm tôn xuống bờ biển làm thành ruộng muối, lấy nước thủy triều vào ruộng rồi phơi nắng cho nước bốc hơi, còn lại muối trên các tấm tôn. Cũng trong thời gian ấy ông chính thức xin nhập quốc tịch Nhật Bản, trở thành công dân nước này.

Momofuku Ando - 'Ông tổ' của ngành công nghiệp mỳ ăn liền

Quá trình phát minh ra mỳ ăn liền

Băn khoăn với ý tưởng làm ra một tô mỳ ăn liền mà không phải nấu?

Hồi ấy, Nhật rất thiếu lương thực. Hầu hết ăn bột mỳ do Mỹ viện trợ, tuy người Nhật quen ăn gạo. Chính quyền Nhật đề chủ trương dùng bột mỳ làm thành bánh mỳ. Sau đó, phát động phong trào khuyến khích toàn dân làm và ăn bánh mỳ theo kiểu người Âu Mỹ cho nhanh và tiện; đỡ phải đun nấu tốn thời gian và nhiên liệu – thứ hồi đó rất khan hiếm.

Ando không tán thành cách làm ấy. Ông cho rằng nên khuyến khích dùng bột mỳ làm thành một dạng mỳ sợi ăn liền. Bởi vì dân Nhật hàng ngàn năm nay đã quen ăn gạo và mỳ sợi rồi. Những khi thấy người ta xếp hàng dài ngoài phố trong băng tuyết để chờ mua một tô mì nóng, Ando cứ băn khoăn với ý nghĩ: Nếu có thể làm ra một loại mỳ sợi chẳng cần đun nấu lâu, chỉ cần đổ nước sôi vào là ăn được ngay thì tiện biết bao!

Ông gặp chính quyền địa phương và nêu ra đề nghị này. Nhưng chính quyền lại nói họ chẳng làm gì được, tốt nhất là ông hãy tự thực hiện ý tưởng ấy. Song vì thiếu vốn nên Ando không biết xoay xở ra sao.

Luôn trăn trở về ý tưởng của mình

Phải đợi đến năm 1957 Ando mới có thời gian và tích cóp đủ tiền. Ông Ando tập trung nghiên cứu món mì gói với những tiêu chí như: Có thể ăn ngay, ngon, nấu nhanh, kinh tế, an toàn cho sức khỏe và bảo quản được lâu. Ông nghĩ chỉ có như vậy mới đáp ứng được nhu cầu của người dân Nhật còn khó khăn trong giai đoạn hậu chiến.

Sau đó ông được bạn bè mời tham gia lập một Hợp tác xã (HTX) Tín dụng. Do có uy tín, Ando được cử làm chủ nhiệm HTX. Năm 1957, HTX này bị phá sản do một nhân viên phạm pháp, Ando phải bán hết tài sản của mình để trả nợ, chỉ giữ lại được ngôi nhà ở.

Khó khăn như vậy nhưng ông vẫn kiên trì thực hiện thí nghiệm mỳ ăn liền của mình, dùng nhà ở làm nơi chế thử.

Phát hiện thú vị khi giúp vợ nấu ăn

Cuối cùng, Andō đã tìm ra được cách thức tạo ra món mỳ ăn liền…

Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu, ông gặp khó khăn lớn khi chưa tìm được cách rút nước khỏi mì. Một ngày nọ, khi đang làm món mì xào cho vợ; ông nhận ra mì trộn mỡ không chỉ mất nước nhanh mà còn chín nhanh hơn khi được đun ở nhiệt độ cao.

Nói dễ làm khó, Ando thí nghiệm hàng trăm lần mới thành công. Để sợi mỳ có vị ngon, ông ngâm nó vào loại xúp nấu từ xương bò hoặc xương gà, rồi sấy khô.

Ngày 25 tháng 8 năm 1958, sau nhiều lần thất bại, Andō cuối cùng hoàn thành quá trình chiên nhanh và sáng chế mì chiên trước khi ăn. Loại mỳ này được gọi Chikin Ramen (tiếng Nhật: チキンラーメン).

Cách thức chế biến đơn giản, tiện lợi cho bối cảnh bận rộn bấy giờ

Loại thực phẩm này không cần đun nấu. Chỉ cần cho vào tô, rót nước sôi vào đậy kín, để trong vòng 3 đến 5 phút là ăn được ngay. Vì thế, rất tiện cho người Nhật thời buổi khó khăn bấy giờ. Đó cũng là lý do giúp sản phẩm này bán rất chạy. Hồi ấy, nước Nhật đang nhanh chóng công nghiệp hóa. Ai nấy đều thiếu thời gian; do đó thực phẩm ăn liền ngày càng được tiêu thụ nhiều.

Nhận được sự đón nhận của người Nhật, Ando mở rộng sản xuất ra quy mô lớn

Để sản xuất với quy mô lớn, tháng 12 năm ấy, Ando mở rộng công ty Thực phẩm Nissin Food Products Co. Thật may cho ông, khi đang thiếu vốn; thì năm sau, hãng Mitsubishi, một tập đoàn công nghiệp khổng lồ ở Nhật nhảy vào hỗ trợ quảng bá món ăn nhanh này. Việc này giúp cho mì Ramen mau chóng tăng sản lượng nhiều lần trong một nước Nhật đang nhanh chóng công nghiệp hóa.

Công nghệ chiên dầu của Ando về sau còn được áp dụng cho nhiều loại thức phẩm khác. Nhờ thế mà ngày nay trên thị trường có bán đủ thứ trái cây chiên ngon miệng.

Căn nhà nơi ông Momofuku Ando tìm ra công thức chế biến mỳ ăn liền. Ảnh: Cupnoodles Museum
Căn nhà nơi ông Momofuku Ando tìm ra công thức chế biến mỳ ăn liền. Ảnh: Cupnoodles Museum

Momofuku AndoMột doanh nhân chân chính

Lúc ban đầu, loại thực phẩm này được coi là hàng xa xỉ.

Vì nó có giá bằng 35 yên; gấp khoảng sáu lần giá mì Ô Đông (Udon) và soba truyền thống thời đó. Nhưng sự tiện lợi của loại mì này nhanh chóng được người dân Nhật yêu thích. Và nó đã trở thành món ăn phổ biến đối với những người bận rộn.

Đăng ký thương hiệu và bằng sáng chế để bảo vệ người tiêu dùng

Thấy mỳ ăn liền bán chạy như tôm tươi; có người tìm cách làm nhái sản phẩm Ramen. Vì họ làm ẩu, nên có người ăn mỳ nhãn hiệu Ramen bị ngộ độc.

Để giữ uy tín sản phẩm của mình, Ando chỉ còn cách làm đơn xin đăng ký thương hiệu và bằng sáng chế. Năm 1962, công ty ông được chính thức đăng ký nhãn hiệu sản phẩm và được cấp bằng sáng chế mỳ ăn liền. Sau đó Ando gửi công văn cảnh cáo các công ty làm nhái sản phẩm của ông.

Từ năm 1963, công ty Nissin niêm yết trên thị trường chứng khoán Tokyo và Osaka. Qua đó vốn đầu tư đổ vào công ty này khiến cho sản lượng mỳ ăn liền tăng lên nhanh chóng; thỏa mãn nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Chấp nhận bỏ vị thế độc quyền mỳ ăn liền và chuyển giao công nghệ để nhiều công ty khác cũng được hưởng lợi

Đến năm 1964, Ando lại có một cử chỉ hào hiệp là chấm dứt độc quyền sản xuất mỳ ăn liền. Ông thành lập Hội Công nghiệp Mỳ sợi Nhật Bản và công khai sáng chế của mình; chuyển nhượng công nghệ cho các công ty khác, để họ cùng được hưởng lợi.

Năm 1964, ông Ando thành lập công ty chế biến mì ăn liền Instant Food; và cải tiến công nghệ để giảm giá thành sản xuất. Mì ăn liền trở nên rẻ và phổ biến đến các tầng lớp lao động nghèo ở Nhật. Phát minh ra mì ăn liền, ông Ando đã hoàn thành ước mơ cứu giúp người lao động thoát khỏi tình trạng đói ăn xưa. Không dừng lại ở đó, ông còn muốn đem sản phẩm này ra thế giới, để nhiều người có thể tiết kiệm thời gian và tiền bạc hơn.

Mỳ ăn liền dạng cốc – Sự cải tiến giúp mỳ gói xâm chiếm thị trường nước ngoài

Cải tiến cách thức đóng gói để mang mỳ ăn liền ra ngoài thế giới

Ông bắt đầu nghĩ rộng hơn, tới chuyện bán sản phẩm ra nước ngoài. Trong chuyến thăm dò thị trường Mỹ năm 1966, Ando quan sát thấy người Mỹ khi ăn thì dùng thìa nĩa và đĩa; chứ không dùng đũa và bát như người Nhật.

Ông nảy ra ý định đóng gói mỳ ăn liền vào trong những chiếc cốc to bằng giấy dày không thấm nước, đổ nước sôi vào một lúc là ăn được. Như thế, dù không có bát nhưng vẫn ăn được mỳ sợi.

Năm 1970, Nissin mở chi nhánh đầu tiên tại Mỹ.

Ngày 18/9/1971, Mỳ ăn liền Nissin đựng trong cốc (Cup Noodle) lần đầu tiên xuất hiện trên thế giới. Sản phẩm của Nissin bắt đầu chiếm lĩnh thị trường bên ngoài Nhật Bản; đem lại doanh thu xuất khẩu rất khả quan cho nước Nhật đang cần ngoại tệ để phát triển kinh tế.

Năm 2005 toàn thế giới đã tiêu thụ 85,7 tỉ gói mì ăn liền. Bình quân mỗi người 12 gói. Trong đó, Nissin chiếm thị phần lớn nhất, với 10 tỉ gói. Tổng giá trị sản lượng mỳ ăn liền toàn thế giới năm 2003 lên tới 14 tỷ USD. Thực sự là một sản phẩm quan trọng.

Những năm tháng cuối đời của Momofuku Ando

Sự ra đời của Bảo tàng mỳ ăn liền

Năm 1999, Momofuku Ando lập Nhà Bảo tàng Mỳ Ramen mang tên ông ở Ikeda thuộc quận Osaka (Momofuku Ando Instant Ramen Museum). Trong 6 năm rưỡi đã có hơn một triệu người đến thăm bảo tàng này. Điều đó đủ thấy thiên hạ coi trọng sáng chế mỳ ăn liền của Ando như thế nào.

Năm 2005, công ty Nissin còn cung cấp mì ăn liền cho nhà du hành vũ trụ người Nhật Soichi Noguchi trong chuyến bay trên tàu con thoi Mỹ Discovery lên Trạm Vũ trụ quốc tế ISS.

Những năm tháng cuối đời của Cha đẻ phát minh mỳ ăn liền

Sau khi đưa con trai thứ hai là Koki Ando lên vị trí chủ tịch công ty Nissin, tháng 6 năm 2005; ở tuổi 95, Momofuku Ando quyết định về hưu, chỉ còn giữ chức chủ tịch danh dự của Nissin. Ông còn dự tính triệu tập một hội nghị quốc tế về mỳ ăn liền tại Osaka vào năm 2008 nhưng không kịp.

Ngày 5/1/2007, Momofuku Ando qua đời tại Osaka vì một cơn nhồi máu cơ tim, hưởng thọ 96 tuổi. Nghe nói cho tới hôm ấy ông hãy còn ăn món Chikin Ramen của mình như thường lệ hàng ngày bao năm qua.

Sự thống lĩnh của mỳ ăn liền trong bản đồ thực phẩm thế giới

Phát minh mỳ ăn liền là nền tảng cho nhiều loại thực phẩm mới ra đời

Nhờ phát minh của ông, nhiều công ty thực phẩm trên thế giới sản xuất các loại mì ăn liền tương tự bằng cách áp dụng bí quyết chiên mì để rút nước. Instant Food do ông sáng lập hiện là một trong những công ty sản xuất thực phẩm ăn liền lớn nhất thế giới với hàng nghìn sản phẩm từ mì gói đến thức ăn nhanh.

Theo Hiệp hội Mỳ ăn liền thế giới (WINA), mỳ ăn liền được sử dụng rộng rãi trên 50 quốc gia.

Năm 2008, tổng số gói mì tiêu thụ trên toàn thế giới là 9,4 tỷ và đến năm 2017, con số này đã đạt gần 100 tỷ gói mì. Việt Nam là một trong những quốc gia tiêu thụ mì gói lớn nhất thế giới, sau Trung Quốc, Indonesia và Nhật Bản.

Mức độ tiêu thụ của Mỳ ăn liền tại Việt Nam

Từ đầu thập niên 70 thế kỷ XX, các nhà tư sản người Hoa ở Sài Gòn bắt đầu sản xuất mì ăn liền theo công nghệ của Nissin.

Theo số liệu của Bộ Công nghiệp, năm 2005 tổng sản lượng các loại mì, cháo, phở ăn liền – do khoảng 40 công ty (kể cả liên doanh nước ngoài) sản xuất tại Việt Nam – lên đến 2,5 tỉ gói! Mỳ ăn liền nước ta còn được xuất khẩu đi nhiều nơi.

Một số doanh nhân người Việt ở Nga và Đông Âu đã giàu lên nhanh chóng trở thành triệu phú đô-la nhờ kịp thời tổ chức sản xuất mỳ ăn liền khi các nước này chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường.

Mỳ ăn liền – thực phẩm có tính ứng dụng cao trong mọi hoàn cảnh

Công lao của ông Momofuku Ando thật to lớn và ông thực sự là một doanh nhân có tầm nhìn xa và đáng khâm phục.

Mỳ ăn liền giờ đây đã trở thành loại thực phẩm tiện dụng nhất có bán rộng rãi trên toàn thế giới; từ nông thôn hẻo lánh cho tới đô thị phồn hoa ở mọi nước.

Trường hợp không có nước sôi, người ta vẫn có thể ăn sống loại mỳ này mà không sợ đau bụng. Chính vì thế mỳ ăn liền là loại thực phẩm tốt nhất dùng để cứu tế dân vùng lũ lụt.

Qua truyền hình, thường thấy cảnh máy bay lên thẳng của quân đội ta thả từng thùng mỳ bọc kín trong túi ni lông xuống cho đồng bào bị mắc kẹt trong nước lũ; mọi người cứ thế nhai sống mỳ ăn liền, thật tiện lợi biết bao. Bộ đội, công an ta đi công tác hoặc trực chiến trên núi cao rừng sâu bao giờ cũng mang theo dăm gói mỳ ăn liền thay cho lương khô.

Người giàu cũng không chê nó: các bà nhà ta đi nước ngoài công cán vì sợ không quen món ăn xứ người thường mang theo cả thùng mỳ ăn liền, chẳng cần ra nhà hàng mà vẫn no bụng… Tóm lại, mỳ ăn liền là thực phẩm được tất cả mọi người không kể giàu nghèo đều thích.

Nguồn: Sưu tầm và tổng hợp từ Internet

Có thể bạn cũng quan tâm

🌻 Đây có được xem là Ăn cắp ở Nhật? Bài học cho mọi người & Cách cảnh sát Nhật nhìn nhận?

🌻 9 câu tiếng Nhật giúp cải thiện ngữ điệu hiệu quả!

🌻 Thông điệp đầy cảm hứng từ cụ già Nhật Bản 118 tuổi rước đuốc Olympic Tokyo 2021!

🌻 Tâm sự chuyện khởi nghiệp ở Nhật Bản

🌻 Akio Morita đã xây dựng Sony thành thương hiệu tầm cỡ thế giới như thế nào?

🌻 Doanh nhân Nhật: Kunihiko Tanaka – Ông chủ đế chế sushi băng chuyền tỷ đô Kura Corp 


Tôi là Phi Hoa. Doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản. Mẹ của hai thiên thần nhỏ. Người truyền cảm hứng cho các bạn trẻ Việt Nam. Cùng kết nối và theo dõi những chia sẻ mới nhất của Hoa về Hành trình chinh phục Nhật Bản tại các kênh sau nhé:

🌻 Page Phi Hoa – Chinh phục Nhật Bản https://bit.ly/30pdhas

🌻 Cộng đồng Cùng chinh phục Nhật Bản: https://bit.ly/3hm6pBH

🌻 Youtube những chia sẻ của Hoa: https://bit.ly/2E4Po0z

Bạn cần được tư vấn, giải đáp thắc mắc từ Hoa? Đừng ngại gởi đến Hoa những câu hỏi tại đây nhé!

You Might Also Like

XIN CHÀO CÁC BẠN

Đây là Blog chính thức của Phi Hoa – doanh nhân Việt Nam tại Nhật. Trong blog này, Hoa sẽ chia sẻ những câu chuyện, những kinh nghiệm mà mình đã đúc kết được trong 12 năm sinh sống và làm việc tại Nhật. Hy vọng những chia sẻ này sẽ tiếp thêm cho các bạn nguồn động lực để tiếp tục hành trình chinh phục Nhật Bản của mình nhé! Hãy đăng ký để nhận được thông báo mới nhất cho các bài chia sẻ từ Phi Hoa nhé! Cảm ơn bạn!

Cảm ơn bạn đã đăng ký thông tin! Những bài chia sẻ mới nhất của Hoa sẽ được gửi đến địa chỉ email của bạn trong thời gian sắp tới nhé!

Lỗi hệ thống đã xảy ra khi tiếp nhận thông tin của bạn. Bạn vui lòng đăng ký lại nhé! Cảm ơn bạn!

Phi Hoa will use the information you provide on this form to be in touch with you and to provide updates and marketing.